Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

6 lutego 2018

NR 89 (Luty 2018)

Dyrektorze, sprawdź w jakim stopniu przedszkole realizowało wdrażanie nowej podstawy programowej
w pierwszym półroczu roku szkolnego 2017/2018 w zakresie wypełniania podstawowych zadań

0 439

Nowa podstawa programowa w porównaniu z poprzednią wersją jest bardziej ogólna. Szczegółowy podział na kilkanaście obszarów został uproszczony do realizacji treści w sferze rozwoju fizycznego, emocjonalnego, społecznego i poznawczego, a zamiast celów wychowania przedszkolnego są zadania przedszkola, oddziałów przedszkolnych w szkołach i innych form wychowania przedszkolnego. Bardzo duży nacisk położono na uczenie się dziecka poprzez odkrywanie własnych możliwości i sensu działania.

Zadania przedszkola skoncentrowane są na tworzeniu naturalnych warunków sprzyjających nabywaniu przez dziecko doświadczeń, poprzez bezpieczną i samodzielną eksplorację, na umożliwieniu ciągłości procesów adaptacji i realizacji treści adekwatnie do poziomu rozwoju dzieci. Taki kształt dokumentu daje dużo swobody w sposobie opisywania efektów realizacji podstawy programowej, ale jednocześnie może przysporzyć sporo kłopotów, bowiem z powodu braku doprecyzowania tak naprawdę nie wiadomo, na czym należy się skoncentrować.

Warto przeanalizować treść poszczególnych zadań przedszkola. Aby przełożyć zadania na język praktycznych działań, trzeba skupić się na słowie lub słowach, które w zapisie odgrywają kluczową rolę. W ten sposób łatwiej będzie opisać, co faktycznie należy zrobić, aby zadanie zrealizować.

 

ZADANIE 1

Wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka poprzez organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń w fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym obszarze jego rozwoju

W tym zapisie kluczową rolę odgrywa słowo „wspieranie”. Wspieranie aktywności dziecka następuje poprzez organizację warunków umożliwiających nabywanie doświadczeń w każdej sferze jego rozwoju. Pytanie, na które należy sobie odpowiedzieć, brzmi: jak organizowaliśmy warunki, aby wyzwolić wielkokierunkową aktywność dziecka sprzyjającą jego wszechstronnemu rozwojowi? Na tak postawione pytanie odpowiedź będzie bardzo obszerna i właściwe można by opisać całość realizacji podstawy programowej i na tym poprzestać. Trzeba więc zdecydować, co dla danego przedszkola jest priorytetem, jaka jest jego specyfika, na co szczególnie kładzie się nacisk, do czego się dąży. Wskazane jest więc jakieś ukierunkowanie, aby opisać to, co dla danej placówki jest najważniejsze.

 

ZADANIE 2

Tworzenie warunków umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa

Treść tego zadania jest ściśle powiązana z zadaniem pierwszym, bowiem słowem kluczowym jest „tworzenie” także warunków, ale umożliwiających dzieciom swobodną zabawę i odpoczynek. Podstawową potrzebą, jaką powinno się dzieciom zapewnić w przedszkolu, jest potrzeba bezpieczeństwa, toteż odpowiadając sobie na pytanie postawione w zadaniu pierwszym, należy mieć na uwadze to, czy organizując warunki wszechstronnego rozwoju, robiliśmy to z poszanowaniem bezpieczeństwa nie tylko fizycznego, ale przede wszystkim psychicznego. Podobnie jest z odpowiedzią na pytanie o tworzenie warunków do swobodnej zabawy i odpoczynku, bowiem odpowiadając na nie, powinno się także pamiętać o bezpieczeństwie dzieci, i to w wymiarze zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Swobodna zabawa i odpoczynek nie istnieją w warunkach przymusu lub zakazu. Warto dokładnie przeanalizować realizację tego zadania, aby wiedzieć, czy przedszkole rzeczywiście tworzy bezpieczne warunki rozwoju dzieci.

Nauczyciel powinien dysponować podstawową wiedzą o poszczególnych poziomach integracji sensorycznej, aby wiedzieć, na jakim poziomie
aktualnie jest dziecko. Chodzi o to, aby wspierać aktywność dziecka tak, by prowadziła do osiągnięcia kolejnego poziomu integracji sensorycznej.

ZADANIE 3

Wspieranie aktywności dziecka podnoszącej poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych

W tym zadaniu kluczowe jest ponownie słowo „wspieranie”. Tym razem chodzi o takie wspieranie aktywności dziecka, aby prowadziło do podniesienia poziomu integracji sensorycznej, a także do rozwoju procesów poznawczych. Realizacja tego zadania wymaga od nauczycieli znajomości aktualnego poziomu rozwoju dziecka, czyli wiedzy o stanie rozwoju ośrodkowego układu nerwowego, który reguluje funkcjonowanie wzrokowe, słuchowe i mowę dziecka. Ich działanie stanowi podstawę procesów rozwoju i uczenia się. Nauczyciel powinien dysponować podstawową wiedzą o poszczególnych poziomach integracji sensorycznej, aby wiedzieć, na jakim poziomie aktualnie jest dziecko. Chodzi o to, aby wspierać aktywność dziecka tak, by prowadziła do osiągnięcia kolejnego poziomu integracji sensorycznej. Mamy więc tutaj płaszczyznę zadań związanych z obserwacją i diagnozowaniem rozwoju dziecka oraz indywidualizacją oddziaływań wychowawczych, opiekuńczych i dydaktycznych składających się na tworzenie warunków wspierających aktywność dziecka prowadzącą do podnoszenia poziomu integracji sensorycznej i rozwoju procesów poznawczych. Poszczególne poziomy integracji sensorycznej są dość szczegółowo opisane w literaturze fachowej, toteż wypełnianie tego zadania nie powinno być działaniem trudnym dla nauczycieli. Natomiast dyrektor poprzez wypełnianie obowiązków związanych z nadzorem pedagogicznym również będzie dysponował wiedzą, która pozwoli na opis realizacji tego zadania np. poprzez sprawozdanie z obserwacji prowadzonych w ramach nadzoru pedagogicznego.

 

ZADANIE 4

Zapewnienie prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwią im ciągłość procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony

W tym zadaniu kluczowe słowo to „zapewnienie” prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń umożliwiających ciągłość procesów adaptacji. Wydaje się, że zadanie jest zrozumiałe, łączące się właściwe z każdym wcześniej już wskazanym. Ale warto zadać sobie pytanie, na czym polega ciągłość procesów adaptacji oraz jaką odgrywają rolę w tym procesie doświadczenia nabywane przez dzieci. Otóż ciągłość procesów adaptacji zachodzi nie tylko w warunkach przedszkola, ale także rozciąga się na środowisko rodzinne. Nauczyciel, aby wiedzieć, jak zorganizować warunki adaptacji dziecka do przedszkola, powinien mieć chociażby minimum wiedzy o warunkach, jakie tworzy środowisko rodzinne. Łatwo jest zaobserwować przebieg tego procesu w przedszkolu, natomiast pozyskanie wiedzy o warunkach, jakie tworzy środowisko rodzinne, nie jest proste. Nauczyciel, aby dowiedzieć się, w szczególności w przypadku trudności adaptacyjnych dziecka, o tym, jakie warunki stwarza środowisko rodzinne, powinien dysponować kompetencjami do porozumienia się z rodzicami gwarantującymi pozyskanie ich zaufania. Jeśli rodzice dostrzegą w nauczycielu osobę kompetentną, z pewnością zechcą współpracować. Sprawa jest ważna chociażby ze względu na to, że może chodzić o wskazanie rodzicom błędów, jakie popełniają, a które mają istotny wpływ na przebieg procesu adaptacji dziecka w przedszkolu. Pozyskanie rodziców do współpracy w pokonywaniu trudności adaptacyjnych dziecka jest kluczem do sukcesu. Opisując wypełnianie tego zadania przez przedszkole, dyrektor powinien mieć przede wszystkim wiedzę o tym, jak nauczyciele porozumiewają się z rodzicami.

Współczesny przedszkolak funkcjonuje w dynamicznym, szybko zmieniającym się otoczeniu, a przedszkole powinno stać się miejscem, w którym dziecko otrzyma pomoc w jego rozumieniu. Ciągłość procesów adaptacji wyraża się również w stopniowym wyposażaniu dziecka w umiejętności radzenia sobie z trudnościami, które może napotykać nie tylko w przedszkolu, ale na kolejnych etapach swojego życia. Uczenie dziecka przeżywania emocji w sposób umożliwiający mu adaptację w nowym otoczeniu to jedno z celów wskazanych w obszarze rozwoju emocjonalnego. Mając na uwadze tworzenie warunków do bezpiecznego rozwoju, które będziemy także opisywać, dokonując sprawozdania z wykonania zadania drugiego, nawiążemy do organizacji adaptacji, gdyż procesy te wzajemnie się warunkują. Nie ma właściwej adaptacji dziecka do przedszkola bez spełnienia warunków swobodnej, bezpiecznej zabawy i odpoczynku. W tym zadaniu mamy jeszcze bardzo istotne zagadnienie, jakim jest zapewnienie harmonijnego rozwoju dzieci i pomocy dzieciom rozwijającym się w tempie wolniejszym lub szybszym. Dopełnieniem sprawozdania z wykonania tego zadania przedszkola będzie zapewne opis efektów udzielonej pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

ZADANIE 5

Wspieranie samodzielnej dziecięcej eksploracji świata, dobór treści adekwatnych do poziomu rozwoju dziecka, jego możliwości percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania, z poszanowaniem indywidualnych potrzeb i zainteresowań

 

ZADANIE 10

Tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną, samodzielną eksplorację otaczającej dziecko przyrody, stymulujących rozwój wrażliwości i umożliwiających poznanie wartości oraz norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu rozwoju dziecka

W zadaniu numer 5 mamy dwa kluczowe słowa, to oczywiście „wspieranie”, ale także „dobór”. W zakresie wspierania samodzielnej aktywności w poznawaniu otaczającego dziecko świata z pewnością wypowiemy się, opisując realizację zadania 1, ale w zadaniu 5 istotny jest także odpowiedni dobór treści do aktualnego poziomu rozwojowego dziecka, do jego indywidualnych potrzeb i zainteresowań. W tym względzie realizacja zadania wiąże się z zadaniem 3, gdzie opiszemy wspieranie dziecka w osiąganiu kolejnych poziomów integracji sensorycznej. Trudno byłoby wspierać dziecko poprzez dobór odpowiednich treści, nie mając wiedzy pozyskanej na podstawie diagnozy i obserwacji rozwojowej. Trudno byłoby udzielać pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom rozwijającym się wolniej lub szybciej albo tym prezentującym trudności adaptacyjne bez wcześniejszego rozpoznania stanu ich rozwoju. Toteż wspieranie samodzielnej dziecięcej aktywności nie mogłoby się odbyć bez odpowiedniej organizacji warunków, które opisujemy w realizacji poprzednich zadań. Należy się skupić głównie na planowaniu pracy wychowawczo-dydaktycznej nauczyciela, na wyborze programu lub modyfikacji wybranego programu do możliwości dzieci, z którymi nauczyciel pracuje. Przedmiotem zainteresowania dyrektora powinny być także metody pracy wychowawczo-dydaktycznej, które nauczyciel stosuje, w szczególności pod kątem tego, czy faktycznie są dostosowane do potrzeb dzieci ze specyficznymi trudnościami w rozwoju lub rozwijającymi się w tempie przyspieszonym.

Zadania 5 i 10 są ze sobą ściśle powiązane, bowiem mówią o tworzeniu warunków do samodzielnego, bezpiecznego doświadczania świata lub otaczającej dziecko przyrody, co na tym etapie rozwojowym jest pojęciem tożsamym, z tym że w zadaniu numer 10 kładzie się nacisk na poznawanie wartości oraz norm obowiązujących w życiu społecznym lub w stosunku do świata zwierząt i roślin, przyrody nieożywionej itp. To dość istotne zadanie przedszkola, bowiem mamy powszechny kryzys wartości. We współczesnym świecie rzeczywistym, a także w tym wirtualnym, doświadczamy, a co gorsza dzieci także, nagminnego łamania zasad i ustalania norm i prawideł tego świata z pogwałceniem tolerancji na „inność”. Przedszkole dostarcza wzorców godnych naśladowania, jednak w tym działaniu konieczna jest współpraca z rodzicami. Przedmiotem zainteresowania dyrektora powinna być ocena warunków, jakie tworzy nauczyciel w bezpośredniej pracy nie tylko z dziećmi, ale także z rodzicami.

 

ZADANIE 6

Wzmacnianie poczucia wartości, indywidualność, oryginalność dziecka oraz potrzeby tworzenia relacji osobowych i uczestnictwa w grupie

 

ZADANIE 8

Przygotowywanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi oraz dbanie o zdrowie psychiczne, realizowane m.in. z wykorzystaniem naturalnych sytuacji, pojawiających się w przedszkolu oraz sytuacji zadaniowych, uwzględniających treści adekwatne do intelektualnych możliwości i oczekiwań rozwojowych dzieci

Celowo łączę te zadania, ponieważ uważam, że w zakresie treści i podejmowanych działań zadania te dotyczą w gruncie rzeczy tego samego. Słowo klucz to „wzmocnienie” poczucia wartości czy też podkreślenie indywidualności dziecka, które wiąże się ściśle z przygotowaniem dziecka do rozumienia emocji.

Zarówno w zadaniu 6, jak i 8 dzieje się to w sytuacjach naturalnie pojawiających się w przedszkolu, ale i tych wiążących się z uczestnictwem w grupie. Przygotowanie do rozumienia emocji własnych i innych ludzi oraz dbanie o zdrowie psychiczne powinno być także zadaniem planowym prowadzonym przez nauczycieli w związku z realizacją zaplanowanych treści wychowawczych i dydaktycznych oraz wypełnianiem zadań opiekuńczych. Zadania te są również w logiczny sposób powiązane z pozostałymi, gdyż wymagają znajomości aktualnego poziomu rozwoju dziecka, indywidualnego podejścia w zakresie oddziaływania wychowawczego i dydaktycznego, stosowania metod i treści adekwatnych do grupy dzieci, w której nauczyciel pracuje. To także sfera bezpieczeństwa psychicznego, które wiąże się z udzielaniem pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a co z tym idzie – ciągłości procesów adaptacji.

 

ZADANIE 7

Tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi nawyków i zachowań prowadzących do samodzielności, dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo w ruchu drogowym

W tym zadaniu mamy znowu kluczowe słowo, czyli „tworzenie”. Chodzi o tworzenie warunków do nabywania przez dzieci samodzielności. To cała sfera samoobsługi, kształtowania nawyków i zachowań pozwalających na stopniowe budowanie postawy człowieka potrafiącego samodzielnie zadbać o swoje zdrowie i bezpieczeństwo, w tym o sprawność ruchową i bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Zadaniem nauczycieli jest tworzenie warunków, które będą sprzyjały...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy