Dylematy kwalifikacyjne nauczycieli w 2026 r. – część 2. Wymagania szczegółowe, pedagogika specjalna i prawa nabyte

Kwalifikacje do pracy w szkołach i placówkach specjalnych

W omawianym rozporządzeniu na nowo określono wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach i placówkach specjalnych, dostosowując je do przepisów nowego rozporządzenia w sprawie standardu kształcenia. Określa on zakresy, w których może być prowadzone kształcenie przygotowujące do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach i placówkach specjalnych, tj.:

1. edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością słuchową (surdopedagogika),
2. edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością wzrokową (tyflopedagogika),
3. edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością intelektualną,
4. pedagogika leczniczo-terapeutyczna,
5.  edukacja i terapia osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu,
6.  edukacja włączająca,
7. pedagogika resocjalizacyjna,
8. logopedia,
9.  pedagogika korekcyjna (terapia pedagogiczna),
10.  wczesne wspomaganie rozwoju dziecka.

Kształcenie w zakresach wymienionych w:

• pkt 1–10 może być prowadzone na jednolitych studiach magisterskich na kierunku pedagogika specjalna,
• pkt 7–10 może być prowadzone na jednolitych studiach magisterskich na kierunku, na którym jest realizowane wyłącznie kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela,
• pkt 8 może być prowadzone na jednolitych studiach magisterskich na kierunku logopedia. 

Kształcenie w zakresach wymienionych w pkt 7–10 może być także prowadzone w trakcie studiów pierwszego i drugiego stopnia na kierunku innym niż pedagogika specjalna. 
Zapisano również, że w każdym z zakresów wymienionych w pkt 1–10 mogą być realizowane studia podyplomowe. Adresatami tych studiów mogą być osoby, które uzyskały:

• kwalifikacje do nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć, a nie mają przygotowania w zakresie pedagogiki specjalnej oraz
• przygotowanie w zakresie pedagogiki specjalnej i chcą uzyskać przygotowanie w dodatkowym zakresie pedagogiki specjalnej. 

Na podstawie powyższych wytycznych określono wymagania kwalifikacyjne do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach i placówkach specjalnych dla osób przygotowywanych do wykonywania zawodu nauczyciela zgodnie z nowym standardem. Ponadto zachowano dotychczasowy podział kwalifikacji do pracy w tych szkołach i placówkach, odrębnie okreslając kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela: 

1.  w przedszkolach, szkołach i placówkach specjalnych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym, głębokim oraz niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna (§ 16 rozporządzenia),
2.  w przedszkolach, szkołach podstawowych specjalnych, oddziałach specjalny...