Już od samego początku 2025 r. sukcesywnie są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tymże systemie rzeczywistych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo-wychowawczych, czyli nauczycieli. Zmiany prawne w oświacie wprowadzone w 2025 r. stanowią bazę głębokich zmian w polskim systemie edukacji. Chociaż część przepisów zacznie obowiązywać dopiero od roku szkolnego 2026/2027, to już teraz szkoły, nauczyciele, kuratoria oświaty i samorządy stoją przed koniecznością odpowiedniego przygotowania się do nowych wymagań. W rezultacie rok 2025 stał się początkiem procesu, który będzie miał ogromny wpływ na zmianę sposobu funkcjonowania szkół, rolę nauczycieli, sposoby oceniania i organizację pracy placówek jako całości.
Autor: Jan Lewandowski
Od początku bieżącego roku kalendarzowego sukcesywnie są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tym systemie faktycznych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo-wychowawczych, czyli samych nauczycieli.
Eksperyment pedagogiczny i innowacja pedagogiczna to dwa różne sposoby wprowadzania zmian w szkole – oba wymagają odpowiedniego przygotowania, ale różnią się zakresem, celem i formalnością procedur. W drugiej części artykułu szczegółowo omawiamy konkretne kroki, jakie należy podjąć przy planowaniu i wdrażaniu zarówno eksperymentu, jak i innowacji pedagogicznej.
Jeszcze nie okrzepliśmy po poprzednich zmianach dotyczących tego bardzo ważnego dla wszystkich nauczycieli zagadnienia, jakim jest awans zawodowy i z nim związana ocena pracy, a już musimy najpierw przyswoić, a następnie wdrożyć kolejne zmiany w tym tak newralgicznym zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli.
Od początku bieżącego roku kalendarzowego sukcesywnie są wprowadzane zmiany przepisów prawnych dotyczących zarówno zasad funkcjonowania systemu oświaty jako całości, jak również zasad funkcjonowania w tym systemie faktycznych realizatorów wszelkich zadań i działań oświatowo-wychowawczych, czyli samych nauczycieli. Nauczyciele jako praktycznie jedyna grupa zawodowa – z uwagi na jej wyjątkową specyfikę, a zwłaszcza z uwagi na bardzo stresogenne warunki pracy oraz różne wymiary etatu i specyfikę organizacji pracy – są w sposób szczególny uwrażliwieni na zmiany w ich pragmatyce zawodowej. A tymczasem dosłownie w ostatnich dniach wakacji zaserwowano nam aż trzy nowelizacje Karty Nauczyciela. Regulacje zawarte w tych nowelizacjach mają istotny wpływ na funkcjonowanie nauczycieli, w większości rozwiązań
już od 1 września. Tylko niektóre z nich wejdą w życie w terminach późniejszych. Dlatego należy bardzo uważnie przeanalizować zmieniające się właśnie regulacje „kadrowo-zawodowe” dotyczące nauczycieli.
W obowiązujących założeniach dotyczących sprawowania nadzoru pedagogicznego opisanych w art. 55 ustawy Prawo oświatowe1 zostało zawarte bardzo wyraźne wskazanie, że ten rodzaj nadzoru polega między innymi na inspirowaniu nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów. Zapis ten jest merytorycznie skorelowany z art. 45 tej samej ustawy oświatowej, który z kolei opisuje realizację w szkole eksperymentu pedagogicznego. To właśnie eksperyment pedagogiczny i innowacja pedagogiczna stanowią bardzo istotne formy praktycznej
realizacji działań innowacyjnych nauczycieli, do których szkoła jest z natury rzeczy powołana.
Czas pracy nauczycieli od lat budzi wiele emocji i sporo niezrozumienia. Jest to efektem różnego podejścia i niejednokrotnie nadinterpretowania faktów dotyczących tego bardzo istotnego zagadnienia. Jednak zagadnienie czasu pracy nauczycieli w Polsce regulowane jest przez stosowne przepisy prawa.
Rozpoczęliśmy kalendarzowy Nowy Rok 2025. Tym samym przekroczyliśmy półmetek bieżącego roku szkolnego. Jest to doskonała okazja, aby dokonać stosownych analiz, na podstawie których skorygujemy i zaplanujemy niezbędne działania w drugim półroczu. Rok szkolny w oświacie wyznacza rytm pracy placówki i to on kreuje zadania dla kadry zarządzającej w oświacie. Należy starannie przemyśleć, które obszary funkcjonowania placówki należy podsumować, na które aspekty szczególnie powinien zwrócić uwagę dyrektor (ale i sami nauczyciele również), jakie wnioski i wynikające z nich rekomendacje należy sformułować, aby zoptymalizować proces dydaktyczny i wychowawczo- -opiekuńczy placówki w dalszej części bieżącego roku szkolnego.
W drugiej części naszego artykułu przyglądamy się bliżej wymaganiom i procedurom związanym z postępowaniem egzaminacyjnym na stopień nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. W ostatnich latach zmiany w ścieżce awansu budzą wiele emocji – sprawdźmy więc, jakie kryteria i wyniki decydują dziś o sukcesie na kolejnych etapach kariery.
Uzyskiwanie kolejnych stopni awansu zawodowego przez nauczyciela to dla każdego z nich sytuacja i ważna, i sterująca. Awans zawodowy wiąże się z prestiżem zawodowym oraz (a może zwłaszcza) z określoną pozycją w „tabeli wynagrodzeń”, czyli ma wymierny wpływ na uzyskiwane wynagrodzenie zasadnicze. Dlatego awansujący nauczyciel potrzebuje w tej sytuacji realnego wsparcia w swojej szkole lub placówce i to bez względu na stopień awansu, o który się ubiega. Nie chodzi tutaj tylko o mentora (ta rola przypisana jest tylko pierwszemu etapowi awansu zawodowego), a raczej o wsparcie proceduralno-merytoryczne. To jednak wymaga doskonałej znajomości aktualnie obowiązującego w tym zakresie prawa.
