Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

9 marca 2018

NR 72 (Maj 2016)

Ruchy kadrowe
Zatrudnienie pracownika

Czas tzw. ruchu służbowego jest nierozerwalnie związany z decyzjami kadrowymi – niestety nie zawsze przyjemnymi. Z uwagi na to, że decyzje te mogą mieć daleko idące skutki, należy wyjątkowo starannie przeanalizować każdą sytuację, a następnie dokładnie zastosować przewidzianą procedurę. W niniejszym tekście szczegółowej analizie poddane zostanie zatrudnienie pracownika.

Bazą decyzji jest podstawa prawna. Delegację do decydowania w sprawach kadrowych daje dyrektorowi ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 21 grudnia 2015 r., poz. 2156 ze zmianami), w której czytamy: „dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami”. Dyrektor decyduje zwłaszcza w sprawach:

  • zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;
  • przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym pracownikom szkoły lub placówki;
  • występowania z wnioskami, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli oraz pozostałych pracowników szkoły lub placówki (art. 39 ust. 3 usoUoSO).

Dyrektor szkoły lub przedszkola ma prawo zatrudniania dwóch kategorii pracowników: pedagogicznych oraz administracyjno-obsługowych.
W zakresie spraw wynikających ze stosunku pracy dyrektor przedszkola i szkoły podejmuje decyzje na podstawie:

  • ustawy Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r., poz. 191 ze zmianami),
  • ustawy Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zmianami),
  • art. 7 ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1458 ze zmianami) – „czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za jednostki wykonuje kierownik jednostki organizacyjnej”.

Przytoczony zapis wiąże się bezpośrednio z zatrudnianiem pracowników niepedagogicznych na stanowiskach urzędniczych w przedszkolu. Należy pamiętać o tym, że sprawy dotyczące stosunku pracy wymagają w określonych przypadkach współdziałania dyrektora ze związkami zawodowymi.

Dyrektor szkoły lub przedszkola ma prawo zatrudniania dwóch kategorii pracowników: pedagogicznych oraz administracyjno-obsługowych

Pracownicy zatrudnieni w szkole lub w przedszkolu mogą być zrzeszeni w związkach zawodowych i w sytuacjach wynikających ze sporów ze stosunku pracy mają prawo do korzystania z opieki, wsparcia oraz przysługującej im ochrony wynikającej z przepisów ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 1991 r. Nr 55, poz. 234 ze zmianami). Dyrektor placówki, podejmując decyzje kadrowe, powinien mieć na uwadze przepisy wymienionej ustawy. Warto przypomnieć, że w przypadku zatrudniania pracownika na wolne stanowisko urzędnicze w placówce wybierać należy z ofert, które wpłynęły w drodze ogłoszonego konkursu (zgodnie z zapisem art. 11
ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych) – „nabór kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze, w tym na kierownicze stanowiska urzędnicze, jest otwarty i konkurencyjny”. Podobne wymogi w stosunku do pozostałych grup pracowników stawia standard A2 kontroli zarządczej, który stanowi, że „proces zatrudniania pracowników powinien zapewniać wybór najlepszego kandydata na dane stanowisko”. Źródłem przygotowania ogłoszenia jest prawidłowy opis stanowiska pracy. 
Typowa struktura opisu stanowiska pracy jest następująca:

  1. określenie konkretnego stanowiska – precyzyjna nazwa (określenie);
  2. opis wymagań kwalifikacyjnych – wykształcenie (kierunkowe, merytoryczne, specjalistyczne, poziom), umiejętności, doświadczenie, opinie (system referencji):
    • oczekiwanych,
    • wystarczających,
    • minimalnych;
  3. zadania i obowiązki na danym stanowisku;
  4. zakres uprawnień;
  5. zakres odpowiedzialności.

W ogłoszeniu o naborze kandydatów trzeba wymienić podstawowe kryteria decydujące o zatrudnieniu – wymagane kwalifikacje, staż pracy na podobnym stanowisku, ewentualnie przebieg pracy zawodowej, uprawnienia, zakres obowiązków. Można również umieścić taką informację: „dobrze widziane opinie z poprzednich miejsc pracy” – czyli referencje.
Nie wolno jako kryterium podawać wymaganego wieku, płci czy stanu rodzinnego. 

Typowa oferta kandydata powinna zawierać:

  • uzasadnienie ubiegania się o dane stanowisko w przedszkolu,
  • dokumenty potwierdzające posiadanie wymaganych kwalifikacji,
  • dokładne CV,
  • opinie z poprzednich miejsc pracy.

Typowy przebieg procedury naboru nowych pracowników może wyglądać następująco:

  • analiza złożonych ofert,
  • rozmowy kwalifikacyjne,
  • analiza uzyskanych informacji,
  • podjęcie decyzji,
  • poinformowanie o wynikach procesu naboru,
  • przeprowadzenie czynności związanych z zatrudnieniem wybranego kandydata.

Może to być również typowy konkurs. Z brzmienia art. 11 ustawy o pracownikach samorządowych wynika, że w zasadzie procedura konkursowa nie dotyczy pracowników obsługi, gdyż przepis wyraźnie odwołuje się do stanowisk urzędniczych oraz kierowniczych stanowisk urzędniczych. W szkołach i przedszkolach procedura ta będzie dotyczyć tylko pracowników administracji, w tym głównego księgowego czy specjalisty. Istnieją jeszcze założenia kontroli zarządczej. Pamiętać jednak należy, że działania dyrektora podejmowane w ramach zarządzania ryzykiem nie mieszczą się jednak w tych procedurach.

Podstawą nawiązania stosunku pracy będą posiadane kwalifikacje i kompetencje zawodowe. W przypadku nauczycieli podstawą decyzji będzie rozporządzenie MEN w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. z 2009 r. Nr 50, poz. 400 ze zmianami) znowelizowane rozporządzeniem MEN z dnia 17 kwietnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. Nr 75, poz. 426) oraz rozporządzeniem MEN z dnia 6 sierpnia 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1048). Jak również posiadany stopień awansu zawodowego. Pod uwagę należy brać również rozporządzenie MNiSW z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. z 6 lutego 2012 r. Nr 25, poz. 131). Należy zwrócić szczególną uwagę na jeden element nowej regulacji prawnej w tym zakresie. Otóż Punkt II.1. 

Kształcenie na studiach

„Kształcenie na studiach pierwszego stopnia obejmuje wyłącznie przygotowanie do wykonywania zawodu nauczyciela w przedszkolach i szkołach podstawowych, a na studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich –do pracy we wszystkich typach szkół i rodzajach placówek”. Warto przypomnieć, że zgodnie z § 4 ust. 1. rozporządzenia MEN kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach posiada osoba:

  1. która ma kwalifikacje określone w § 2 ust. 1, § 3,
  2. lub która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w specjalności odpowiadającej nauczanemu przedmiotowi lub prowadzonym zajęciom, 
  3. lub która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w specjalności innej niż wymieniona w pkt 2, a ponadto ukończyła kurs kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć.

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w przedszkolach i klasach I–III szkół podstawowych posiada również osoba:

  1. która ukończyła studia wyższe na kierunku pedagogika w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym,
  2. lub która ukończyła zakład kształcenia nauczycieli w specjalności przygotowującej do pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym.

W ogłoszeniu o naborze kandydatów trzeba wymienić podstawowe kryteria decydujące o zatrudnieniu – wymagane kwalifikacje, staż pracy na podobnym stanowisku, przebieg pracy zawodowej, uprawnienia, zakres obowiązków. 

Kwalifikacje określone w § 2 ust. 1 KN posiada osoba:

  1. która ukończyła studia magisterskie na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie pedagogiczne,
  2. lub która ukończyła studia magisterskie na kierunku, którego zakres określony w standardzie kształcenia dla tego kierunku studiów w grupie treści podstawowych i kierunkowych obejmuje treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, 
  3. lub która ukończyła studia magisterskie na kierunku (specjalności) innym niż wymieniony w pkt 1 i 2 i studia podyplomowe w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz posiada przygotowanie pedagogiczne.

Kwalifikacje określone w § 3 KN posiada osoba:

  1. która ma kwalifikacje określone w § 2,
  2. lub która ukończyła:
    • studia pierwszego stopnia na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
    • studia pierwszego stopnia na kierunku, którego zakres określony w standardzie kształcenia dla tego kierunku studiów w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy