Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

26 lutego 2018

NR 79 (Luty 2017)

Język mniejszości narodowej, etnicznej lub język regionalny w przedszkolu

0 196

Prawa mniejszości do własnego szkolnictwa oraz krzewienia kultury i języka wynikają z wiążących Rzeczpospolitą Polską aktów prawa międzynarodowego. Dotyczy to szczególnie art. 12–14 Konwencji ramowej o ochronie mniejszości narodowych, która mniejszościom narodowym gwarantuje prawo do zakładania i prowadzenia szkół i placówek kulturalno-oświatowych mniejszości narodowych oraz nauczania i kultywowania ich języków. Tę samą zasadę statuuje również art. 35 ust. 1 Konstytucji RP, w której przewiduje się, że mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej.

 

Osoby należące do mniejszości mają w szczególności prawo do:

  1. swobodnego posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznym,
  2. rozpowszechniania i wymiany informacji w języku mniejszości,
  3. zamieszczania w języku mniejszości informacji o charakterze prywatnym,
  4. nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 573 z późn. zm.) mniejszością narodową, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:

  1. jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
  2. w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
  3. dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
  4. ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
  5. jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat;
  6. utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.

Mniejszością etniczną jest grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:

  1. jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
  2. w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
  3. dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
  4. ma świadomość własnej historycznej wspólnoty etnicznej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
  5. jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat;
  6. nie utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.

Ilekroć w ustawie jest mowa o języku mniejszości – rozumie się przez to własny język mniejszości narodowej lub etnicznej.
Z kolei zgodnie z art. 19 ustawy za język regionalny, w rozumieniu ustawy, uważa się język, który:

  1. jest tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa;
  2. różni się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego języka państwa, ani języków migrantów.

Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym zasadniczo nie reguluje kwestii nauki języka oraz kultury mniejszości, stanowiąc jedynie, że realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie o systemie oświaty. Tym samym nakłada ona na organy władzy publicznej ogólnie sformułowany obowiązek podejmowania odpowiednich środków w celu wspierania działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości. Mogą to być w szczególności dotacje celowe lub podmiotowe na edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach.

Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 z późn. zm.).    

Zgodnie z art. 13 u.s.o. przedszkole umożliwia wychowankom podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności naukę języka oraz własnej historii i kultury.

Warto w tym miejscu podkreślić, że w Polsce mniejszościom narodowym przysługuje konstytucyjnie gwarantowane prawo tworzenia przedszkoli, szkół i placówek oświatowych na równi z innymi grupami obywateli.

Naukę języka mniejszości lub języka regionalnego w przedszkolu organizuje dyrektor przedszkola na pisemny wniosek rodziców (prawnych opiekunów) ucznia, składany na zasadzie dobrowolności.

Wnioski takie składa się dyrektorowi przedszkola, zgłaszając dziecko do przedszkola. Są one ważne do czasu ukończenia przedszkola, co oznacza, że nie muszą być ponawiane w późniejszych latach.

Wnioski muszą być przechowywane przez dyrektora w dokumentacji szkoły/przedszkola przez cały czas edukacji. 
By nie doszło do wycofania wniosku w trakcie trwania nauki – nauczanie powinno być realizowane mądrze, atrakcyjnie i z troską o dzieci/uczniów. Tu odpowiedzialność spoczywa na nauczycielu, dyrektorze i organie prowadzącym (w przypadku gdyby dochodziło do ograniczenia finansowania nauczania i niemożności realizowania zajęć stymulujących rozwój i zajęć poza szkołą).
Na wniosek rodziców nauka tych języków może być prowadzona:

  • w osobnych grupach lub oddziałach;
  • w grupach lub oddziałach – z dodatkową nauką języka oraz własnej historii i kultury;
  • w międzyprzedszkolnych zespołach nauczania.

W przedszkolach nauczanie języka mniejszości lub języka regionalnego może być organizowane:

  • w przedszkolach lub oddziałach przedszkolnych, w których zajęcia są prowadzone w języku mniejszości lub języku regionalnym;
  • w przedszkolach lub oddziałach przedszkolnych, w których zajęcia są prowadzone w dwóch językach: polskim oraz języku mniejszości lub języku regionalnym;
  • w przedszkolach lub oddziałach przedszkolnych, w których zajęcia w języku mniejszości lub języku regionalnym są prowadzone w wymiarze czterech godzin tygo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy