Dołącz do czytelników
Brak wyników

Monitor prawny dyrektora

2 maja 2018

NR 69 (Luty 2016)

Różnica między zatrudnieniem nauczyciela na podstawie Kodeksu pracy a Karty Nauczyciela

0 442

Zgodnie z art. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 191) ustawie podlegają nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:

  • publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli,
  • zakładach poprawczych, schroniskach dla nieletnich oraz rodzinnych ośrodkach diagnostyczno-konsultacyjnych,
  • publicznych kolegiach pracowników służb społecznych.

Zatrudnienie nauczycieli w tych placówkach zawsze następuje na podstawie przepisów Karty Nauczyciela. Wyjątkiem jest zatrudnienie osób nieposiadających przygotowania pedagogicznego. Takie osoby, o ile w ocenie dyrektora posiadają kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska, zatrudnia się na podstawie Kodeksu pracy.

Zatrudnienie nauczycieli na podstawie Kodeksu pracy następuje jedynie w szkołach i przedszkolach niepublicznych, nieposiadających uprawnień szkół publicznych, gdyż organy prowadzące te szkoły nie są zobowiązane do stosowania przepisów Karty Nauczyciela.
Najważniejszym przepisem regulującym kwestię nawiązania stosunku pracy z nauczycielem jest art. 10 Karty Nauczyciela. Zgodnie z tym przepisem stosunek pracy z nauczycielem nawiązuje się w szkole lub przedszkolu, a w przypadku powołania zespołu szkół jako odrębnej jednostki organizacyjnej – w zespole szkół na podstawie umowy o pracę lub mianowania.

Karta Nauczyciela rozróżnia więc stosunek pracy na podstawie mianowania i na podstawie umowy o pracę (ten drugi przypadek nie jest tożsamy z zatrudnieniem na podstawie Kodeksu pracy).
Z osobą, która rozpoczyna pracę w szkole lub przedszkolu, stosunek pracy zawsze nawiązywany jest na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego. Warunkiem nawiązania stosunku
pracy z osobą, która chce pracować na stanowisku nauczyciela, jest posiadanie odpowiednich dla danego stanowiska kwalifikacji. Jeśli osoba taka kwalifikacji nie posiada, nie można zastosować do niej przepisów Karty Nauczyciela.

Osoba rozpoczynająca pracę w szkole nazywana jest nauczycielem stażystą. Jak zostało to wskazane wyżej, musi ona mieć odpowiednie kwalifikacje i przygotowanie pedagogiczne, a umowa o pracę jest umową terminową – roczną. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych potrzebami szkoły z osobą legitymującą się wymaganym poziomem wykształcenia, lecz nieposiadającą przygotowania pedagogicznego, dopuszczalne jest nawiązanie stosunku pracy, o ile osoba ta zobowiąże się do uzyskania przygotowania pedagogicznego w trakcie odbywania stażu. W przypadku gdy nauczyciel w ciągu pierwszego roku pracy w szkole nie uzyska przygotowania pedagogicznego z przyczyn od niego niezależnych, z nauczycielem może być zawarta umowa o pracę na kolejny rok szkolny. Staż wymagany do ubiegania się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego przedłuża się do czasu uzyskania przygotowania pedagogicznego.

Gdy nauczyciel uzyska już stopień awansu – nauczyciela kontraktowego – stosunek pracy nawiązuje się z nim na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Z kolei po uzyskaniu kolejnego stopnia awansu zawodowego – nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego – stosunek pracy przekształca się (lub nawiązuje, jeśli nauczyciel zmienia szkołę) w stosunek pracy na podstawie mianowania. Jednak aby doszło do nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania, nie wystarczy już posiadanie odpowiednich kwalifikacji, przygotowania pedagogicznego i odpowiedniego stopnia awansu zawodowego. 

Aby doszło do mianowania, nauczyciel:

  • musi posiadać obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
  • musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych i korzystać z praw publicznych;
  • nie może się przeciwko niemu toczyć postępowanie karne lub dyscyplinarne, lub postępowanie o ubezwłasnowolnienie;
  • nie może być karany za przestępstwo popełnione umyślnie;
  • musi posiadać kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska;
  • muszą istnieć warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony.

Jeśli wszystkie powyższe warunki zostaną spełnione, z nauczycielem nawiązuje się stosunek pracy na podstawie mianowania. Jeżeli nauczyciel przed spełnieniem tych warunków pozostawał w stosunku pracy – umowa o pracę przekształca się w mianowanie z mocy prawa z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym spełnione zostały wszystkie warunki.

Pamiętać jednak należy, że aby doszło do mianowania, muszą być spełnione łącznie wszystkie te warunki. Jeśli nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela posiadającego stopień awansu zawodowego – nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego – w pełnym wymiarze czasu pracy, wówczas stosunek pracy jest zawarty na podstawie umowy na czas nieokreślony.

Podsumowując, umowę na czas określony zawrzeć można tylko z nauczycielem stażystą. Oczywiście i od tej zasady są wyjątki. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w przedszkolu, z nauczycielem kontraktowym lub z nauczycielami mianowanym i dyplomowanym stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Przepisy Karty Nauczyciela nie definiują pojęcia „potrzeby wynikającej z organizacji nauczania”. Oznacza to, że w każdym przypadku dyrektor przedszkola ustala, czy z organizacji nauczania wynika konieczność zatrudnienia nauczyciela na czas określony. Prawidłowość tych ustaleń podlega kontroli sądu pracy.

Ustalając, co można uznać za „potrzebę wynikającą z organizacji nauczania”, można oprzeć się na orzecznictwie sądowym w tym zakresie. Pojęcie „organizacja pracy nauczyciela”, której potrzeby mogą uzasadniać zatrudnienie na czas określony, należy odnieść do zasad funkcjonowania placówki (liczba klas, rodzaj przedmiotów, liczba godzin lekcyjnych, liczba etatów, czas nauczania poszczegól...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy