W ramach sprawowanego nad przedszkolami nadzoru pedagogicznego kuratorzy oświaty mogą przeprowadzać w nich czynności kontrolne – w celu oceny stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej. W rezultacie przeprowadzonej kontroli mogą wydać stosowne zalecenia, których realizacja pozwoliłaby na usunięcie stwierdzonych uchybień. W artykule wskazano najważniejsze kwestie związane z przeprowadzaniem przez kuratorów oświaty czynności kontrolnych z uwzględnieniem planowanych w tym zakresie zmian prawnych.
Autor: Marcin Majchrzak
Resort edukacji przedstawił wczesną wersję projektu dotyczącego zmian w prawie oświatowym, którego celem byłoby m.in. istotne wzmocnienie roli kuratorów oświaty – kosztem dyrektorów oraz organów prowadzących. Oprócz tego projekt zakłada wprowadzenie szeregu innych, istotnych zmian w prawie oświatowym. W artykule omówione zostały najważniejsze z planowanych zmian zawartych w roboczej wersji projektu nowelizacji, należy jednak zaznaczyć (na co wskazuje również samo MEiN), że projekt, który zostanie przekazany do uzgodnień i konsultacji, może odbiegać w swej treści od przedstawionejponiżej wersji.
Problematyka czasu pracy nauczycieli powoduje w praktyce wiele wątpliwości.
Wynika to z faktu, że w przeważającej mierze zastosowanie znajdą tu, w miejsce ogólnych przepisów prawa pracy, szczególne regulacje przeznaczone wyłącznie dla nauczycieli. Co więcej, czas pracy nauczycieli, z wyjątkiem pensum, nie podlega ewidencjonowaniu. Jednak większa niż w przypadku innych pracowników elastyczność czasu pracy nauczycieli ma również swoje gorsze strony, np. gdy zostaną zobowiązani do wykonywania pracy w dni, które co do zasady są wolne od pracy, czy w święta. Co na ten temat mówią przepisy prawa?
Główną regulacją prawną dotyczącą stosunku pracy nauczycieli jest oczywiście Karta Nauczyciela. Jednak w sprawach, które nie zostały w niej uregulowane, zastosowanie znajdują ogólne regulacje prawa pracy określone w Kodeksie pracy. Chodzi m.in. o przepisy dotyczące ochrony wynagrodzenia pracownika i przypadków, kiedy możliwe jest dokonywanie z niego potrąceń.
Przepisy prawne dotyczące postępowania dyscyplinarnego wobec nauczycieli ulegały zmianom w ostatnich latach. Wystarczy wspomnieć dużą nowelizację przepisów z maja 2016 r. czy zmiany z września 2019 r., które zostały zainicjowane przez Rzecznika Praw Dziecka. Nie wszystkie z wprowadzonych wówczas rozwiązań spotkały się z aprobatą środowiska oświatowego, w efekcie czego resort edukacji przygotował kolejne zmiany, które miałyby usprawnić sposób prowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Wśród organów uprawnionych do przeprowadzania kontroli w jednostkach oświaty znajdują się również organy prowadzące te jednostki. Chociaż kontrola ta powinna przede wszystkim dotyczyć spraw finansowych i administracyjnych, zdarza się, że organy prowadzące próbują wkraczać w kompetencje innych podmiotów, w tym zwłaszcza organów sprawujących nadzór pedagogiczny. W jakim zakresie i w jakim trybie organy prowadzące mogą przeprowadzać kontrole w jednostkach oświatowych?
Jednym z postępowań kontrolnych, jakim może być poddany pracodawca, w tym przedszkole, jest postępowanie kontrolne ze strony Państwowej Inspekcji Pracy, mające na celu ustalenie, czy przestrzegane są przepisy prawa pracy. Znajomość zasad przeprowadzania postępowań kontrolnych inspektorów pracy umożliwia podmiotom kontrolowanym i innym uczestnikom postępowania szybkie reagowanie na ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie.
W związku z trwającą obecnie epidemią koronawirusa, wywołującego chorobę COVID-19, jednostki systemu oświaty, w tym przedszkola, działają w zmienionym trybie. Podstawą ich funkcjonowania są nowe przepisy wydane w ostatnich dniach. Poniżej wskazane zostały najważniejsze regulacje prawne dotyczące funkcjonowania jednostek systemu oświaty w okresie epidemii, w tym dotyczące organizowania nauczania zdalnego. Należy przy tym zaznaczyć, że w związku z ciągle zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną zasady te mogą ulegać pewnym zmianom.
Placówki oświatowe często są celem kontroli ze strony inspekcji sanitarnej. Jej zakres może być bardzo szeroki, poczynając od ergonomii urządzeń używanych przez dzieci, a na jakości spożywanych posiłków kończąc. W jaki sposób przebiega kontrola ze strony organów inspekcji sanitarnej i na co mogą zwracać uwagę jej pracownicy w jej trakcie?
Zasadą jest, że stosunek pracy z nauczycielem, z wyjątkiem przewidzianym dla nauczycieli stażystów, nawiązywany jest na czas nieokreślony. W pewnych przypadkach przepisy pozwalają jednak na zawarcie umowy o pracę na czas określony nawet z nauczycielami mianowanymi i dyplomowanymi. Ponieważ jednak sytuacje te stanowią odstępstwo od reguły, dyrektor, decydując się na takie rozwiązanie, powinien ściśle przestrzegać istniejących w tym zakresie regulacji prawnych. W jakich przypadkach możliwe jest zatrudnienie nauczyciela na czas określony?
Publiczne jednostki oświaty, jako podmioty będące płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, mogą podlegać kontroli ze strony Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kontrole te mogą bowiem objąć każdego, na kim spoczywa obowiązek zgłaszania pracowników do ubezpieczeń społecznych, obliczania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne i inne fundusze, potrącania składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Początek nowego roku kalendarzowego wiąże się z pewnymi dodatkowymi obowiązkami, o których powinien pamiętać dyrektor przedszkola. Świadomość ich istnienia oraz wcześniejsze przygotowanie się do ich realizacji pozwolą na zagwarantowanie poprawnego funkcjonowania kierowanej przez dyrektora jednostki oświatowej. Poniżej znajduje się zestawienie najważniejszych z tych obowiązków.