Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

23 lutego 2018

NR 89 (Luty 2018)

Jak uniknąć najczęściej występujących problemów w związku ze zwalnianiem nauczycieli?

0 184

Odpowiedź na tak postawione pytanie sprowadza się do kwestii komu, kiedy i w jaki sposób wręczyć wypowiedzenie.

 

Ustalenie przyczyn rozwiązania stosunku pracy

Warunkiem koniecznym do rozwiązania stosunku pracy jest wystąpienie przyczyn uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w przedszkolu w dotychczasowym wymiarze zajęć z powodu zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów. W doktrynie istnieje pogląd, że rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić wówczas, gdy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianami organizacyjnymi przedszkola a niemożliwością dalszego zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć. Związek ten nie występuje, jeżeli pozostali nauczyciele tego samego rodzaju zajęć mają w planie organizacji przedszkola przydzieloną taką liczbę godzin ponadwymiarowych, że możliwe byłoby zatrudnienie zwalnianego nauczyciela w pełnym wymiarze godzin.

Dla oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Karta Nauczyciela1 nie ma znaczenia, czy zmniejsza się ogólna liczba zatrudnionych nauczycieli, ale czy wszyscy nauczyciele tego samego rodzaju zajęć mogą być zatrudnieni w pełnym wymiarze zajęć po przeprowadzonych zmianach organizacyjnych.

Wybór nauczyciela do zwolnienia – czym się kierować?

Kryteria nie zostały określone w przepisach. Pozostają w wyłącznej kompetencji dyrektora. Powinny być znane nauczycielom. Wybór nie może być dowolny bądź dyskryminujący. Przesłanki zostały wskazane w orzecznictwie Sądu
Najwyższego:

  • Podstawa nawiązania stosunku pracy – trwałość stosunku pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania jest chroniona bardziej niż nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę2.
  • Kwalifikacje zawodowe nauczyciela – przy porównaniu kwalifikacji zawodowych uwzględnienia wymaga nie tylko formalny poziom wykształcenia, ale także praktyka w nauczaniu danego rodzaju zajęć oraz okres zatrudnienia na stanowisku nauczyciela tego rodzaju zajęć, których liczba godzin uległa zmniejszeniu3.
  • Ocena pracy nauczyciela – można rozwiązać stosunek pracy z nauczycielem, który posiada kwalifikacje zawodowe, takie jak inni nauczyciele, w sytuacji gdy jego praca jest najniżej oceniana przez dyrektora przedszkola i rodziców dzieci4.
  • Nieobecność nauczyciela w pracy – długotrwała, dezorganizująca pracę w przedszkolu nieobecność nauczyciela z powodu choroby może uzasadniać wybór nauczyciela do zwolnienia. W ocenie sądu wybór takiego nauczyciela nie jest dowolny, nie narusza zasady równego traktowania lub zasady niedyskryminacj5.
  • Nabycie uprawnień emerytalnych – w sytuacji gdy nauczyciele o takich samych kwalifikacjach pozostaliby bez pracy i źródła utrzymania, wybór nauczyciela,  który ma uprawnienia emerytalne, nie może być traktowany jako dyskryminujący ze względu na wiek6. Na zasadność wypowiedzenia nie ma wpływu trudna sytuacja materialna nauczyciela. Jeśli np. dyrektor nie uwzględni sytuacji materialnej nauczyciela, może to stanowić podstawę do uznania, że zwolnienie jest w zasadzie uzasadnione, ale pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. 
  • Kryterium majątkowe – w ocenie Sądu Najwyższego powinno być stosowane na końcu, jeśli wcześniej wymienione kryteria nie pozwalają dyrektorowi na dokonanie wyboru. Kryterium majątkowe można zastosować tylko wobec nauczyciela, który nienagannie wypełnia swoje obowiązki. 

Wyboru nauczyciela do zwolnienia należy dokonać z wyłączeniem tych nauczycieli, którzy są chronieni przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy. 

Ochrona trwałości stosunku pracy obejmuje w szczególności nauczyciela: 

  • w ciąży i korzystającego z urlopu macierzyńskiego7 – ochrona przed zwolnieniem rozpoczyna się od początku ciąży i trwa do końca urlopu macierzyńskiego;
  • korzystającego z urlopu wychowawczego8 – ochrona przed zwolnieniem rozpoczyna się od dnia złożenia przez nauczyciela wniosku o udzielenie urlopu i trwa do dnia zakończenia tego urlopu;
  • w wieku przedemerytalnym9 – pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę nauczycielowi, któremu brakuje nie więcej niż cztery lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku;
  • imiennie wskazanego uchwałą zarządu jego członka lub innego nauczyciela będącego członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, nauczycielom upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy10
  • bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie można wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy, a także nie można też jednostronnie zmienić warunków pracy lub płacy, przy czym ochrona przysługuje przez okres określony uchwałą zarządu, nie dłużej jednak niż rok po jego upływie; 
  • społecznego inspektora pracy11 – ochrona w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu.

Przed wytypowaniem nauczyciela do zwolnienia warto też uwzględnić stanowisko Sądu Najwyższego w kwestii możliwości zwolnienia nauczyciela w czasie urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

  1. Nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony (bez względu na wymiar zatrudnienia) jest chroniony przed wypowiedzeniem umowy o pracę w czasie urlopu, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia, jak np. urlop dla poratowania zdrowia, urlop wypoczynkowy, w tym także uzupełniający, urlop bezpłatny, zwolnienie lekarskie, świadczenie rehabilitacyjne. W przedszkolu zatrudniającym do 20 pracowników nie jest możliwe rozwiązanie z nauczycielem stosunku pracy w czasie urlopu dla poratowania zdrowia i innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy.
  2. Dopuszczalne jest rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania w okresie przebywania przez niego na urlopie dla poratowania zdrowia z przyczyn wskazanych w art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Karty Nauczyciela12. Urlop dla poratowania zdrowia jest okresem usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy, a ochrona wynikająca z art. 41 Kodeksu pracy ma zastosowanie tylko i wyłącznie do stosunków pracy zawartych na podstawie umowy o pracę, nie dotyczy natomiast rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania13.
  3. Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania można wręczyć wypowiedzenie stosunku pracy w trakcie zwolnienia lekarskiego. W odniesieniu do nauczycieli zatrudnionych na podstawie mianowania stosowanie ochrony w czasie usprawiedliwionej nieobecności nie ma zastosowania. 

 

Tryb rozwiązania stosunku pr

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy