Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

7 lutego 2018

NR 88 (Styczeń 2018)

Karta Nauczyciela w nowej odsłonie

0 267

W ostatnim roku znacznym modyfikacjom uległy podstawy prawne funkcjonowania systemu oświatowego w Polsce. Z uwagi na liczbę dokonywanych zmian oraz ich wagę merytoryczną należało precyzyjnie uregulować metodologię wdrażania poszczególnych regulacji prawnych.

Formułę metodologiczną dotyczącą wprowadzania zmian systemowych stanowi ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe1. Natomiast funkcjonowanie samego systemu reguluje dosyć precyzyjnie ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe2 oraz funkcjonująca od wielu lat, wielokrotnie zmieniana ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty3. Nawet najlepszy i najdoskonalszy system nie może jednak sprawnie funkcjonować bez dobrej pracy konkretnych ludzi. W przypadku systemu oświaty należy więc bardzo precyzyjnie uregulować wszelkie kwestie dotyczące zatrudniania, wymagań, praw i obowiązków nauczycieli. Te i inne kwestie dotyczące ich pragmatyki zawodowej są szczegółowo doprecyzowane w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela4 – wielokrotnie już nowelizowanej, podobnie jak ustawa o systemie oświaty. Sama Karta Nauczyciela z praktycznego punktu widzenia jest najważniejszym aktem prawnym regulującym wszelkie sprawy nauczycieli. Jej poszczególne zapisy wywołują daleko idące konsekwencje dla funkcjonowania nauczycieli w całym systemie edukacyjnym. Dlatego właśnie staramy się dokładnie analizować wszelkie zmiany dokonywane w jej zapisach. Były one przewidywane wraz z wdrożeniem reformy systemowej w oświacie, a w zasadzie stanowią jej logiczną konsekwencję.

Trzeba zwracać uwagę na to, co, gdzie i jak ulega zmianie. Otóż 27 października 2017 r. została uchwalona ustawa o finansowaniu zadań oświatowych5. Zwracam uwagę na to, aby nie sugerować się samym tytułem nowej regulacji ustawowej, gdyż poza typowymi zmianami w kwestiach finansowania różnej aktywności oświatowej wprowadza ona cały szereg zmian w innych ustawach, a zwłaszcza w samej ustawie Karta Nauczyciela, gdzie tych zmian jest najwięcej i mają one bardzo poważny charakter. Cała ustawa została podzielona na 12 rozdziałów. Zasadą usystematyzowania regulacji merytorycznych w rozdziałach jest przedstawienie ich w sposób zwarty i jasny, aby łatwiej można było odnaleźć przepis dotyczący konkretnych rozwiązań lub zagadnień. I tak:

  • Rozdział 1 zawiera słownik pojęć ustawowych odnoszących się do przepisów związanych z finansowaniem zadań oświatowych oraz ogólne normy prawne dotyczące finansowania zadań oświatowych i gospodarki finansowej.
  • Rozdział 2 przedstawia regulacje dotyczące kwestii związanych z częścią oświatową subwencji ogólnej. yy Rozdział 3 obejmuje zagadnienia dotyczące finansowania niepublicznych placówek wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz publicznych placówek wychowania przedszkolnego, szkół i placówek prowadzonych przez ministrów, osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne.
  • Rozdział 4 reguluje kwestie dotyczące rozliczeń finansowych pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego. yy Rozdział 5 obejmuje regulacje dotyczące kwestii dotyczących opłat za korzystanie z wychowania przedszkolnego. yy Rozdział 6 obejmuje kwestie dotyczące dotacji celowej na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego. yy Rozdział 7 porusza zagadnienia związane z wyposażeniem szkół oraz szkolnych punktów konsultacyjnych w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe. yy Rozdział 8 zawiera regulacje związane z finansowaniem świadczeń pomocy materialnej.
  • Rozdział 9 reguluje kwestie związane z programami regionalnymi, lokalnymi i rządowymi, o których mowa w ustawie o systemie oświaty.
  • Rozdział 10 obejmuje kwestie dotyczące innych dotacji udzielanych z budżetu państwa na zadania oświatowe.
  • Rozdział 11 ujmuje wszelkie zmiany wprowadzane w przepisach aktualnie obowiązujących, zwłaszcza w Karcie Nauczyciela.
  • Rozdział 12 (zgodnie z zasadami legislacji) zawiera przepisy przejściowe i końcowe. Zwracam na nie uwagę, gdyż nie wszystkie zmiany wchodzą od razu z dniem 1 stycznia 2018 r. Dla przykładu zmiany w systemie awansu zawodowego i oceny pracy nauczycieli wejdą w życie dopiero od dnia 1 września 2018 r., czyli z początkiem kolejnego roku szkolnego.

Wprowadzana zmiana powoduje, że podstawowa ścieżka awansu zawodowego wydłuży się z 10 do 15 lat, ale będzie też możliwość jej skrócenia.
Takie skrócenie ścieżki awansu zawodowego będzie uzależnionenod uzyskania oceny pracy na określonym poziomie.

ZMIANY W ZAKRESIE AWANSU ZAWODOWEGO NAUCZYCIELI, OCENY PRACY ORAZ OBOWIĄZKÓW NAUCZYCIELI (ART. 6, ART. 6A, ART. 9B–9I, ART. 10 USTAWY KARTA NAUCZYCIELA)

Wprowadzane zmiany zakładają powiązanie ścieżki awansu zawodowego z oceną pracy nauczycieli oraz uzależnienie długości tej ścieżki od jakości pracy nauczyciela. Zakłada się, że owa zmiana pozwoli na premiowanie w procesie awansu zawodowego nauczycieli wyróżniających się jakością swojej pracy. Między innymi z tego względu obecnie obowiązującą ocenę dorobku zawodowego za okres stażu zastępuje się oceną pracy uwzględniającą m.in. dorobek zawodowy nauczyciela za okres stażu. Rozszerzeniu ulega również dotychczasowa skala oceny pracy z dzisiejszej trzystopniowej docelowo do czterostopniowej. Obowiązywać teraz będą następujące rodzaje ocen pracy nauczyciela:

  1. ocena wyróżniająca,
  2. ocena bardzo dobra,
  3. ocena dobra,
  4. ocena negatywna.

W ramach zmian ustawowych zostały określone ogólne kryteria dokonywania oceny pracy nauczycieli oraz dyrektorów placówek. Natomiast szczegółowe kryteria i tryb dokonywania oceny pracy, zakres informacji zawartych w karcie oceny pracy, tryb postępowania odwoławczego oraz skład i sposób powoływania zespołu oceniającego zostaną określone w drodze rozporządzeń przez Ministra Edukacji Narodowej, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich – odpowiednio przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego oraz Ministra Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej.

Teraz to dyrektorzy szkół będą ustalali w drodze regulaminu, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej oraz działających w szkole zakładowych organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, wskaźniki oceny pracy nauczycieli odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego określonych w rozporządzeniu oraz uwzględniające specyfikę pracy w konkretnej szkole.

Regulamin określający wskaźniki oceny pracy dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek, nauczycieli, którym czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora przedszkola, oraz nauczycieli pełniących w zastępstwie obowiązki dyrektora szkoły przez okres co najmniej sześciu miesięcy, odnoszące się do poziomu spełniania poszczególnych kryteriów oceny pracy na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz uwzględniające specyfikę pracy w szkołach, w których dany organ sprawuje nadzór, będzie ustalał organ sprawujący nadzór pedagogiczny w porozumieniu z organami prowadzącymi szkoły, a w przypadku gdy organ prowadzący szkołę jest jednocześnie organem sprawującym nadzór pedagogiczny – ten organ, po zasięgnięciu opinii organizacji związkowych zrzeszających nauczycieli, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, oraz organizacji związkowych, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, w skład których wchodzą organizacje związkowe zrzeszające nauczycieli. W przypadku placówek doskonalenia nauczycieli regulamin ten będzie ustalał kurator oświaty w porozumieniu z organami prowadzącymi placówki.

W przypadku gdy organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku placówek doskonalenia nauczycieli – kurator oświaty, nie uzyska porozumienia w sprawie regulaminu z organem prowadzącym szkołę lub placówkę, regulamin ten ustali odpowiednio organ sprawujący nadzór pedagogiczny lub kurator oświaty.

W ramach nowej formuły oceny pracy nauczyciela oceniany jest w szczególności stopień realizacji obowiązków określonych w art. 6 ustawy Karta Nauczyciela (utrzymany został charakter kompetencyjny). Mając jednak na uwadze konieczność systematycznego doskonalenia się nauczyciela oraz zapewnienia, aby doskonalenie to było zgodne z potrzebami przedszkola, doprecyzowany został (przez jednoznaczne określenie) przepis, iż nauczyciel obowiązany jest doskonalić się zawodowo zgodnie z potrzebami szkoły (do art. 6 dodano pkt 3a). Ponadto ust. 5 w art. 6a zakłada, że oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor przedszkola, który przy jej dokonywaniu:

  1. zasięga opinii rady rodziców, z wyjątkiem szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców,
  2. w przypadku nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego – zasięga opinii opiekuna stażu o dorobku zawodowym nauczyciela za okres stażu,
  3. na wniosek nauczyciela zasięga, a z własnej inicjatywy może zasięgnąć opinii właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela, a w przypadku braku takiej możliwości – opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego, a w przypadku nauczyciela publicznego kolegium pracowników służb społecznych – opinii opiekuna naukowo-dydaktycznego.

Karta Nauczyciela z praktycznego punktu widzenia jest najważniejszym aktem prawnym regulującym wszelkie sprawy nauczycieli.
Jej poszczególne zapisy wywołują daleko idące konsekwencje dla funkcjonowania nauczycieli w całym systemie edukacyjnym.

W związku z powyższym po ust. 5 dodano ust. 5a stanowiący, że rada rodziców przedstawia pisemną opinię w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie pracy nauczyciela. Jednak nieprzedstawienie opinii przez radę rodziców nie wstrzymuje dokonywania oceny pracy.

Ocena pracy nauczyciela kontraktowego, nauczyciela mianowanego i nauczyciela dyplomowanego – podobnie jak to ma miejsce obecnie – będzie mogła zostać dokonana na wniosek nauczyciela lub uprawnionego podmiotu lub z inicjatywy dyrektora przedszkola, w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od dokonania oceny poprzedniej. Jednocześnie wprowadza się również obligatoryjne terminy dokonywania tej oceny, powiązane oczywiście ze ścieżką awansu zawodowego. Ocena taka będzie dokonywana po zakończeniu stażu na każdy kolejny stopień awansu zawodowego, a także co trzy lata pracy w szkole z zastrzeżeniem, że jeżeli termin dokonania oceny pracy upływa w trakcie odbywania przez nauczyciela kontraktowego lub nauczyciela mianowanego stażu na kolejny stopień awansu, ocena pracy będzie dokonywana po zakończeniu tego stażu.

Uzyskanie oceny pracy na określonym poziomie będzie miało również wpływ na długość ścieżki awansu zawodowego nauczycieli. Wprowadza się wydłużenie okresów pracy w przedszkolu niezbędnych do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu zawodowego: z dwóch do trzech lat wydłuży się okres pracy niezbędny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego oraz z roku do czterech lat wydłuży się okres pracy niezbędny do rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego.

Wprowadzana zmiana powoduje, że podstawowa ścieżka awansu zawodowego wydłuży się z 10 do 15 lat, ale będzie też możliwość jej skrócenia. Takie skrócenie ścieżki awansu zawodowego będzie uzależnione od uzyskania oceny pracy na określonym poziomie. Nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany legitymujący się wyróżniającą oceną pracy będzie mógł rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat od dnia nadan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy