Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

8 lutego 2021

NR 118 (Luty 2021)

Nieprawidłowości w organizacji i udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom objętym kształceniem specjalnym w przedszkolu

132

Wychowanie przedszkolne dzieci z niepełnosprawnością mających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego organizować muszą wszystkie przedszkola ogólnodostępne, w tym z oddziałami integracyjnymi i specjalnymi, przedszkola integracyjne i specjalne oraz oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych i inne formy wychowania przedszkolnego. Jakich przepisów muszą przestrzegać dyrektorzy i nauczyciele?

Dostarczenie przez rodziców orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, które ma moc decyzji administracyjnej, oznacza, że każda z tych jednostek oświatowych musi sprostać dodatkowym obowiązkom określonym w § 5 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1578 z późn. zm.), a więc zapewnić:

POLECAMY

  • realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego,
  • warunki do nauki, sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów,
  • zajęcia specjalistyczne, inne zajęcia odpowiednie ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne uczniów, w szczególności zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne i socjoterapeutyczne,
  • integrację dzieci ze środowiskiem rówieśniczym, w tym z uczniami pełnosprawnymi.

Natomiast art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo oświatowe mówi, że za realizację wobec dziecka zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego odpowiada dyrektor przedszkola. Na szczególną uwagę zasługuje zalecenie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną, której zakres tematyczny – jakie formy wsparcia będą realizowane, przez kogo oraz w jakim wymiarze godzin i przez jaki czas – winien obejmować indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET). W tym właśnie zakresie dochodzi do wielu nieprawidłowości. Oto przykłady wraz z komentarzem odwołującym się do odpowiednich przepisów Prawa oświatowego.

Forma zajęć specjalistycznych oraz ich prowadzenie

  1. Bartek (spektrum autyzmu) ma zaleconą pomoc psychologiczno-pedagogiczną w formie zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz zajęć terapii psychologicznej. W przedszkolu nie ma psychologa. 
     
  2. Prowadzenie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych z Moniką (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim) powierzono nauczycielce, która nie ma uprawnień terapeuty pedagogicznego.

W przypadku Bartka i Moniki dyrektor nie dopełnił obowiązku zapewnienia zaleconego wsparcia w formie zajęć specjalistycznych (§ 5 rozporządzenia MEN w sprawie organizowania kształcenia specjalnego). W przypadku Moniki nieprawidłowość polegała także na powierzaniu tych zajęć nauczycielowi bez kwalifikacji zapewniających wykonanie zaleceń z orzeczenia, co jest niezgodne z wytycznymi rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 22 lipca 2020 r., poz. 1280):

  • § 17.1: Zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się, zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze oraz zajęcia specjalistyczne prowadzą nauczyciele, wychowawcy grup i specjaliści posiadający kwalifikacje odpowiednie do rodzaju zajęć;
  • § 27.3: Do zadań terapeuty pedagogicznego należy w szczególności prowadzenie zajęć korekcyjno-kompensacyjnych oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym.

Tym samym, poprzez takie nieprawidłowości, dyrektor nie zabezpieczył dzieciom możliwości zaspokajania w pełni indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, nie wsparł ich potencjału rozwojowego. Powinien pamiętać, że w pierwszej kolejności należy zidentyfikować potrzeby na podstawie posiadanych orzeczeń i opinii dzieci, a następnie zatrudnić nauczyciela mającego odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia danych zajęć. Najwłaściwszym rozwiązaniem byłoby zatrudnienie osoby mającej najszersze kwalifikacje, tak aby w przypadku obowiązku zorganizowania określonych nowych zajęć lub zajęć w wymiarze 1–2 godzin tygodniowo dyrektor nie musiał poszukiwać nowych specjalistów.

Liczba uczestników zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej

  1. Zalecone Agacie (niepełnosprawność słuchowa) zajęcia logopedyczne zorganizowano w grupie liczącej pięcioro dzieci. 
  2. Dyrektor odmówił organizacji dla Karola (spektrum autyzmu) zaleconych indywidualnych zajęć logopedycznych, powołując się na możliwość udziału chłopca w takich samych zajęciach w grupie pięciorga dzieci z podobnymi zaburzeniami sprawności językowych.

W tym przypadku dyrektor zapomniał o konieczności przestrzegania wymogów związanych z liczebnością uczestników na zajęciach stanowiących formę udzielanej w przedszkolu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, choć jest to jednoznacznie uregulowane w rozporządzeniu MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. Stwierdza się tam, że w przypadku zajęć:

  • rozwijających uzdolnienia – § 7: liczba uczestników zajęć nie może przekraczać 8;
  • korekcyjno-kompensacyjnych – § 8: liczba uczestników zajęć nie może przekraczać 5;
  • logopedycznych – § 9: liczba uczestników zajęć nie może przekraczać 4;
  • rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne – § 10: lLiczba uczestników zajęć nie może przekraczać 10, chyba że zwiększenie liczby uczestników jest uzasadnione potrzebami uczniów;
  • innych o charakterze terapeutycznym – § 11: liczba uczestników zajęć nie może przekraczać 10.

Warto również zwrócić uwagę na to, że dyrektor nie miał podstaw prawnych do odmowy zorganizowania dla Karola indywidualnych zajęć logopedycznych. Przepisy wspomnianego rozporządzenia podają wyłącznie górny limit liczebności uczestników w poszczególnych zajęciach, co oznacza, że nie ma przeszkód, by je organizować tylko dla jednego dziecka.

Zajęcia specjalistyczne z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej a rewalidacja

  1. Marek (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim) w ramach rewalidacji uczęszcza na prowadzone przez pedagoga grupowe zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne.
  2. Kasia (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim i niepełnosprawność wzrokowa) – też w ramach rewalidacji – uczęszcza na zajęcia korekcyjno-kompensacyjne.

W placówce jest zatrudniony pedagog specjalny ze specjalnością oligofrenopedagogiki. Jemu jednak dyrektor przydzielił funkcję tzw. nauczyciela wspomagającego dla dziecka ze spektrum autyzmu w wymiarze 20 godzin tygodniowo.

Ogromnie ważną kwestią związaną z kształceniem uczniów z niepełnosprawnością jest organizacja zajęć rewalidacyjnych (§ 5 pkt 4, § 6 ust. 1 pkt 5, ust. 2 rozporządzenia o kształceniu specjalnym). Wiele nieprawidłowości w tej kwestii związanych jest z myleniem tych zajęć z zajęciami specjalistycznymi z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 
Czas więc wyjaśnić: 

  • Zajęcia rewalidacyjne i zajęcia specjalistyczne z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej to dwa różne rodzaje zajęć, które mają odrębną podstawę prawną, odmienne cele i zasady organizacji, innego ucznia-adresata oraz nauczyciela-realizatora.

Zajęcia rewalidacyjne 

Zajęcia rewalidacyjne są organizowane na podstawie § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia MEN z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (…). Nie ma jednego zamkniętego katalogu zajęć rewalidacyjnych, ich rodzaj zależy od potrzeb ucznia z niepełnosprawnością i zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Przykładowe formy tych zajęć to: 

  • nauka orientacji przestrzennej i poruszania się oraz nauka systemu Braille’a lub innych alternatywnych metod komunikacji w przypadku ucznia niewidomego, 
  • nauka języka migowego lub innych sposobów komunikowania się, w szczególności wspomagających i alternatywnych metod komunikacji (AAC) w przypadku ucznia niepełnosprawnego z zaburzeniami mowy lub jej brakiem, 
  • zajęcia rozwijające umiejętności społeczne, w tym umiejętności komunikacyjne w przypadku ucznia z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, 
  • zajęcia korekcyjne wad postawy, 
  • zajęcia korygujące wady mowy, 
  • muzykoterapia, 
  • dogoterapia,
  • kinezyterapia,
  • hipoterapia,
  • EEG Biofeedback,
  • terapia ręki,
  • rehabilitacja ruchowa,
  • terapia integracji sensorycznej. 

Pełne uprawnienia do prowadzenia zajęć rewalidacyjnych mają nauczyciele, którzy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy