Dylematy kwalifikacyjne nauczycieli w 2026 r. – część 1. Nowy standard kształcenia i ogólne zasady kwalifikacji

Nowy standard kształcenia nauczycieli

Dotyczy to zwłaszcza rozwiązań wprowadzanych obecnie w ramach Reformy26 określanej mianem Kompas Jutra. W przypadku nauczycieli podstawę takich decyzji będzie stanowiło rozporządzenie MEN w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli1 (oczywiście zmienione rozporządzeniem ME z dnia 8 sierpnia 2025 r.2) oraz stopień awansu zawodowego. W tym kontekście zawsze należy brać również pod uwagę wskazania zawarte w rozporządzeniu MEiN z dnia 14 września 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela3. I to nie jest pomyłka, że przy analizowaniu zagadnienia kwalifikacji nauczycielskich musimy jednocześnie posiłkować się pojęciami i wymaganiami dotyczącymi kształcenia przyszłych nauczycieli. W tym miejscu zwracam szczególną uwagę na jeden element wspomnianej regulacji prawnej odnoszący się do tego zakresu. Otóż w załączniku nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia nowy zapis ust. 1.4 stanowi: 
„Studia przygotowujące do wykonywania zawodu:

• nauczyciela przedmiotu lub nauczyciela prowadzącego zajęcia są prowadzone jako studia pierwszego stopnia i studia drugiego stopnia lub jako jednolite studia magisterskie na kierunku studiów, których program określa efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmujące treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie nauczanego przedmiotu lub treści prowadzonych zajęć, z tym że studia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela języka regionalnego mogą być prowadzone jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie na kierunku studiów, których program określa efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmujące treści nauczania określone w podstawie programowej tego języka; 
• nauczyciela psychologa są prowadzone jako studia pierwszego stopnia i studia drugiego stopnia lub jako jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia; 
• nauczyciela teoretycznych przedmiotów zawodowych lub nauczyciela praktycznej nauki zawodu są prowadzone jako studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie na kierunku studiów, których program określa efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmujące treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie w zakresie nauczanego przedmiotu lub treści prowadzonych zajęć”. 

Najistotniejsze zmiany w kształceniu przyszłych nauczycieli

Na szczególną uwagę zasługuje zmieniony zapis: 
„[…] studia pierwszego stopnia i studia drugiego stopnia lub jako jednolite studia magisterskie”. Poprzednio podobny zapis brzmiał: „studia pierwszego sto...