Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

12 marca 2019

NR 100 (Marzec 2019)

Czym skorupka za młodu nasiąknie…,
czyli o czynnikach środowiskowych wpływających na rozwój dziecka

0 7

Każdy człowiek funkcjonuje w określonym środowisku mającym bardzo istotny wpływ na jego rozwój. Rodzimy się z właściwym dla siebie zespołem cech, które w połączeniu ze środowiskiem zewnętrznym determinują nasze funkcjonowanie w życiu. Rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka i czynników środowiskowych jest bardzo ważnym zadaniem nauczycieli i specjalistów pracujących z dzieckiem.

Janusz Korczak w bardzo prosty sposób tłumaczył, jak powinno się rozpoznawać indywidualne potrzeby dziecka. W jednej ze swoich pedagogicznych publikacji pt. Momenty wychowawcze pisał: „Czym gorączka, kaszel, wymioty dla lekarza, tym uśmiech, łza, rumieniec dla wychowawcy. Nie ma objawu bez znaczenia. Trzeba notować i zastanawiać się nad wszystkim, odrzucać, co przypadkowe, łączyć, co pokrewne, szukać kierujących praw…” (www:wolnelektury.pl/media/book/pdf/korczak-momenty-wychowawcze.pdf). 
Według Korczaka konieczność wnikliwej, systematycznej i szczegółowej obserwacji każdego dziecka oraz łączenia wszystkich zaobserwowanych symptomów jest najlepszą metodą rozpoznawania jego indywidualnych potrzeb i możliwości rozwojowych. Przyjmując taki sposób działania, należy uznać, że bazę informacji o dziecku tworzą wszyscy pracownicy przedszkola, czyli środowisko przedszkolne, oraz wszyscy członkowie rodziny, czyli środowisko rodzinne. Ważna jest każda informacja pozyskana w wyniku bieżącej obserwacji, co zapewnia wieloaspektowe rozpoznanie potrzeb i możliwości dziecka. Obserwacja dziecka w naturalnych sytuacjach zapewnia bezstresowe dla niego pozyskiwanie danych. Diagnoza prowadzona w ten sposób pozwala na ustalenie wielu czynników sprawczych mających wpływ na funkcjonowanie dziecka, gdy uwzględni się kontekst biologiczny, psychologiczny i społeczny, a więc powiązanie czynników rozwojowych (wewnętrznych) z czynnikami środowiskowymi (zewnętrznymi).
Potrzeba rozpoznawania indywidualnych potrzeb rozwojowych, edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych i czynników środowiskowych jest zadaniem przedszkola wynikającym m.in. z rozporządzenia w sprawie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Obserwacja pedagogiczna prowadzona przez nauczycieli i specjalistów powinna dotyczyć indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, indywidualnych możliwości psychofizycznych oraz czynników środowiskowych. Jak należy rozumieć każdą z tych powinności?

  • Indywidualne potrzeby rozwojowe wynikają przede wszystkim z etapu rozwoju procesów poznawczych i procesów emocjonalno-społecznych oraz rozwoju osobowości. Pomocne w rozpoznaniu aktualnego poziomu rozwojowego mogą być pytania o:
    • stadium myślenia dziecka: konkretno-wyobrażeniowe (przedoperacyjne), operacyjne (konkretne) czy abstrakcyjne,
    • uwagę (mimowolna czy dowolna),
    • pamięć (dowolna czy logiczna),
    • percepcję (w ramach percepcji dziecko dokonuje rozpoznawania, rozróżniania czy może już kategoryzowania),
    • gotowość do pracy w grupie,
    • poziom kontroli swoich emocji,
    • nastawienie dziecka do otaczającej je rzeczywistości,
    • nastawienie na rozwiązywanie zadań (samodzielnie czy oczekuje pomocy),
    • motywację do podejmowania działań.

Nauczyciel jest świadomy tego, że dzieci będące w tym samym wieku mogą znajdować się w innym momencie rozwojowym. Istotne jest więc rozpoznanie indywidualnych potrzeb rozwojowych każdego dziecka, by dostosować wymagania do jego możliwości rozwojowych w taki sposób, aby mogło im sprostać.

  • Indywidualne potrzeby edukacyjne powinny być zaspokajane poprzez tworzenie odpowiednich warunków, by dziecko opanowało wymagania, które określone są w podstawie programowej i programie wychowania przedszkolnego. W aspekcie indywidualnych potrzeb edukacyjnych najważniejsza jest strategia, którą przyjmie nauczyciel lub zespół nauczycieli dla konkretnego dziecka, w tym zwłaszcza odpowiednie dostosowanie, w szczególności pod kątem organizacji pracy, form i metod pracy z dzieckie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy