Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

28 lutego 2018

NR 74 (Wrzesień 2016)

Dostosowanie pracy w grupie, w której znajdują się dzieci w różnym wieku i na różnym etapie rozwoju

0 232

W każdej grupie przedszkolnej pojawią się dzieci, które będą wymagać szczególnej uwagi i wsparcia. Są to dzieci, których funkcjonowanie z jakiegoś powodu znacznie różni się (in plus i in minus) od funkcjonowania innych dzieci. W tej grupie mogą się znaleźć np. dzieci o przyspieszonym rozwoju, dzieci młodsze wiekowo, szczególnie uzdolnione, dzieci z deficytami, zaburzeniami, opóźnieniami w różnych sferach rozwoju, dzieci, u których wyniki diagnozy przedszkolnej wskazują na niski stopień przygotowania do nauki w szkole, dzieci z niepełnosprawnością i inne.

 

Nowelizacja podstawy programowej wychowania przedszkolnego1 (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół – Dz. U. z 2016 r., poz. 895) określa, że: „Przedszkola (…) zapewniają dzieciom możliwość wspólnej zabawy i nauki w warunkach bezpiecznych, przyjaznych i dostosowanych do ich potrzeb rozwojowych”.

„Celem wychowania przedszkolnego jest: (…)

5) stwarzanie warunków sprzyjających wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych”.

Dalej dokument wskazuje, że:
Przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego dziecka, stosownie do jego potrzeb i możliwości, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – stosownie także do ich możliwości psychofizycznych i komunikacyjnych oraz tempa rozwoju psychofizycznego.

Cele te są realizowane we wszystkich obszarach działalności edukacyjnej przedszkola oraz innej formy wychowania przedszkolnego. W każdym z obszarów są podane umiejętności i wiadomości, którymi dzieci kończące wychowanie przedszkolne powinny się wykazywać. W przypadku dzieci niepełnosprawnych wymagania w zakresie poszczególnych umiejętności i wiadomości powinny uwzględniać ograniczenia wynikające z ich niepełnosprawności.

Aby sprostać tym wymaganiom, konieczne jest dostrzeżenie indywidualnych różnic pomiędzy poszczególnymi wychowankami w zakresie umiejętności, zdolności i potrzeb, a następnie tworzenie im warunków do wszechstronnego rozwoju. Oznacza to, że aby zwiększyć skuteczność uczenia się wychowanków i podnieść jakość nauczania, nie można wszystkich traktować w ten sam sposób.

Istotą i celem indywidualizacji pracy z dzieckiem jest więc sprzyjanie jego rozwojowi, niwelowanie niekorzystnych różnic między dziećmi i pobudzanie ich do twórczego działania. Czas poprzedzający pójście dziecka do szkoły, czyli okres edukacji przedszkolnej, jest bogaty w różnorodne, inspirujące doświadczenia – indywidualne i grupowe. To ważny czas dla wspomagania ogólnego rozwoju dziecka zgodnie z jego możliwościami i zasobami. Celem indywidualizacji jest wyrównanie szans edukacyjnych dzieci i zapobieganie późniejszym niepowodzeniom szkolnym poprzez stworzenie warunków do wszechstronnego rozwoju.
Nauczyciele wychowania przedszkolnego wiedzą, że w swojej grupie napotkają dzieci o różnych potrzebach, możliwościach, zróżnicowanym poziomie wiadomości i umiejętności. Nawet w grupie dzieci z jednego rocznika widoczne są takie różnice.

Rozbieżności w poziomie rozwoju między poszczególnymi dziećmi mogą być naprawdę znaczne. Są one naturalnym efektem nierównomiernego tempa w dojrzewaniu poszczególnych funkcji organizmu, a czasem dysharmonii rozwojowych, na co wpływa wiele różnorodnych czynników.
Dlatego tak niezwykle istotna staje się kwestia indywidualizacji pracy z dziećmi, która polega na organizowaniu pracy nauczyciela w sposób uwzględniający fakt występowania różnic między dziećmi, także w tym samym wieku, w zakresie poziomu rozwoju różnorodnych funkcji, zdolności, umiejętności, zainteresowań itp. Dotyczy to również dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym dzieci szczególnie uzdolnionych oraz wolniej się rozwijających.

Zadaniem nauczyciela jest rozpoznawanie i wykorzystywanie potencjału dziecka do pokonywania jego deficytów, wyrównywania ewentualnych niedostatków w różnych sferach rozwojowych. Istotne jest wykorzystywanie indywidualnych właściwości, zasobów wychowanka, co prowadzi do zwiększania jego możliwości jako osoby.
Indywidualizowanie pracy z dziećmi w przedszkolu jest elementem codziennej pracy każdego nauczyciela.

Indywidualizacja służy realizacji celów edukacyjnych i stwarza możliwości formułowania oraz realizowania własnych. Dlatego bardzo ważne jest określenie właściwych celów, których realizacja przyczynia się do efektywnego wspierania rozwoju dziecka. Wśród celów edukacyjnych należy wskazać na:

  • wyrównywanie szans edukacyjnych,
  • rozwijanie zainteresowań, predyspozycji, zdolności,
  • zwiększenie indywidualnych możliwości dzieci,
  • rozwijanie zdiagnozowanego, zastanego zasobu wiedzy, umiejętności oraz możliwości intelektualnych, psychofizycznych,
  • budowanie pozytywnego stosunku do nauki,
  • zachęcanie dzieci do podejmowania wysiłku w procesie nauczania – uczenia się,
  • podnoszenie efektów kształcenia na miarę możliwości dziecka,
  • zapewnienie każdemu dziecku sukcesu na miarę jego możliwości i przygotowanie do funkcjonowania na wyższych etapach edukacji i w życiu.

Indywidualizacja działań edukacyjnych to:

  • dostosowanie aktywności dzieci i zadań edukacyjnych do ich możliwości,
  • tworzenie warunków do pełnego wykorzystania tych możliwości,
  • wspieranie rozwoju tych możliwości.

Dla każdego dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu opracowuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET).

Indywidualizacja przejawia się w dostosowywaniu do potrzeb i możliwości dzieci strategii edukacyjnych i wychowawczych wykorzystywanych w codziennej pracy z dzieckiem, na każdych zajęciach prowadzonych przez nauczycieli.
Indywidualizacja procesu kształcenia dzieci niepełnosprawnych polega na realizacji indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych, możliwości przedłużenia okresu edukacji na etapie wychowania przedszkolnego.

Nauczyciel musi w swoich działaniach dostosowywać tempo zajęć, metody i formy pracy tak, aby zarówno angażować każde dziecko z osobna, jak i organizować pracę całej grupy. Indywidualizacja jest przede wszystkim sposobem pracy z każdym dzieckiem, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w każdym oddziale i na każdych zajęciach.
Edukacja przedszkolna dziecka niepełnosprawnego dostosowana jest do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz jego możliwości psychofizycznych, niezależnie do jakiego uczęszcza przedszkola. Dla każdego dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu opracowuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), który zawiera:

  • zakres i sposób dostosowania wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej wychowania przedszkolnego do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka;
  • zalecenia określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną;
  • zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, w tym – w przypadku dziecka niepełnosprawnego – działania o charakterze rewalidacyjnym;
  • formy i okres udzielania dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, ustalone przez dyrektora przedszkola zgodnie z przepisami w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach;
  • działania wspierające rodziców dziecka oraz – w zależności od potrzeb – zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny i dzieci;
  • zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka;
  • zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami dziecka w celu zapewnienia:
    • realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, odpowiednich, ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka, warunków do nauki, środków dydaktycznych i odpowiedniego sprzętu specjalistycznego,
    • zajęć specjalistycznych, o których mowa w przepisach w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach,
    • innych zajęć odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka, w szczególności zajęć rewalidacyjnych, resocjalizacyjnych i socjoterapeutycznych,
    • przygotowania dzieci do samodzielności w życiu dorosłym.

System oświaty zapewnia każdemu dziecku uczęszczającemu do przedszkola, szkoły lub placówki wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną stosownie do jego potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. Szczegółowe regulacje w tym zakresie zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U., poz. 532).
W przypadku dziecka niepełnosprawnego posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego planowanie i koordynowanie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej należy do zadań zespołu nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem.

Koordynacja udzielania pomocy należy do zadań wychowawcy grupy lub innej osoby wskazanej przez dyrektora przedszkola. Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb.

Podstawą do uruchomienia pomocy dziecku jest rozpoznanie jego potrzeb rozwojowych i edukacyj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy