Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

20 maja 2021

NR 121 (Maj 2021)

Nieprawidłowości w ocenie efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dzieciom

23

Ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dzieciom w przedszkolu jest obowiązkiem nauczycieli i specjalistów. Tak stanowi § 20 ust. 9 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno--pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 22 lipca 2020 r., poz. 1280). Jakie procedury powinny znaleźć się w każdym przedszkolu?

Wprawdzie ustawodawca nie określił żadnym przepisem, kiedy i jak często należy się z tego obowiązku wywiązać, to co do zasady ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej – traktowana jako (auto)ewaluacja wewnętrzna podjętych oddziaływań – powinna się odbyć dwa razy w roku szkolnym, to jest: 

POLECAMY

  • po pierwszym półroczu – w celu zaplanowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej w półroczu drugim;
  • na zakończenie roku szkolnego – w celu podsumowania całorocznej pracy z dzieckiem i podjęcia decyzji co do organizacji dla niego pomocy p-p w następnym roku szkolnym.

Oto przykłady obrazujące nieprawidłowości popełniane w tym obszarze wraz z odwołaniem się do konkretnych przepisów przywołanego rozporządzenia, które o tym świadczy.

Brak oceny efektywności każdej z form udzielanej pomocy

Kasia – na wniosek nauczycielek, za zgodą rodziców – bierze udział w grupowych zajęciach rozwijających umiejętności emocjonalno-społeczne oraz w indywidualnych zajęciach logopedycznych. Tylko logopeda ocenił efektywność pomocy udzielanej Kasi. 

Bartek – na podstawie opinii PPP – realizuje zindywidualizowaną ścieżkę realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego. Po pierwszym semestrze nie przeprowadzono oceny efektywności udzielanego mu wsparcia, gdyż taka ocena według nauczycieli dotyczy tylko zajęć specjalistycznych.

W obu przypadkach doszło do nieporozumienia wynikającego z nieznajomości przepisów o pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W odniesieniu do przedszkoli ocena efektywności dotyczy bowiem form pomocowych, określonych w przywołanym rozporządzeniu w § 6 ust. 1, a więc: 

  • zajęć rozwijających uzdolnienia,
  • zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym,
  • zindywidualizowanej ścieżki realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego,
  • porad i konsultacji.

Zatem każdy nauczyciel i specjalista realizujący z uczniem określoną formę pomocową zobowiązany jest do przeprowadzenia oceny jej efektywności – bez względu na to, czy pomoc udzielana jest w formie zajęć „zwykłych”, czy specjalistycznych, indywidualnych lub grupowych. Warto też pamiętać, że choć nie wymieniono wśród wymienionych wcześniej form „pomocy udzielanej uczniowi przez nauczyciela w trakcie bieżącej pracy z nim” – o której mowa w § 20 ust. 4 – nie zwalnia to nauczyciela z poddania refleksji stosowanych przez siebie metod wsparcia dziecka, z prowadzenia obserwacji jego funkcjonowania oraz bieżącego modyfikowania/dostosowywania dotychczasowych sposobów pracy z nim. Oznacza to, że również w tym zakresie nauczyciel powinien weryfikować, czy podejmowane przez niego działania przynoszą spodziewane efekty. Bez tego nie jest bowiem możliwe, by mógł on rzetelnie realizować zadania wymienione w § 20 ust. 1 rozporządzenia o pomocy p-p, do których należą:

  • rozpoznawanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów,
  • określanie mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień uczniów,
  • rozpoznawanie przyczyn niepowodzeń edukacyjnych lub trudności w funkcjonowaniu uczniów, w tym barier i ograniczeń utrudniających funkcjonowanie uczniów i ich uczestnictwo w życiu przedszkola, szkoły lub placówki,
  • podejmowanie działań sprzyjających rozwojowi kompetencji oraz potencjału uczniów w celu podnoszenia efektywności uczenia się i poprawy ich funkcjonowania.

W wielu przedszkolach – na co wskazują raporty pokontrolne kuratorów oświaty – oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej uczniom sporządzane są niezgodnie z metodologią ewaluacji i przywołanym rozporządzeniem. 

Brak w ocenie określenia obszaru tematycznego oraz odpowiedzi na podstawowe pytania ewaluacyjne

Chociaż nie ma żadnych prawnych wytycznych ani jednolitych, uniwersalnych wskazań co do sposobów oraz zawartości merytorycznych oceny efektywności pomocy p-p udzielanej dziecku, trzeba pamiętać, że mogą jej podlegać różne obszary i zmienne oraz że może być dokonywana za pomocą różnorodnych metod i narzędzi, więc różne mogą być też wskaźniki badanej efektywności. Taki stan rzeczy wynika m.in. z wielości form udzielanej uczniowi pomocy, a zatem i celów przyjętych do realizacji.

Trzeba jednak pamiętać, że ocena efektywności działań podjętych w ramach:

  • zajęć rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętności uczenia się oraz wszystkich zajęć specjalistycznych – prowadzonych przez nauczycieli i specjalistów – to przede wszystkim ocena przyrostu konkretnych umiejętności, której można dokonywać w odniesieniu do wstępnej diagnozy funkcjonowania dziecka (patrz: opinia, orzeczenie oraz obserwacje pedagogiczne);
  • porad, konsultacji, warsztatów – dotyczy głównie poziomu satysfakcji i zadowolenia dziecka i jego rodziców z zaproponowanej mu formy pomocy.

Przy ocenie efektywności udzielanej przedszkolakowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej trzeba więc odpowiedzieć na wiele ważnych pytań: Czy i w jakim zakresie zrealizowano zakładane cele oddziaływań podjętych wobec dziecka? Co ułatwiło, a co utrudniało ich realizację? Jakie korzyści odniosło dziecko w aspekcie rozwojowym, edukacyjnym oraz społecznym i na ile są one trwałe? Czy to, co ono osiągnęło, jest tym, co wobec niego planowano? Czy efekty działań podjętych przez nauczyciela/specjalistę są trwałe, długookresowe? Jakie wskaźniki o tym świadczą? Jakie są opinie rodziców na temat mocnych i słabych stron udzielonej pomocy? Czy udzielona pomoc spełniła oczekiwania dziecka i jego rodziców? 

Brak w ocenie wniosków i wskazań do dalszych działań pomocowych

Każdy nauczyciel i specjalista musi – w ocenie efektywności udzielanej przez siebie pomocy – sformułować swoje wnioski oraz zalecenia dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania dziecka. Tak stanowi przywoływany powyżej § 20 ust. 9. Wnioski (kluczowe konkluzje) powinny odnosić się bezpośrednio do kwestii efektywności. Można je przedstawić w punktach: Pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana Mateuszowi w formie … przyniosła efekty w postaci: (opanowania … wyższej motywacji do … większej aktywności na … poprawy zachowania dziecka na … lub wobec… lepszych relacji chłopca z rówieśnikami itd. Nie udało się jednak osiągnąć planowanych efektów w postaci … – tu należy je wszystkie wypisać, szczerze i odważnie, gdyż ocena efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku ma sens tylko wtedy, gdy jest przeprowadzona uczciwie i rzetelnie.

Tabela 1. Arkusz kontrolny oceny efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dziecku

...

Lp. 

Pytania kontrolne Tak Nie  Uwagi
1. Czy każdy nauczyciel i specjalista prowadzący daną formę pomocy p-p dokonał oceny jej efektywności dla każdego dziecka, któremu jej udzielał?     

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy