Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

7 stycznia 2020

NR 108 (Styczeń 2020)

Zatrudnianie nauczycieli legitymujących się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności

225

Osoby z niepełnosprawnościami – również nauczyciele – w stosunkach pracy korzystają ze specjalnych uprawnień zagwarantowanych im przez polskie ustawodawstwo. Karta Nauczyciela zawiera specjalne przepisy dotyczące odrębnego unormowania czasu pracy nauczycieli mających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Z jakich uprawnień korzystają? O czym musi pamiętać dyrektor?

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1172) o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ustala trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą:

POLECAMY

  • znaczny,
  • umiarkowany,
  • lekki.

Powyżej przytoczona podstawa prawna przewiduje tryb i warunki, w jakich wydawane są odpowiednie dokumenty. 
Legitymowanie się określonym stopnieniem niepełnosprawności przez nauczyciela będzie determinować uprawnienia, z jakich nauczyciel skorzysta w trakcie swojego zatrudnienia w placówce oświatowej. Należy pamiętać, że dyrektor jako organ prowadzący nie może uzależniać przedstawienia orzeczenia od przyszłego zatrudnienia, gdyż takie zachowanie będzie przejawem dyskryminacji nauczyciela z niepełnosprawnością. Same przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej wskazują, że przedstawienie orzeczenia jest dobrowolne. Warto też pamiętać, że jeśli nauczyciel poinformuje o posiadanym orzeczeniu i stopniu niepełnosprawności w trakcie zatrudniania lub po dopełnieniu wszelkich formalności związanych ze stosunkiem pracy, nie można go zobowiązywać do przedstawienia dodatkowej dokumentacji medycznej, uzyskiwania jakichkolwiek zaświadczeń o zdolności do pracy, ponieważ takie czynności należą do kompetencji lekarza medycyny pracy. 

Prawa nauczycieli ze stopniem niepełnosprawności

Główne uprawnienia nauczycieli mających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dotyczą wymiaru ich czasu pracy oraz zwolnień od pracy. 
Czas pracy nauczyciela z orzeczeniem o niepełnosprawności. Nauczycieli obowiązują niejako dwie normy czasowe, tj. wymiar czasu pracy oraz wymiar zajęć. W tym celu należy sięgnąć do unormowań Karty Nauczyciela, tj. do art. 42a pkt 1a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2215, dalej KN).
Zgodnie z przytoczonym przepisem nauczycielowi z niepełnosprawnością, zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, dla którego maksymalny tygodniowy wymiar czasu pracy jest ustalany zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511), obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć proporcjonalnie do obniżenia maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, z zaokrągleniem do pełnych godzin w ten sposób, że czas zajęć do pół godziny pomija się, a powyżej pół godziny traktuje się jako pełną godzinę.
W celu obliczenia wymiaru godzin zajęć nauczyciela, który legitymuje się stopniem niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub znacznym (zasady te nie będą dotyczyły osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu lekkim – zob. art. 15 ust. 1 ustawy o rehabilitacji), należy pomnożyć pełne pensum nauczyciela przez wskaźnik proporcji pomiędzy pełnym wymiarem czasu pracy a obniżonym wynikającym z art. 15 ust. 2.

Przykład: 
Nauczyciel jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy z pensum wynoszącym 18 godzin. W trakcie swojego zatrudnienia uzyskuje orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i przedkłada je w placówce oświatowej w celu skorzystania z uprawnień płynących z zatrudniania osób/nauczycieli niepełnosprawnych. 
Pensum – 18/18
wskaźnik proporcji – 40/35 -> 87,5%
Obliczenie:
0,18 × 87,5% = 15,75
Zgodnie z zasadą zaokrąglenia godzin w górę powyżej pół godziny pensum nauczyciela ze stopniem niepełnoprawności znacznym lub umiarkowanym będzie wynosić 16 godzin.
Wymiar czasu pracy będzie wynosił tygodniowo 35 godzin.

Nauczyciel ze znacznym stopniem niepełnosprawności zostaje zatrudniony na stanowisku nauczyciela przedszkola, pracującego z grupą sześciolatków. 
Pensum – 22/22
wskaźnik proporcji – 40/35 -> 87,5%
Obliczenie:
0,22 × 87,5% = 19,25
Pensum będzie wynosić 19 godzin (pominięcie minut do pół godziny). 
Wymiar czasu pracy będzie wynosił tygodniowo 35 godzin.

Nauczyciel zatrudniony jako bibliotekarz biblioteki szkolnej z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. 
Pensum – 30/30
wskaźnik proporcji – 40/35 -> 87,5%
Obliczenie:
0,30 × 87,5% = 26,25 

Pensum będzie wynosić 26 godzin.
Wymiar czasu pracy będzie wynosił tygodniowo 35 godzin.

Nauczycielowi korzystającemu z obniżonego tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nie przydziela się godzin ponadwymiarowych.

Praca w porze nocnej i w godzinach ponadwymiarowych 

Nauczyciel z orzeczeniem o niepełnosprawności nie może być zatrudniony w porze nocnej (art. 42b ust. 1. Nauczyciel może być obowiązany do realizowania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć wychowawczych także w porze nocnej). Zakaz ten dotyczy każdego stopnia niepełnosprawności, a więc również stopnia lekkiego. 
Nauczycielowi korzystającemu z obniżonego tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nie przydziela się godzin ponadwymiarowych. W tym wypadku będzie to uprawnienie osoby ze stopniem niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym. 
Żadne przepisy nie przewidują wprost zakazu przydzielania zastępstw doraźnych nauczycielowi z orzeczeniem o niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 35 ust. 2a KN: „Przez godzinę doraźnego zastępstwa rozumie się przydzieloną nauczycielowi godzinę zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych, której realizacja następuje w zastępstwie nieobecnego nauczyciela”.
Z definicji zastępstw doraźnych i faktu, że są one przydzielane powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru, wynika zakaz ich przydzielania nauczycielowi z orzeczoną niepełnosprawnością, bez względu na stopień niepełnosprawności, c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy