Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

1 września 2021

NR 122 (Wrzesień 2021)

Konsekwencje niezrealizowania zaleceń kuratora oświaty

20

Resort edukacji przedstawił wczesną wersję projektu dotyczącego zmian w prawie oświatowym, którego celem byłoby m.in. istotne wzmocnienie roli kuratorów oświaty – kosztem dyrektorów oraz organów prowadzących. Oprócz tego projekt zakłada wprowadzenie szeregu innych, istotnych zmian w prawie oświatowym. W artykule omówione zostały najważniejsze z planowanych zmian zawartych w roboczej wersji projektu nowelizacji, należy jednak zaznaczyć (na co wskazuje również samo MEiN), że projekt, który zostanie przekazany do uzgodnień i konsultacji, może odbiegać w swej treści od przedstawionejponiżej wersji.

W aktualnym stanie prawnym, po przeprowadzonej w przedszkolu kontroli, wizytator może, na podstawie art. 55 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm., dalej upo), wydać dyrektorowi przedszkola zalecenia wynikające z przeprowadzonych czynności wraz z terminem ich realizacji. Następnie dyrektor, w terminie 30 dni, jest obowiązany powiadomić:

POLECAMY

  • organ sprawujący nadzór pedagogiczny o sposobie realizacji zaleceń;
  • organ prowadzący przedszkole o otrzymanych zaleceniach oraz o sposobie ich realizacji.

Omawiany projekt nowelizacji zakłada rozszerzenie tej procedury w sytuacji, gdy dyrektor nie zrealizuje w wyznaczonym terminie powyższych zaleceń. Wówczas organ sprawujący nadzór pedagogiczny miałby wzywać dyrektora do wyjaśnienia przyczyn niezrealizowania zaleceń. Dyrektor przedszkola musiałby przekazać wyjaśnienia organowi sprawującemu nadzór pedagogiczny w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Organ sprawujący nadzór pedagogiczny miałby możliwość wyznaczenia dyrektorowi ostatecznego terminu realizacji wcześniejszych zaleceń (projekt nie precyzuje, ile wynosiłby ten termin). Gdyby dyrektor nie zrealizował zaleceń w dodatkowym, ostatecznym terminie, organ nadzoru pedagogicznego miałby możliwość wystąpienia do organu prowadzącego przedszkole z wnioskiem o odwołanie dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Organ prowadzący byłby związany wnioskiem organu nadzoru pedagogicznego i musiałby odwołać dyrektora w terminie nie dłuższym niż 14 dni. Nawet gdyby formalnie nie dokonał odwołania, nowe przepisy wskazują, że powierzenie stanowiska dyrektora wygasałoby po upływie 14 dni od dnia otrzymania przez organ prowadzący przedszkole wniosku o odwołanie dyrektora. Wygaśnięcie powierzenia byłoby stwierdzane przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny.
Proponowana zmiana z pewnością ułatwi kuratorom oświaty ewentualne odwoływanie dyrektorów przedszkoli w przypadku niewykonania ich zaleceń. Aktualnie przepisy wskazują, że w przypadku gdy przedszkole prowadzi działalność z naruszeniem przepisów, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie (art. 56 ust. 1 upo). Jest to niejako następny krok postępowania w sytuacji, gdy dyrektor przedszkola nie wykona wydanych na podstawie art. 55 upo zaleceń, w związku z czym organ sprawujący nadzór pedagogiczny uzna, że w efekcie przedszkole prowadzi działalność z naruszeniem prawa. Dopiero gdy dyrektor nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, organ sprawujący nadzór pedagogiczny będzie uprawniony do wystąpienia do organu prowadzącego z wiążącym wnioskiem o odwołanie dyrektora przedszkola z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Uzyskanie pozytywnej opinii kuratora oświaty w sprawie powołania osoby niebędącej nauczycielem na stanowisko dyrektora

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 62 ust. 2 upo przedszkolem może również kierować osoba niebędąca nauczycielem, powołana na stanowisko dyrektora przez organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Omawiany projekt nowelizacji zakłada, że do powołania konieczne byłoby uzyskanie pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Stanowiłoby to istotne wzmocnienie pozycji kuratorów oświaty w procedurze powoływania na stanowisko dyrektorskie osób niebędących nauczycielami kosztem swobody decyzyjnej organów prowadzących przedszkola.

Powierzenie stanowiska dyrektora w przypadku bezskutecznego przeprowadzenia konkursu

Przepis art. 63 ust. 12 upo reguluje przypadki, gdy do konkursu na stanowisko dyrektora nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu żaden kandydat nie zostanie wyłoniony. Obecnie organ prowadzący może powierzyć w takiej sytuacji stanowisko dyrektora kandydatowi ustalonemu w porozumieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny po zasięgnięciu opinii rady przedszkola i rady pedagogicznej. Projekt zakłada wprowadzenie w tym zakresie zmiany – organ prowadzący na powierzenie stanowiska dyrektorskiego ustalonemu przez siebie kandydatowi musiałby uzyskać uprzednio pozytywną opinię organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Tak jak obecnie, konieczne byłoby dodatkowe zasięgnięcie opinii (niewiążącej) rady pedagogicznej i rady przedszkola.

Zmiana w pracach komisji konkursowej na stanowisko dyrektora

W celu przeprowadzenia konkursu organ prowadzący przedszkole powołuje komisję konkursową, w skład której wchodzi aktualnie m.in. po trzech przedstawicieli:

  • organu prowadzącego przedszkole,
  • organu sprawującego nadzór pedagogiczny.

Projekt nowelizacji zakłada, że w skład komisji konkursowej wchodziłoby aż pięciu przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny, chyba że organ ten zgłosiłby mniejszą liczbę swoich przedstawicieli. Organ prowadzący przedszkole reprezentowałoby do trzech przedstawicieli. Niezależnie od liczby przedstawicieli biorących udział w posiedzeniu komisji konkursowej przedstawicielom organu prowadzącego przysługiwałyby łącznie trzy głosy, a przedstawicielom organu sprawującego nadzór pedagogiczny – pięć głosów. 
Reprezentacja rady pedagogicznej, rady rodziców i organizacji związkowych pozostałaby bez zmian (po jednym przedstawicielu i po jednym głosie). 
Co ciekawe, projekt zakłada wprowadzenie przepisu, zgodnie z którym komisja konkursowa wyłaniałaby kandydata na stanowisko dyrektora w głosowaniu tajnym. 

Powierzanie stanowiska dyrektora na okres krótszy niż jeden rok szkolny

W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 63 ust. 21 upo, stanowisko dyrektora można powierzyć, w uzasadnionych przypadkach, na okres krótszy niż pięć lat szkolnych, jednak nie krótszy niż rok szkolny (decyzję w tym zakresie podejmuje samodzielnie organ prowadzący). Projekt zakłada zmianę tego stanu rzeczy, przewidując, że do powierzenia stanowiska dyrektora na okres krótszy niż pięć lat szkolnych konieczne będzie uzyskanie przez organ prowadzący pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Zmiany w zasadach odwoływania ze stanowisk kierowniczych w przedszkolu

Nowością miałoby być również umożliwienie złożenia przez nauczyciela pełniącego w przedszkolu funkcję kierowniczą rezygnacji w terminie uzgodnionym przez nauczyciela składającego rezygnację oraz organ właściwy do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego. Aktualnie do odwołania może dojść 
m.in. w razie złożenia przez nauczyciela rezygnacji z pełnienia funkcji kierowniczej w przedszkolu – za trzymiesięcznym wypowiedzeniem. Nowy przepis z pewnością dałby obu stronom większą elastyczność odnośnie do terminu wejścia w życie rezygnacji z pełnienia funkcji kierowniczej, jednak należy mieć na uwadze, że ze względu na konieczność zapewnienia w przedszkolu prawidłowego toku pracy nie jest wskazane dokonywanie zmian na stanowiskach kierowniczych w sposób nagły, z krótkim wyprzedzeniem czasowym.
Zmianie ma ulec również sposób odwoływania dyrektora w trybie szczególnym, po wystąpieniu szczególnie uzasadnionych przypadków (art. 66 ust. 1 pkt 2 upo). Obecnie organ, który powierzył nauczycielowi pełnienie stanowiska kierowniczego, może go odwołać w trybie szczególnym po zasięgnięciu opinii kuratora. Projekt nowelizacji zakłada wprowadzenie konieczności uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Zmiana warunków funkcjonowania w przedszkolach stowarzyszeń

Obowiązujące przepisy pozwalają, by w przedszkolu mogły działać – z wyjątkiem partii i organizacji politycznych – stowarzyszenia i inne organizacje, a w szczególności organizacje harcerskie, których celem statutowym jest działalność wychowawcza albo rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innowacyjnej przedszkola. Podjęcie przez nie działalności wymaga obecnie uzyskania zgody dyrektora przedszkola, wyrażonej po uprzednim uzgodnieniu warunków tej działalności oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii rady przedszkola i rady rodziców (art. 86 ust. 2 upo). Projekt nowelizacji zakłada, że w przypadku gdy dane stowarzyszenie lub inna organizacja miałyby prowadzić zajęcia z dziećmi, organizacja i prowadzenie tych zajęć wymagałyby uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty. W tym celu dyrektor będzie musiał, nie później niż na dwa miesiące przed rozpoczęciem zajęć, przekazać kuratorowi oświaty program zajęć oraz materiały, które miałyby być wykorzystywane do jego realizacji, a także pozytywne opinie rady przedszkola i rady rodziców. Dodatkowo, po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, dyrektor musiałby przedstawić rodzicom dzieci:

  • pełną informację o celach i treściach realizowanego programu zajęć,
  • pozytywną opinię kuratora oświaty,
  • pozytywne opinie rady przedszkola i rady rodziców.

Na wniosek dyrektor będzie również musiał udostępnić materiały wykorzystywane do realizacji programu zajęć. Udział w zajęciach będzie wymagał pisemnej zgody rodziców.

Zmiana w procedurze likwidowania przedszkoli

Projekt nowelizacji zakłada również wprowadzenie zmian w procedurze likwidowania przedszkoli publicznych. Zgodnie z projektem przedszkole publiczne prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego będzie mogło zostać zlikwidowane, jeżeli jego likwidacja w szczególności:

  1. nie ograniczy dostępności nauki, wychowania i opieki;
  2. polepszy:
    • warunki nauki, wychowania i opieki podopiecznych likwidowan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy