Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

30 kwietnia 2018

NR 70 (Marzec 2016)

Wspieranie rozwoju dziecka w placówce przedszkolnej
Jak angażować rodziców do współpracy?

0 205

W jaki sposób zachęcać i motywować (oraz – co ważniejsze – jak nie zniechęcać) rodziców do angażowania się do współpracy z placówką we wspieraniu rozwoju dziecka? Jak zaplanować spotkanie z rodzicem, aby sprawnie opracować plan wspierania rozwoju? W artykule opowiemy o warunkach ułatwiających współpracę oraz o barierach, które ją uniemożliwiają, a także pokażemy, jakie działania może podjąć placówka, aby współpraca była bardziej owocna.

Wspieranie rozwoju dziecka w placówce przedszkolnej

Podstawowym celem pracy każdego nauczyciela jest tworzenie takich warunków, w których uczeń może optymalnie rozwijać swoje możliwości. Dzieci – nawet w podobnym wieku – znacząco różnią się możliwościami i funkcjonowaniem. Wśród maluchów różnice, szczególnie w takich sferach, jak samodzielność, samoobsługa czy umiejętności społeczne, mogą być ogromne. Dzieci charakteryzują się też znacznym zróżnicowaniem w zakresie posiadanej wiedzy, umiejętności i zainteresowań. Dysponują odmiennymi doświadczeniami, różnym potencjałem, różnymi predyspozycjami. Nauczyciel musi pamiętać o celu edukacji przedszkolnej, którym jest wyrobienie u dziecka gotowości szkolnej, czyli zespołu umiejętności, kompetencji i cech, które umożliwią mu skuteczne poradzenie sobie w warunkach szkolnych. Dodatkowo, niezmiernie ważne jest wspieranie rozwoju osobowości i rozwijanie cech podstawowych, takich jak: poczucie własnej wartości, ciekawość i niezależność emocjonalna, asertywność, umiejętność radzenia sobie ze stresem. Trzeba pamiętać, że rozwój dziecka dokonuje się równocześnie w wielu sferach: intelektualnej (poznawczej), emocjonalno-społecznej, fizycznej. Podstawową zasadą jest harmonizowanie rozwoju, czyli dbanie o to, aby żadna ze sfer nie pozostawała znacząco w tyle.

Nauczyciel, aby stworzyć optymalne warunki rozwoju, musi poznać swoich wychowanków. Diagnoza umożliwi wyznaczenie adekwatnych i konkretnych celów, postawienie zadań na miarę możliwości dziecka oraz dobór efektywnych metod działania. Jest wiele metod i sposobów na wspieranie rozwoju dziecka. Podstawą jest zawsze dostosowanie form nauczania do potrzeb i możliwości dziecka. Nie będziemy jednak zajmowali się przeglądem technik i sposobów na wspomaganie rozwoju, tylko popatrzymy na sprawę szerzej – poszukamy sposobów na zainicjowanie i podtrzymanie współpracy przedszkola i rodziców w procesie edukacji i wspierania dziecka.

Rodzic w placówce

Dla specjalistów jest oczywiste, że przedszkole pełni funkcję wspierającą rozwój dziecka. Nie jest jednak jedyną instytucją, która za to odpowiada. Dziecko funkcjonuje w przestrzeni społecznej, na którą składają się rodzice (rodzina), przedszkole, inne placówki, gdzie dziecko uczęszcza, inne dzieci. Dziecko jest podmiotem oddziaływań, które płyną z wielu różnych stron. Dobrze tą prawidłowość widać w opiniach psychologiczno-pedagogicznych, gdzie zadania do realizacji (oddziaływania wobec dziecka) są podzielone ze względu na miejsce, gdzie dziecko powinno je otrzymywać. I tak, wskazywane są zalecenia do pracy z dzieckiem zarówno dla placówki (czy specjalistów zatrudnionych w innej instytucji), jak i dla rodziców.

Bez rzetelnej, zorganizowanej współpracy nie może być mowy o całościowym wspieraniu rozwoju dziecka. Warto mieć tego świadomość, aby mądrze zapraszać rodziców do współpracy

Rodzice nie zawsze czują się współodpowiedzialni za wspieranie rozwoju dziecka. Bywa, że prezentują postawę – szczególnie ci, posyłający dzieci do placówek niepublicznych – „Pracuję ciężko, żeby moje dziecko mogło się rozwijać w przedszkolu” i nie widzą potrzeby współpracy. Inni znowu nie czują się wystarczająco kompetentni – co znowu może wynikać z ich osobistych doświadczeń z placówkami, gdzie byli pouczani lub traktowani „z góry”, jak również z ich prywatnego poczucia własnej wartości. Jeszcze innym rodzicom zwyczajnie brakuje czasu lub ochoty.

Niezależnie od tego, jakie są powody niechęci do kontaktu lub współpracy, wato pamiętać, że dbanie o dobre relacje z rodzicami zawsze leży w interesie przedszkola. Dysponuje ono najczęściej wieloma środkami, aby zachęcić rodziców do współpracy. Więcej – uważam, że próby zmotywowania rodziców do współpracy, stwarzania sytuacji sprzyjającym kontaktom na linii rodzice – przedszkole, a także wszelkim akcjom edukacyjnym, kulturalnym, integracyjnym dla rodziców powinny być w zakresie podstawowych działań przedszkola.

Mówiąc kolokwialnie, kontakt z placówką dla rodzica z różnych przyczyn może być trudny lub niewygodny. Trzeba przyjąć ten fakt do wiadomości i pogodzić się z nim, po czym podjąć działania, które zmienią ten stan rzeczy. 
Argumenty „rodzice są niechętni współpracy”, „mało kto przychodzi na spotkania” nie zwalniają placówki ze starań. Więcej – powinny dać sygnał do zastanowienia się, poszukania przyczyn, też tych plasujących się po stronie przedszkola, które utrudniają współpracę. Po diagnozie sytuacji można podjąć nowe działania.

Współpraca

Bez rzetelnej, zorganizowanej współpracy nie może być mowy o całościowym wspieraniu rozwoju dziecka. Warto mieć tego świadomość, aby mądrze zapraszać rodziców do współpracy.
Słowo WSPÓŁPRACA składa się z dwóch członów, które trafnie oddają jego całościowe znaczenie: WSPÓŁ i PRACA. Czyli wspólne działanie w porozumieniu dla osiągnięcia jakiegoś celu. Ważne jest, aby ten cel zdefiniować i aby obie strony wiedziały, czemu działania służą. Celem współpracy jest najczęściej szeroko rozumiane dobro dziecka. Ten cel jest szczytny, ale bardzo mało precyzyjny. Aby go urealnić, potrzebna jest konkretyzacja. To trochę jak z postanowieniem noworocznym „będę żyć zdrowo” – wszyscy mniej więcej wiedzą, o co chodzi, brzmi dobrze, ale brak konkretów utrudnia realizację. Dopiero doprecyzowanie „będę dwa razy w tygodniu chodzić na siłownię oraz do każdego posiłku zjem warzywo” daje szanse na zrealizowanie postanowienia.

Tabela1 poniżej przedstawia, jak można rozumieć słowo „współpraca” oraz jakie warunki i działania powinny być spełnione lub podjęte, aby miała ona szansę zaistnieć, a potem mogła przebiegać harmonijnie.

WSPÓŁPRACA
RAZEM
WSPÓLNIE
W POROZUMIENIU
BUDOWANIE
ZMIANA
WYSIŁEK
WSPÓŁPRACA
warunki sine qua non:
• wzajemny szacunek – rodzic i nauczyciel zajmują podobną
pozycję, mogą się ze sobą nie zgadzać, ale jeśli nie będą
okazywać sobie szacunku, nie ma szansy na skuteczne
działanie i wspieranie rozwoju dziecka;
• równość pozycji – zdanie, głos, przekonanie każdego
z partnerów interakcji (rodzica, nauczyciela) są równie
ważne;
• ustalenie wspólnego celu – jasnego dla obu stron,
konkretnego, realnego, umiejscowionego w czasie
i przestrzeni;
• zdolność do patrzenia na sytuację oczami drugiej osoby –
czyli wzajemna próba zrozumienia punktu widzenia partnera
interakcji;
• kompetencje – różne, ale wzajemnie uzupełniające się –
zebrane razem dają szanse na utworzenie nowej jakości,
nowego (szerszego) spojrzenia na dziecko;
• odpowiedzialność za proces wspierania rozwoju dziecka –
po równo po każdej ze stron;
• wymiana informacji – otwarta, regularna, w ustalonym
miejscu i czasie
WSPÓŁPRACA
warunki sine qua non:
WIEDZA
• dotycząca prawidłowości rozwojowych
przedszkolaka (czyli co dziecko w danym wieku
powinno wiedzieć, umieć, jakie są typowe
schematy reagowania, jak myśli, jak działa);
• dotycząca funkcjonowania konkretnego dziecka
(diagnoza) – opis mocnych i słabych stron,
trudności, osiągnięć rozwojowych, zasobów,
sukcesów;
• o możliwościach placówki, rodzica, o przepisach
prawa oświatowego
UMIEJĘTNOŚCI
• zarządzania własnymi emocjami w sytuacji trudnej,
kryzysowej, niekomfortowej;
• szczegółowe dotyczące technik i metod pracy
wspierającej rozwój dziecka, w szczególności
zasad odnośnie do motywowania, nagradzania,
stosowania nagród i konsekwencji

Inspiracją do...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy