Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

26 lutego 2018

NR 78 (Styczeń 2017)

Prawo do świadczenia kompensacyjnego nauczyciela zatrudnionego na czas określony

0 200

Nie dość precyzyjny warunek nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego, odnoszący się do nauczycieli, którzy „rozwiązali stosunek pracy”, budzi wątpliwości w praktyce, czy uprawnienie przysługuje pedagogom w sytuacji, gdy po raz ostatni przed złożeniem wniosku do ZUS byli zatrudnieni w oświacie na podstawie terminowej umowy o pracę. Ostatnio w kwestii tej wypowiedział się Sąd Najwyższy na korzyść nauczycieli.

 

Ustawowe wymogi uzyskania świadczenia kompensacyjnego

Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800 z późn. zm.) świadczenie przysługuje nauczycielom, którzy spełnili łącznie następujące warunki:

  • osiągnęli wiek, który do końca 2016 r. wynosi 55 lat w przypadku kobiet i 56 lat w przypadku mężczyzn, a w latach 2017–2018 odpowiednio 55 i 57 lat;
  • mają okres składkowy i nieskładkowy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 z późn. zm.) wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego i placówkach oświatowych wymienionych w art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 z późn. zm.) w wymiarze co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć;
  • rozwiązali stosunek pracy albo rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn organizacyjnych lub z upływem okresu stanu nieczynnego, czyli w okolicznościach określonych w art. 20 ust. 1, 5c i 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2016 r., poz. 1379).

Przed 2016 r. sądy pracy oraz Sąd Najwyższy nie były zgodne co do wykładni sformułowania, że świadczenie kompensacyjne przysługuje nauczycielom, którzy „rozwiązali stosunek pracy”. Przykładowo SN w wyroku z 10 kwietnia 2013 r. (II UK 205/12, OSNP 2014 Nr 7, poz. 102) orzekł, że rozwiązanie stosunku pracy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 UoNŚK, następuje, gdy nauczyciel składa oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę lub wniosek o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron, a nie, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta. Pogląd przeciwny SN zaprezentował kilka miesięcy później w wyroku z 11 grudnia 2013 r. (III UK 9/13, OSNP 2015 Nr 3, poz. 42), wskazując, że prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego przysługuje także w razie rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu, na jaki została zawarta.

 

Interpretacja korzystna dla nauczycieli

Sąd Najwyższy (III PZP 1/16, OSNP 2016 Nr 11, poz. 137), 27 kwietnia 2016 r., wydał uchwałę pomyślną dla nauczycieli odchodzących na świadczenie kompensacyjne po zakończeniu umowy o pracę na czas określony. Uchwała została wydana na skutek przedstawienia zagadnienia prawnego powiększonemu składowi SN w sprawie dotyczącej nauczycielki, która pracowała w różnych szkołach od 1978 r. oraz następnie zawarła z publiczną szkołą podstawową dwie umowy na czas określony: od 2 listopada 2009 r. do 31 sierpnia 2011 r. oraz od 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. w wymiarze 10/18 etatu po tym, jak wcześniej ZUS odmówił jej przyznania wcześniejszej emerytury nauczycielskiej z powodu braku wymaganego stażu pracy. Następnie ZUS odmówił przyznania nauczycielce świadczenia kompensacyjnego, podnosząc, że nie została spełniona przesłanka rozwiązania stosunku pracy na wniosek ubezpieczonej. Również sądy pracy orzekające w sprawie uznały, że nauczycielka nie spełniła tylko jednej z przesłanek uzyskania świadczenia, a mianowicie, że zawarcie przez nią umowy o pracę na czas określony uniemożliwia uznanie, że doszło do rozwiązania stosunku pracy przez nauczyciela.

Nauczyciel może wystąpić z inicjatywą zawarcia nowej umowy o pracę, podczas wykonywania której wypracuje staż uprawniający do świadczenia kompensacyjnego, a także następnie zmierzać do rozwiązania stosunku pracy

W uzasadnieniu powołanej uchwały SN podkreślił, że wniosek, iż warunek rozwiązania stosunku pracy wymagany do nabycia nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego jest spełniony w przypadku, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta, wynika z interpretacji innych przepisów. W tym zakresie SN wskazał, że warunek rozwiązania nauczycielskiego stosunku pracy „na wniosek” nauczyciela wprost wynika z art. 88 ust. 1 KN, wymieniającego warunki uzyskania wcześniejszej emerytury nauczycielskiej bez względu na wiek. Warunek ten nie został powtórzony przy ubieganiu się o nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Dlatego świadczenie kompensacyjne może nabyć nie tylko nauczyciel, który rozwiązuje nauczycielski stosunek pracy z własnej inicjatywy, w tym na własny wniosek, ale także w razie rozwiązania nauczycielskiego stosunku pracy w każdy sposób, który zgodnie z przepisami prawa pracy prowadzi lub wywołuje skutek rozwiązania stosunku pracy „z udziałem pracownika”. Rozwiązanie terminowego stosunku pracy następuje na podstawie zgodnej dwustronnej czynności prawnej zawartej w porozumieniu rozwiązującym stosunek pracy, które w przypadku umowy o pracę na czas określony zostaje uzgodnione na etapie jej zawierania  (art. 30 § 1 pkt ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy,  Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 z późn. zm.). Dodatkowo SN wskazał, że przepisy UoNŚK nie ograniczają prawa nabycia świadczenia kompensacyjnego tylko do przypadków rozwiązania umowy o pracę na czas nieokreślony, z pominięciem rozwiązania terminowych umów o pracę, bo byłoby to przejawem niedopuszczalnego nierównego traktowania zatrudnionych nauczycieli ze względu na rodzaj zawartej umowy na czas określony w porównaniu z zatrudnieniem bezterminowym (art. 183a § 1 k.p. w związku z art. 9...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy