Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

18 stycznia 2021

NR 117 (Styczeń 2021)

Nieprawidłowości w dokumentowaniu udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej

30

Dokumentowanie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach regulują przepisy ustawy Prawo oświatowe oraz akty wykonawcze. Kontrolę nad prawidłowością dokumentowania pomocy psychologiczno- -pedagogicznej sprawuje dyrektor przedszkola. Jakie najczęściej nieprawidłowości pojawiają się w dokumentacji?

Do kontroli dokumentacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej zobowiązują dyrektora zapisy znajdujące się w dwóch rozporządzeniach MEN:

POLECAMY

  • z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1646 ze zmianami z dnia 29 sierpnia 2019 r., Dz. U. z 2019 r., poz. 1664), gdzie § 26 mówi, że dyrektor szkoły/przedszkola ponosi odpowiedzialność za właściwe prowadzenie i przechowywanie wymaganej dokumentacji; 
  • z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (t.j. Dz. U. z dnia 8 września 2020 r., poz. 1551), gdzie § 22. ust. 1 pkt 2 i pkt 4 wskazuje, iż dyrektor w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego: 
  • kontroluje przestrzeganie przez nauczycieli przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły lub placówki,
  • monitoruje pracę szkoły lub placówki.

W tym miejscu należy wspomnieć, że prowadzenie dokumentacji wymaganej od przedszkoli placówek oraz jej rodzaje wyznaczone są standardami określonymi w przywołanym rozporządzeniu w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji. Poza tym § 22 rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z dnia 22 lipca 2020 r., poz. 1280) wskazuje, że nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści udzielający uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzą dokumentację zgodnie z przepisami wydanymi przez MEN na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe. Mimo to kontrole kuratorów oświaty wykazują w tym zakresie sporo nieprawidłowości. Jedne przedszkola w ogóle nie prowadzą pewnych dokumentów, a w innych – nawet jeśli one są, to dokonuje się zapisów niesystematycznie bądź czyni się to bez zachowania należytej staranności. 

Oto przykłady obrazujące nieprawidłowości popełniane przez dyrektorów wraz z odwołaniem się do konkretnego przepisu wspomnianego rozporządzenia, który o tym świadczy.

Dokumentowanie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną

Problem 1. Brak indywidualnej teczki ucznia/dziecka
Problem 2.  Brak w indywidualnej teczce ucznia istotnych dokumentów

Konieczność założenia indywidualnej teczki ucznia/dziecka wynika z § 19 (rozporządzenie w sprawie dokumentacji): „Przedszkole, szkoła i placówka gromadzą, w indywidualnej teczce, dla każdego dziecka, ucznia, uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, słuchacza lub wychowanka objętego odpowiednio kształceniem specjalnym, zajęciami rewalidacyjno-wychowawczymi lub pomocą psychologiczno-pedagogiczną, dokumentację badań i czynności uzupełniających prowadzonych w szczególności przez pedagoga, psychologa, logopedę, doradcę zawodowego, terapeutę pedagogicznego, lekarza oraz innego specjalistę, a także indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne (…) oraz indywidualne programy zajęć (…)”. 

  • Przepis ten jest obligatoryjny bez względu na to, z czyjej inicjatywy udzielana jest dziecku pomoc psychologiczno-pedagogiczna, na jakiej podstawie, w jakim zakresie, w jakiej formie i na jak długo. 
  • Przepis ten nie określa zamkniętego katalogu gromadzonej dokumentacji, jednak z zakresu obowiązków osób podejmujących działania w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej (patrz: rozporządzenie w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej) można wywnioskować, że będą to dokumenty o różnym charakterze. Stąd więc indywidualną teczkę powinno postrzegać się jako zbiór wiedzy na temat danego dziecka, wpływający na kształt prowadzonych wobec niego różnorodnych działań pomocowych przez cały cykl wychowania przedszkolnego oraz przez wszystkie osoby uczestniczące w tym procesie. Na pewno powinny znaleźć się w niej:
  • orzeczenia i opinie poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz pisemne wnioski osób uprawnionych do ich składania w sprawie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną,
  • arkusze obserwacji pedagogicznych, wyniki testów diagnostycznych i badań przesiewowych oraz sprawdzianów kompetencji,
  • oceny efektywności udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej wraz z wnioskami dotyczącymi dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania dziecka,
  • notatki służbowe z incydentalnych wydarzeń z udziałem dziecka,
  • analiza wytworów dziecka, czyli spostrzeżenia, np. poczynione na podstawie rysunków,
  • dokumentacja wynikająca ze współpracy z rodzicami i innymi podmiotami w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej: pisemne informacje dotyczące form i okresu objęcia dziecka pomocą psychologiczno-pedagogiczną w przedszkolu, dokumenty dostarczane przez rodziców, notatki z rozmów i spotkań, arkusze wywiadów itp. 

Warto również wiedzieć, że w indywidualnej teczce: 

  1. Nie ma obowiązku pisemnego dokumentowania przekazania rodzicom informacji o potrzebie objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Forma zawiadamiania powinna być określona w statucie przedszkola, np. poprzez wskazanie, że informacje dotyczące organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej podaje się rodzicom na spotkaniach z wychowawcą lub z wykorzystaniem TIK.
  2. Istnieje obowiązek dokumentowania przekazania rodzicom informacji o ustalonych dla dziecka formach, okresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz wymiarze godzin, w którym poszczególne formy pomocy będą realizowane.
  3. Żaden przepis prawny nie wymaga, aby rodzice pisemnie wyrażali zgodę na udział dziecka w zajęciach będących formą udzielanej mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Ponieważ zgodnie z § 3 korzystanie z tejże pomocy jest dobrowolne, jedyne, czego można oczekiwać od rodziców, to pisemnej rezygnacji z udziału ich dziecka w zajęciach oferowanych mu przez przedszkole.
  4. Nie ma obowiązku dokumentowania działań pomocowych podejmowanych wobec dziecka w trakcie bieżącej pracy z nim i zintegrowanych działań, nauczycieli i specjalistów podczas prowadzonych zajęć. Jeśli jednak wskazania do udzielenia wsparcia dziecku w tej formie wymagają wspólnych ustaleń nauczycieli i specjalistów, warto je udokumentować stosownymi notatkami, np. w sytuacji trudnych zachowań dziecka czy potrzeby wsparcia nauczyciela w dostosowaniu wymagań edukacyjnych (sposobów i metod pracy do możliwości psychofizycznych dziecka), do czego zobowiązani są specjaliści zatrudnieni w przedszkolu. Pisemna dokumentacja może być również przydatna w sytuacjach konfliktowych, niezadowolenia rodziców z działania przedszkola w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej i wniesienia skargi na działalność w tym obszarze. 

Dokumentowanie zajęć stanowiących formę pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Problem 1.  Brak dzienników innych zajęć – odpowiednio do realizowanych form pomocy: zajęć rozwijających uzdolnienia oraz zajęć specjalistycznych: korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym
Problem 2.  Brak w dziennikach zajęć wymaganych wpisów

Obie te kwestie reguluje § 11 rozporządzenia w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji, gdzie:

  • ust. 1 wskazuje, że „przedszkole, szkoła i placówka prowadzą dzienniki innych zajęć niż zajęcia wpisywane odpowiednio do dziennika zajęć przedszkola, dziennika lekcyjnego, dziennika zajęć w świetlicy oraz (…), jeżeli jest to uzasadnione koniecznością dokumentowania przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej, w szczególności zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zajęć rozwijających zainteresowania i uzdolnienia odpowiednio dzieci, uczniów, słuchaczy lub wychowanków oraz zajęć związanych z kształtowaniem kompetencji zawodowych uczniów lub słuchaczy”;
  • ust. 3 informuje, że do dziennika innych zajęć, w przypadku zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, wpisuje się:
  • w porządku alfabetycznym nazwiska i imiona dzieci/uczniów/słuchaczy/wychowanków oraz oddział, do którego uczęszczają,
  • adresy poczty elektronicznej rodziców i numery ich telefonów, jeżeli zgodnie z RODO zechcą udostępnić,
  • indywidualny program pracy z dzieckiem, a w przypadku zajęć grupowych – program pracy grupy,
  • tygodniowy rozkład zajęć, daty i czas trwania oraz tematy przeprowadzonych zajęć, 
  • ocenę postępów i wnioski dotyczące dalszej pracy z dzieckiem, 
  • odnotowuje się obecność uczestników zajęć, 
  • przeprowadzenie zajęć nauczyciel potwierdza podpisem. 

Warto przy tym zauważyć, że:

  1. Wspomniane przepisy nie określają wzoru dzienników zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, ale określają zakres danych, jakie powinny być w nich zawarte.
  2. Dzienniki tych zajęć mogą być prowadzone według wzoru opracowanego w przedszkolu lub wybranego spośród propozycji dostępnych na rynku wydawniczym. 
  3. Dzienniki tych zajęć mogą być również prowadzone w formie elektronicznej, z uwzględnieniem wymagań dotyczących zakresu informacji oraz zasad prowadzenia dziennika elektronicznego, czyli:
  • zachowania selektywności dostępu do danych stanowiących dziennik elektroniczny,
  • zabezpieczenia danych stanowiących dziennik elektroniczny przed dostępem osób nieuprawnionych,
  • zabezpieczenia danych stanowiących dziennik elektroniczny przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub utratą,
  • rejestrowania historii zmian i ich autorów,
  • umożliwienia bezpłatnego wglądu rodzicom do dziennika elektronicznego w zakresie dotyczącym ich dzieci.

W przypadku prowadzenia w przedszkolu dzienników wyłącznie w postaci elektronicznej wpisanie przez nauczyciela/specjalistę w dzienniku elektronicznym tematu zajęć z pomocy psycho...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy