Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

24 lutego 2018

NR 80 (Marzec 2017)

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego od 1 września 2017 r.

0 232

Reforma oświatowa nie ominie także przedszkola. Po wprowadzeniu możliwości wyboru przez rodziców wieku rozpoczynania edukacji szkolnej przez ich dzieci wprowadza się zmianę programową.

 

Pozostawienie sześciolatków w przedszkolach skutkowało zmianą podstawy programowej od września 2016 r., jednak ministerstwo nie poprzestało na tym i proponuje kompletną przebudowę podstawy programowej. W nowym rozporządzeniu mamy zupełnie inną koncepcję niż ta, która obecnie obowiązuje. Proponowana podstawa programowa wychowania przedszkolnego różni się znacznie od dotychczasowej.

 

Po pierwsze

Podstawowa zmiana to skupienie treści programowych wokół głównych obszarów rozwojowych dziecka. Zatem mamy treści z zakresu rozwoju fizycznego, emocjonalnego, społecznego i poznawczego. Dodatkowo wyodrębniono język obcy nowożytny oraz język mniejszości narodowych i etnicznych oraz język kaszubski jako język regionalny.

 

Po drugie

Cele edukacji przedszkolnej wyraźnie podkreślają wychowawczą funkcję przedszkola oraz wychowanie do wartości i norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego i społecznego, w szczególności wartości wynikających z doświadczeń nabytych w rodzinie i grupie przedszkolnej, możliwych do zrozumienia przez dziecko w wieku przedszkolnym:

  • wspierania wielokierunkowej aktywności dziecka poprzez fachową organizację warunków sprzyjających nabywaniu 
  • doświadczeń w fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym obszarze jego rozwoju,
  • wspierania aktywności dziecka podnoszącej poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych,
  • zapewnienia prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwią im ciąg-
  • łość procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijają-
  • cym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony,
  • organizowania zabawy, nauki i odpoczynku z wykorzystaniem treści adekwatnych do poziomu rozwoju dzieci, ich możliwości percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania, z poszanowaniem indywidualnego, naturalnego tempa rozwoju,
  • wspierania indywidualności i oryginalności dziecka wzmac-
  • niających poczucie wartości oraz potrzebę uczestnictwa w grupie,
  • organizowania zajęć rozwijających nawyki i zachowania prowadzące do samodzielności, dbania o zdrowie, bezpieczeństwo i sprawność ruchową,
  • organizowania zajęć budujących wrażliwość, w tym estetyczną, w odniesieniu do wielu dyscyplin życia człowieka: mowy, zachowania, ruchu, otoczenia, ubioru, muzyki, tańca, śpiewu, teatru, sztuk plastycznych,
  • organizowania zajęć prowadzących do rozumienia emocji, własnych uczuć i uczuć innych ludzi,
  • organizowania zajęć prowadzących do poznania wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa rówieśnicza i inne osoby będące w otoczeniu dziecka,
  • systematycznego wspierania i rozwijania mechanizmów uczenia się prowadzących do osiągania przez dziecko poziomu rozwoju umożliwiającego podjęcia nauki w szkole.

 

Po trzecie

W celach edukacji przedszkolnej swoistym novum jest możliwość systematycznego uzupełniania treści wychowawczych, jednak za zgodą rodziców, o nowe, wynikające z nagłego pojawienia się w otoczeniu dziecka, sytuacje zagrażające jego rozwojowi, jak np. patologiczne zjawiska społeczne (niekorzystny wpływ mediów, ubezwłasnowolnienie reklamą lub modą, niewłaściwe korzystanie z technologii), zdarzenia traumatyczne, katastrofy.

Cele edukacji przedszkolnej wyraźnie podkreślają wychowawczą funkcję przedszkola oraz wychowanie do wartości i norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego i społecznego

Po czwarte

Nie zmieniono formy samych treści poszczególnych obszarów rozwojowych, podobnie jak w obecnej podstawie programowej, treści poszczególnych obszarów rozwojowych są sformułowane w postaci celów odnoszących się do efektów realizacji zadań przedszkola i innych form wychowania przedszkolnego możliwych do osiągnięcia przez dzieci na koniec wychowania przedszkolnego.

 

Po piąte

Z analizy rozporządzenia wynika, że zawiera ona treści stanowiące niezbędne minimum programowe edukacji przedszkolnej. Wielokrotnie podkreśla się, że dziecko w przedszkolu ma podejmować tylko takie aktywności, do których jest dojrzałe, nie ma więc mowy o zmuszaniu dziecka do uczenia się czegoś, jeśli jego możliwości rozwojowe nie pozwalają mu na to. 

Mówi się wprost, że dziecko kończące edukację przedszkolną ma rozpoznawać litery, którymi jest zainteresowane na skutek zabawy i spontanicznych odkryć, a także odczytywać krótkie wyrazy zapisane w formie napisów drukowanych dotyczących treści znajdujących zastosowanie w codziennej aktywności. 

Tak więc nie ma mowy o formalnej nauce czytania, ponieważ bazą ma być zainteresowanie dziecka literami przejawiane w spontanicznej zabawie. Natomiast podstawą jest rozpoznawanie cyfr i tworzenie liczb na bazie cyfr od 0 do 9 i więcej, przy czym tworzenie liczb ma się odbywać na zasadzie eksperymentowania, czyli niejako także to działanie powinno być zainicjowane przez dziecko. Dodawanie i odejmowanie ma następować w sytuacji użytkowej, czyli należy rozumieć, że dodawanie i odejmowanie ma następować w toku czynności, które dziecko wykonuje, np. zabawy. Dziecko ma także tworzyć proste i złożone znaki, nadając im znaczenie, odkrywając w nich fragmenty wybranych liter, cyfr. Ma także kreślić wybrane litery i cyfry na gładkiej kartce papieru, co oznaczałoby, że nie należy formalnie uczyć dziecka pisania liter i cyfr w liniaturze czy w kratkach. Jeśli zaś dziecko samo potrafi zaplanować ruch przed zapisaniem, np. znaku graficznego, litery i innych kształtów, to można umożliwić jemu to na sieci kwadratowej lub liniaturze.

 

Po szóste

Nowością w treściach podstawy jest umożliwienie dzieciom rozpoznania monet i banknotów o niskich nominałach, a także wytłumaczenie, do czego służą pieniądze w gospodarstwie domowym. Dotyczą one obszaru poznawczego rozwoju dziecka.

 

Po siódme

Kolejnym nowym, chociaż stosowanym w przedszkolach praktycznie od zawsze, elementem jest szczególne podkreślenie znaczenia zajęć rytmiki i zapobiegania wadom postawy. Z punktu widzenia korzyści, jakie przynoszą te zajęcia dla rozwoju dziecka, to dobre posunięcie, jednakże z praktycznego punktu widzenia, przedszkola mogą napotkać na spore trudności ze znalezieniem specjalistów do prowadzenia rytmiki, do prowadzenia gimnastyki korekcyjnej raczej nie, z uwagi na obowiązujące już od kilku lat „przedszkole za złotówkę”. Brak możliwości organizacji odpłatnych zajęć dodatkowych, a rytmika przeważnie odbywała się w takiej formie, spowodował, że wielu instruktorów musiało zrezygnować. Dlatego odbudowanie tego potencjału może okazać się trudne.

Dziecko w przedszkolu ma podejmować tylko takie aktywności, do których jest dojrzałe, nie ma więc mowy o zmuszaniu dziecka do uczenia się czegoś, jeśli jego możliwości rozwojowe nie pozwalają mu na to.

Po ósme

Treści podstawy programowej ujęte są w czterech obszarach. W każdym z nich są określone umiejętności, które dziecko powinno osiągnąć przed rozpoczęciem nauki w szkole. 

Dziecko gotowe do szkoły posiada m.in. następujące umiejętności:

  • zgłasza potrzeby fizjologiczne, wykonuje podstawowe czynności higieniczne,
  • wykonuje czynności samoobsługowe: ubiera się i rozbiera, w tym czynności precyzyjne, jak zapinane guzików, wiązanie sznurowadeł,
  • spożywa posiłki z użyciem sztućców, nakrywa do stołu, sprząta po posiłku,
  • uczestniczy w zabawach ruchowych, muzycznych, rytmicznych, z przyborami i bez,
  • inicjuje zabawy ruchowe, konstrukcyjne, majsterkuje, buduje, wykorzystując zabawki, materiały użytkowe, w tym w szczególności tworzywo naturalne,
  • wykonuje czynności takie jak: sprzątanie, pakowanie, trzymanie przedmiotów jedną ręką i oburącz oraz małych przedmiotów z wykorzystaniem odpowiednio ukształtowanych chwytów dłoni,
  • używa chwytu pisarskiego podczas rysowania, kreślenia i prób pisania,
  • wykazuje sprawność ciała i koordynację w stopniu pozwalającym na rozpoczęcie systematycznej nauki czynności złożonych, takich jak czytanie i pisanie,
  • rozpoznaje i nazywa podstawowe emocje, próbuje radzić sobie z ich przeżywaniem,
  • szanuje emocje swoje i innych osób,
  • rozstaje się z rodzicami bez lęku, ma świadomość, iż rozstanie takie bywa dłuższe lub krótsze,
  • rozróżnia emocje i uczucia przyjemne i nieprzyjemne, ma świadomość, że odczuwają i przeżywają je wszyscy ludzie,
  • dostrzega, iż zwierzęta posiadają zdolność odczuwania, przejawia w stosunku do nich życzliwość i troskę, 
  • dostrzega emocjonalną wartość otoczenia przyrodniczego jako źródła satysfakcji estetycznej,
  • przejawia poczucie własnej wartości jako osoby i wyraża stosunek do innych osób, przestrzegając podstawowych wartości, co umożliwia mu nawiązywanie prawidłowych relacji z tymi osobami,
  • odczuwa i wyjaśnia swoją przynależność do rodziny, narodu, grupy przedszkolnej, grupy chłopców, grupy dziewczynek oraz innych grup, np. grupy teatralnej, sportowej,
  • posługuje się swoim imieniem, nazwiskiem, zna swój adres,
  • używa zwrotów grzecznościowych podczas powitania, pożegnania, sytuacji wymagających przeproszenia i przyjęcia konsekwencji swojego zachowania,
  • ocenia swoje zachowanie w kontekście podjętych czynności i zadań oraz przyjętych norm grupowych,
  • przyjmuje, respektuje i tworzy zasady zabawy w grupie, współdziała z dziećmi w zabawie, pracach użytecznych, podczas odpoczynku,
  • nazywa i rozpoznaje wartości związane z umiejętnościami i zachowaniami społecznymi, np. szacunek do dzieci i dorosłych, szacunek do ojczyzny, życzliwość okazywana dzieciom i dorosłym – obowiązkowość, przyjaźń, radość,
  • respektuje prawa i obowiązki swoje oraz innych osób, zwracając uwagę na ich indywidualne potrzeby,
  • wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą komunikatów niewerbalnych: tańca, intencjonalnego ruchu, gestów, impresji plastycznych, technicznych, teatralnych, mimicznych, konstrukcji i modeli z tworzyw i materiału naturalnego,
  • wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą języka mówionego, posługuje się językiem polskim w mowie zrozumiałej dla dzieci i osób dorosłych, mówi płynnie, wyraźnie, rytmicznie, poprawnie wypowiada ciche i głośne dźwięki mowy,
  • rozróżnia głoski na początku i końcu w wybranych, prostych fonetycznie słowach,
  • rozpoznaje litery, którymi jest zainteresowane na skutek zabawy i spontanicznych odkryć, odczytuje krótkie wyrazy, zapisane w formie napisów drukowanych, dotyczące treści znajdujących zastosowanie w codziennej aktywności,
  • odpowiada na pytania, opowiada o zdarzeniach z przedszkola, objaśnia kolejność zdarzeń w prostych historyjkach obrazkowych, układa historyjki obrazkowe, recytuje wierszyki, układa i rozwiązuje zagadki,
  • słucha, odtwarza i tworzy muzykę, śpiewa piosenki, porusza się przy muzyce zgodnie z rytmem, tańczy, reaguje na sygnały (muzykowanie), wykonuje lub rozpoznaje melodie i pieśni, np. ważne dla wszystkich dzieci w przedszkolu (hymn przedszkola), charakterystyczne dla uroczystoś...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy