Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

28 lutego 2018

NR 74 (Wrzesień 2016)

Dostosowanie pracy w grupie, w której znajdują się dzieci w różnym wieku i na różnym etapie rozwoju

752

W każdej grupie przedszkolnej pojawią się dzieci, które będą wymagać szczególnej uwagi i wsparcia. Są to dzieci, których funkcjonowanie z jakiegoś powodu znacznie różni się (in plus i in minus) od funkcjonowania innych dzieci. W tej grupie mogą się znaleźć np. dzieci o przyspieszonym rozwoju, dzieci młodsze wiekowo, szczególnie uzdolnione, dzieci z deficytami, zaburzeniami, opóźnieniami w różnych sferach rozwoju, dzieci, u których wyniki diagnozy przedszkolnej wskazują na niski stopień przygotowania do nauki w szkole, dzieci z niepełnosprawnością i inne.

 

POLECAMY

Nowelizacja podstawy programowej wychowania przedszkolnego1 (rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół – Dz. U. z 2016 r., poz. 895) określa, że: „Przedszkola (…) zapewniają dzieciom możliwość wspólnej zabawy i nauki w warunkach bezpiecznych, przyjaznych i dostosowanych do ich potrzeb rozwojowych”.

„Celem wychowania przedszkolnego jest: (…)

5) stwarzanie warunków sprzyjających wspólnej i zgodnej zabawie oraz nauce dzieci o zróżnicowanych możliwościach fizycznych i intelektualnych”.

Dalej dokument wskazuje, że:
Przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego oraz poszczególni nauczyciele podejmują działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego dziecka, stosownie do jego potrzeb i możliwości, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – stosownie także do ich możliwości psychofizycznych i komunikacyjnych oraz tempa rozwoju psychofizycznego.

Cele te są realizowane we wszystkich obszarach działalności edukacyjnej przedszkola oraz innej formy wychowania przedszkolnego. W każdym z obszarów są podane umiejętności i wiadomości, którymi dzieci kończące wychowanie przedszkolne powinny się wykazywać. W przypadku dzieci niepełnosprawnych wymagania w zakresie poszczególnych umiejętności i wiadomości powinny uwzględniać ograniczenia wynikające z ich niepełnosprawności.

Aby sprostać tym wymaganiom, konieczne jest dostrzeżenie indywidualnych różnic pomiędzy poszczególnymi wychowankami w zakresie umiejętności, zdolności i potrzeb, a następnie tworzenie im warunków do wszechstronnego rozwoju. Oznacza to, że aby zwiększyć skuteczność uczenia się wychowanków i podnieść jakość nauczania, nie można wszystkich traktować w ten sam sposób.

Istotą i celem indywidualizacji pracy z dzieckiem jest więc sprzyjanie jego rozwojowi, niwelowanie niekorzystnych różnic między dziećmi i pobudzanie ich do twórczego działania. Czas poprzedzający pójście dziecka do szkoły, czyli okres edukacji przedszkolnej, jest bogaty w różnorodne, inspirujące doświadczenia – indywidualne i grupowe. To ważny czas dla wspomagania ogólnego rozwoju dziecka zgodnie z jego możliwościami i zasobami. Celem indywidualizacji jest wyrównanie szans edukacyjnych dzieci i zapobieganie późniejszym niepowodzeniom szkolnym poprzez stworzenie warunków do wszechstronnego rozwoju.
Nauczyciele wychowania przedszkolnego wiedzą, że w swojej grupie napotkają dzieci o różnych potrzebach, możliwościach, zróżnicowanym poziomie wiadomości i umiejętności. Nawet w grupie dzieci z jednego rocznika widoczne są takie różnice.

Rozbieżności w poziomie rozwoju między poszczególnymi dziećmi mogą być naprawdę znaczne. Są one naturalnym efektem nierównomiernego tempa w dojrzewaniu poszczególnych funkcji organizmu, a czasem dysharmonii rozwojowych, na co wpływa wiele różnorodnych czynników.
Dlatego tak niezwykle istotna staje się kwestia indywidualizacji pracy z dziećmi, która polega na organizowaniu pracy nauczyciela w sposób uwzględniający fakt występowania różnic między dziećmi, także w tym samym wieku, w zakresie poziomu rozwoju różnorodnych funkcji, zdolności, umiejętności, zainteresowań itp. Dotyczy to również dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym dzieci szczególnie uzdolnionych oraz wolniej się rozwijających.

Zadaniem nauczyciela jest rozpoznawanie i wykorzystywanie potencjału dziecka do pokonywania jego deficytów, wyrównywania ewentualnych niedostatków w różnych sferach rozwojowych. Istotne jest wykorzystywanie indywidualnych właściwości, zasobów wychowanka, co prowadzi do zwiększania jego możliwości jako osoby.
Indywidualizowanie pracy z dziećmi w przedszkolu jest elementem codziennej pracy każdego nauczyciela.

Indywidualizacja służy realizacji celów edukacyjnych i stwarza możliwości formułowania oraz realizowania własnych. Dlatego bardzo ważne jest określenie właściwych celów, których realizacja przyczynia się do efektywnego wspierania rozwoju dziecka. Wśród celów edukacyjnych należy wskazać na:

  • wyrównywanie szans edukacyjnych,
  • rozwijanie zainteresowań, predyspozycji, zdolności,
  • zwiększenie indywidualnych możliwości dzieci,
  • rozwijanie zdiagnozowanego, zastanego zasobu wiedzy, umiejętności oraz możliwości intelektualnych, psychofizycznych,
  • budowanie pozytywnego stosunku do nauki,
  • zachęcanie dzieci do podejmowania wysiłku w procesie nauczania – uczenia się,
  • podnoszenie efektów kształcenia na miarę możliwości dziecka,
  • zapewnienie każdemu dziecku sukcesu na miarę jego możliwości i przygotowanie do funkcjonowania na wyższych etapach edukacji i w życiu.

Indywidualizacja działań edukacyjnych to:

  • dostosowanie aktywności dzieci i zadań edukacyjnych do ich możliwości,
  • tworzenie warunków do pełnego wykorzystania tych możliwości,
  • wspieranie rozwoju tych możliwości.

Dla każdego dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu opracowuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET).

Indywidualizacja przejawia się w dostosowywaniu do potrzeb i możliwości dzieci strategii edukacyjnych i wychowawczych wykorzystywanych w codziennej pracy z dzieckiem, na każdych zajęciach prowadzonych przez nauczycieli.
Indywidualizacja procesu kształcenia dzieci niepełnosprawnych polega na realizacji indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych, możliwości przedłużenia okresu edukacji na etapie wychowania przedszkolnego.

Nauczyciel musi w swoich działaniach dostosowywać tempo zajęć, metody i formy pracy tak, aby zarówno angażować każde dziecko z osobna, jak i organizować pracę całej grupy. Indywidualizacja jest przede wszystkim sposobem pracy z każdym dzieckiem, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w każdym oddziale i na każdych zajęciach.
Edukacja przedszkolna dziecka niepełnosprawnego dostosowana jest do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz jego możliwości psychofizycznych, niezależnie do jakiego uczęszcza przedszkola. Dla każdego dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w przedszkolu opracowuje się indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), który zawiera:

  • zakres i sposób dostosowania wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej wychowania przedszkolnego do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka;
  • zalecenia określone w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną;
  • zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, w tym – w przypadku dziecka niepełnosprawnego – działania o charakterze rewalidacyjnym;
  • formy i okres udzielania dziecku pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane, ustalone przez dyrektora przedszkola zgodnie z przepisami w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach;
  • działania wspierające rodziców dziecka oraz – w zależności od potrzeb – zakres współdziałania z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, w tym poradniami specjalistycznymi, placówkami doskonalenia nauczycieli, organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami działającymi na rzecz rodziny i dzieci;
  • zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne oraz inne zajęcia, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka;
  • zakres współpracy nauczycieli i specjalistów z rodzicami dziecka w celu zapewnienia:
    • realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, odpowiednich, ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka, warunków do nauki, środków dydaktycznych i odpowiedniego sprzętu specjalistycznego,
    • zajęć specjalistycznych, o których mowa w przepisach w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach,
    • innych zajęć odpowiednich ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka, w szczególności zajęć rewalidacyjnych, resocjalizacyjnych i socjoterapeutycznych,
    • przygotowania dzieci do samodzielności w życiu dorosłym.

System oświaty zapewnia każdemu dziecku uczęszczającemu do przedszkola, szkoły lub placówki wsparcie w rozwoju i pomoc psychologiczno-pedagogiczną stosownie do jego potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. Szczegółowe regulacje w tym zakresie zostały określone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U., poz. 532).
W przypadku dziecka niepełnosprawnego posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego planowanie i koordynowanie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej należy do zadań zespołu nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem.

Koordynacja udzielania pomocy należy do zadań wychowawcy grupy lub innej osoby wskazanej przez dyrektora przedszkola. Spotkania zespołu odbywają się w miarę potrzeb.

Podstawą do uruchomienia pomocy dziecku jest rozpoznanie jego potrzeb rozwojowych i edukacyjnych w tym zakresie – dostrzeżenie zarówno trudności dziecka, jak i jego szczególnych uzdolnień w celu udzielenia odpowiedniego wsparcia należy do podstawowych zadań nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, ale także do innych osób, które na co dzień stykają się z dzieckiem i jego problemami – dyrektora, nauczyciela wspomagającego.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolu realizowana jest w trakcie bieżącej pracy z dziećmi oraz w formach:

  • zajęć rozwijających uzdolnienia,
  • zajęć dydaktyczno-wyrównawczych,
  • zajęć specjalistycznych (korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, socjoterapeutycznych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym), warsztatów, porad i konsultacji.

Dziecko niepełnosprawne, niezależnie od rodzaju przedszkola, jest obejmowane zajęciami rewalidacyjnymi. Rewalidacja to oddziaływanie zmierzające do przywrócenia pełni sił osobom osłabionym poważną chorobą lub urazami. Celem zajęć rewalidacyjnych nie jest wyrównywanie deficytów, ale stawianie na mocne strony dziecka oraz szukanie tego, co w nim jest najlepsze.

Główne kierunki oddziaływań rewalid...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy