Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

6 kwietnia 2021

NR 120 (Kwiecień 2021)

Odroczenie obowiązku szkolnego

13

Zanim dziecko pójdzie do szkoły, rodzice muszą mieć pewność, że jest ono gotowe do podjęcia nauki w klasie pierwszej. Dziecko realizujące roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne jest poddawane szczególnej obserwacji, w tym w zakresie umiejętności szkolnych. Efektem końcowym jest opracowanie informacji o gotowości szkolnej dziecka.

Czym jest dojrzałość szkolna?

Dojrzałością szkolną nazywa się taki poziom rozwoju dziecka, który pozwala mu sprostać obowiązkom szkolnym. To emocjonalna, społeczna, intelektualna i fizyczna zdolność do podjęcia nauki w szkole. Gotowość szkolna kształtuje się indywidualnie, a na jej przebieg wpływ mają predyspozycje psychofizyczne każdego dziecka, jego aktywność, środowisko, w którym przebywa, oraz uwarunkowania genetyczne.

Nie zawsze jednak te sfery rozwijają się w sposób harmonijny. Zdarza się, że dzieci o bardzo wysokim poziomie rozwoju intelektualnego nie radzą sobie z nauką, obowiązkami lub nową organizacją pracy. Dzieje się tak, ponieważ pomimo szerokiego zasobu wiedzy i umiejętności, np. liczenia, czytania, a nawet pisania, nie osiągnęły jeszcze dojrzałości emocjonalnej.

Edukacja w Polsce jest obowiązkowa dla dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia. Kwestię tę regulują zapisy ustawy Prawo oświatowe. 

Artykuł 35 ust. 1: Nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18. roku życia. 

POLECAMY

2. Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18. roku życia1.

Obowiązek szkolny realizowany jest poprzez uczęszczanie do szkoły publicznej lub niepublicznej.

Czym jest odroczenie obowiązku szkolnego?

Odroczenie obowiązku szkolnego to ponowne uczęszczanie dziecka do klasy „0” pomimo faktu osiągnięcia przez nie wieku, który umożliwia pójście do klasy pierwszej. Odroczenie obowiązku szkolnego jest kwestią formalną, nie wynika z preferencji rodziców, dziecka lub nauczyciela. 

Gdy rodzic ma wątpliwości co do tego, czy jego dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną, lub został poinformowany przez nauczyciela o takiej potrzebie, wówczas udaje się do poradni psychologiczno-pedagogicznej w celu umówienia się na badanie. Często przedszkole wydaje rodzicowi opinię na temat funkcjonowania dziecka w przedszkolu, którą opracowuje wychowawca przy współudziale innych specjalistów pracujących z dzieckiem, np. psychologa, pedagoga, logopedy, rehabilitanta ruchowego. 

Odroczenie obowiązku szkolnego jest możliwe na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej o odroczeniu obowiązku szkolnego. Wydanie opinii poprzedzone jest badaniem psychologiczno-pedagogicznym dziecka, które pozwoli określić poziom dojrzałości dziecka, czyli gotowość szkolną – gotowość do podjęcia nauki w klasie pierwszej. W poradni psychologiczno-pedagogicznej dziecko podlega specjalistycznej diagnozie, na podstawie której poradnia wydaje opinię o potrzebie odroczenia obowiązku szkolnego. Wydanie opinii przez poradnię często związane jest także z wcześniejszą realizacją badań kontrolnych u laryngologa, okulisty, neurologa czy psychiatry, które mają wykluczyć dysfunkcje, takie jak: niedosłuch, kłopoty ze wzrokiem, zaburzenia poznawcze na tle poznawczym i psychicznym. 

Jak wygląda badanie w poradni?

Test przeprowadzany przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną trwa około dwóch godzin. Dotyczy czterech głównych aspektów rozwoju dziecka (społecznego, emocjonalnego, fizycznego i poznawczego). Etapy badania:

  1. Rozmowa z rodzicami na temat rozwoju dziecka i jego stanu zdrowia. Na tym etapie poradnia zapoznaje się również z opinią wydaną przez nauczycieli, specjalistów przedszkola, do którego uczęszcza dziecko.
  2. Wykonanie profesjonalnych, standaryzowanych testów przez psychologa i pedagoga, które pozwolą ocenić rozwój dziecka w różnych sferach rozwojowych, m.in. sprawdzane jest:
  • przygotowanie do podjęcia nauki czytania, pisania, liczenia,
  • radzenie sobie przez dziecko w sytuacji pojawienia się trudności,
  • zdolność skupienia uwagi i umiejętność współpracy z dorosłym (słuchanie i wykonywanie poleceń),
  • w razie konieczności logopeda sprawdzi, czy dziecko umie poprawnie wymawiać wszystkie głoski.

Oceniając gotowość szkolną dziecka, poradnia dokonuje najczęściej analizy funkcjonowania dziecka w obszarach:

  • funkcje motoryczne – motoryka duża i mała oraz lateralizacja (dominacja w zakresie ręki, nogi, oka),
  • funkcje uwagi – uwaga dowolna, koncentracja, selektywność uwagi,
  • funkcje słuchowo-językowe – pamięć słuchowa, analiza i synteza słuchowa,
  • funkcje wzrokowo-przestrzenne – pamięć wzrokowa, orientacja przestrzenna, analiza i synteza wzrokowa,
  • rozwój poznawczy – rozwój intelektualny (profil), rozumowanie pojęciowe i niewerbalne,
  • rozwój językowy – zasób słownictwa, komunikacja, wymowa, ekspresja,
  • rozwój emocjonalny – poczucie bezpieczeństwa, reakcja na rozstanie z rodzicem, kontrola emocji,
  • rozwój społeczny – przestrzeganie norm i zasad, kompetencje społeczne, adaptacja w nowych sytuacjach. 

Warto pamiętać, że nie można go powtarzać częściej niż raz na pół roku. Jest to uzasadnione dobrem dziecka oraz chęcią uzyskania wiarygodnych wyników. Wydanie opinii skutkuje dalszymi konsekwencjami:

  • zobowiązanie do systematycznej dodatkowej pracy z dzieckiem, 
  • kolejne badania w przyszłości, 
  • konieczność uczęszczania na zajęcia specjalistyczne, wyrównawcze, korekcyjno-kompensacyjne. 

Warto pamiętać, że poradnia musi wydać opinię o odroczeniu obowiązku szkolnego, a nie orzeczenie/zaświadczenie. Tryb jej wydania reguluje właściwe rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej.

Z otrzymaną opinią rodzic udaje się do szkoły rejonowej, gdzie składa wniosek skierowany do dyrektora tej placówki o decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego. Decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego podejmuje dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka. Skutkiem pozytywnej decyzji (czyli takiej, która odracza obowiązek szkolny) jest przesunięcie w czasie momentu rozpoczęcia nauki w szkole i umożliwienie dziecku kontynuowania edukacji na etapie przedszkolnym. 

Decyzja dyrektora szkoły, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, powinna zostać wydana bez zbędnej zwłoki, jednak nie dłużej niż w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. Dziecko można odroczyć do dnia 31 sierpnia.

Odroczenie obowiązku szkolnego – 5 kroków

  • Wizyta w poradni psychologiczno-pedagogicznej.
  • Uzyskanie opinii wykazującej brak gotowości szkolnej dziecka.
  • Wniosek do dyrektora podstawowej szkoły rejonowej z załączoną opinią.
  • Decyzja dyrektora o odroczeniu.
  • Przyjęcie „odroczonego dziecka” do przedszkola.

Jakie trudności świadczą o potrzebie odroczenia spełniania obowiązku szkolnego przez dziecko? 

Niestety, są one różnorodne. Wydaje się zasadne przekonanie, że jeśli zauważamy trudności u dziecka, widzimy, że nie radzi sobie z tym, z czym radzą sobie jego rówieśnicy, obawiamy się, że te trudności narażą dziecko na porażkę, należy zastanowić się nad odroczeniem spełniania obowiązku: 

  • trudności poznawcze: 
    – opóźnione tempo uczenia się – dziecko wymaga bardzo wielu powtórzeń, pomimo treningu nie opanowuje nowych umiejętności, 
    – z trudem zapamiętuje nowe informacje, znacząco obniżona pamięć, koncentracja;
  • trudności w zakresie nauki czytania, rozumowania matematycznego – błędem jest oczekiwanie, iż dziecko kończące przedszkole będzie umiało pisać i czytać – przecież po to idzie do szkoły, aby dopiero przyswoić potrzebną do tego wiedzę i umiejętności. Pamiętać jednak należy, że pewne sygnały świadczą o tym, iż z przyswajaniem tej wiedzy dziecko będzie miało pewne trudności. Do takich sygnałów należą z pewnością:
    – opóźniony rozwój słuchu fonematycznego, zaburzenia słuchu fonemowego, 
    – brak umiejętności zapamiętywania liter,
    – brak umiejętności odróżniania kierunków lub rozumienia zależności przestrzennych (coś jest „pod”, coś jest „nad”), 
    – niechęć i brak umiejętności przerysowywania figur czy szlaczków, 
    – brak stosowania liczebników porządkowych, 
    – brak umiejętności porównywania przedmiotów/obrazków,
    – trudności w rozumieniu zależności przyczynowo-skutkowych,
    – brak umiejętności przeliczania, szacowania, 
    – trudności w zapamiętywaniu cyfr, 
    – trudności w ustalaniu relacji w przestrzeni;
  • trudności emoc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy