Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

20 maja 2021

NR 121 (Maj 2021)

Inteligencja etyczna, czyli jak w prosty sposób rozwiązywać trudne problemy

32

Pełnienie funkcji dyrektora placówki oświatowej jest nie lada wyzwaniem, które wiąże się z odgrywaniem wielu ról oraz borykaniem się z nieprzewidzianymi sytuacjami. Praca, jaką podejmuje dyrektor, związana jest przede wszystkim z zarządzaniem placówką, organizacją pracy, zapewnianiem właściwych warunków 
nauki i rozwoju dla wychowanków. Różnorodność i szeroki wachlarz obowiązków powodują, iż dyrektor staje się osobą wielozadaniową, która kieruje komórką 
oświatową w każdym możliwym względzie. Głównym zadaniem dyrektora jest stworzenie odpowiednich warunków do działalności dydaktycznej, opiekuńczej 
i wychowawczej placówki. Jednak warto zwrócić uwagę na to, iż pojęcie odpowiednich warunków jest bardzo obszerne i niesie za sobą bezmiar problemów do rozwiązywania każdego dnia. 

Dyrektor placówki pełni funkcję interwenta, mediatora, lidera, rozwiązuje wiele codziennych problemów, które choć nieraz wydają się błahe, dla dzieci mogą urastać do rangi życiowych. Dlatego też bardzo ważne jest, by dyrektor placówki oświatowej pozostawał bezstronny w ocenach, zawsze starał się właściwie rozpoznać sytuację, która miała miejsce. Ważne, żeby wiedział, jak właściwie pomóc osobie, która zwraca się do niego ze swoim problemem, bardzo ważna jest zatem właściwa współpraca z gronem pedagogicznym w celu utrzymania ciągłości procesów dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Dyrektor, który potrafi wysłuchać, jest godny zaufania, chętny do pomocy i wsparcia zarówno swoich podwładnych, jak i wychowanków, z pewnością poradzi sobie na stanowisku, które piastuje.

POLECAMY

Każdy dyrektor dąży do tego, by te wszystkie problemy i wyzwania jak najszybciej stały się sprawami rozwiązanymi. Z pomocą przychodzi autor koncepcji inteligencji etycznej dr Bruce Weinstein, który wskazuje proste zasady pomagające podejmować właściwe decyzje i rozwiązywać trudności. Należy zacząć od tego, że chcąc podejmować codzienne działania zgodnie z inteligencją etyczną, odpowiadajmy sobie na następujące pytania:

  • Czy działania te zapobiegają czynieniu krzywdy?
  • Czy działania te czynią dobro?
  • Czy działania te są pełne szacunku?
  • Czy działania te są uczciwe?
  • Czy takie postępowanie wynika z życzliwości?

Inteligencja etyczna opiera się na pięciu filarach:

1. Zasada: Nie wyrządzaj krzywdy – można stwierdzić, że ta zasada niesie komunikat mówiący o niepodejmowaniu działania, jednak czasami jest to nieuniknione. W takiej sytuacji należy kierować się przesłaniem „zapobiegaj krzywdzie” lub „minimalizuj nieuniknioną krzywdę”. Tę zasadę możemy wykorzystywać nie tylko w relacji z pracownikami, lecz także w pracy z dziećmi. 

2. Zasada: Czyń dobro – tutaj autor koncepcji w pierwszej kolejności zaleca czynienie dobra dla siebie, tak by później móc wspierać i czynić dobro dla innych. Zauważmy, że osoby nieszczęśliwe, pozbawione empatii, mające różnorodne trudności nie są w stanie robić niczego dla innych. Mając tak wiele osób „pod opieką”, dyrektor powinien (nie jest to uregulowane prawnie, ale ma podstawy naukowe) dołożyć wszelkich starań, by czynić dobro dla siebie. 

3.Zasada: Szanuj innych poprzez respektowanie wartości, upodobań, ludzkich praw. Warto sobie przypomnieć, co oznaczają powyżej wymienione determinanty szacunku. Prawo jest pewnego rodzaju upoważnieniem, jeśli dana osoba ma do czegoś prawo, oznacza to, że inna osoba (odpowiedzialna za wykonanie) ma obowiązek jej to zagwarantować, dać. Istnieją prawa w formie ustawowej i etycznej. Te uregulowane w kodeksach są jasne, natomiast prawa etyczne dodatkowo opierają się na zasadzie poufności (ochrona informacji poufnych, zakaz omawiania ich na forum), prawdomówności (nie należy obrażać nikogo, trzeba dobierać słowa, korzystać z zasad empatycznej komunikacji, brać pod uwagę stopień, w jakim może to zaszkodzić relacji, oraz kierować się poprzednią zasadą, by nie wyrządzać krzywdy), słowności (dotrzymywanie składanych obietnic).

4. Zasada: Bądź uczciwy – autor wymienia tutaj trzy ważne obszary: przydzielanie deficytowych zasobów (skupiając się głównie na sprawiedliwym zarządzaniu czasem, podejmowaniu etycznie inteligentnych decyzji, dzięki którym można przydzielić odpowiednią ilość czasu na rzecz każdego przedsięwzięcia i każdej relacji), dyscyplinowanie lub karanie (to nieuniknione, ponieważ prawnie regulowane, natomiast chcąc czynić to w mocy zasad inteligencji etycznej, należy odsunąć wszystkie nieistotne kwestie na bok), naprawianie niesprawiedliwości. 

5. Zasada: Bądź życzliwy i kochaj – miłość w ramach tej zasady określana jest mianem „braterskiej”, przypomina troskę, współczucie, szczerą wdzięczność, uznanie. Dyrektor, który docenia swoich pracowników, przyczynia się do tego, że osoby te pracują lepiej i efektywniej. Ta zasada nie stanowi wymogu etycznego – jest pewnego rodzaju ideałem, do którego warto dążyć.

Zasady inteligencji etycznej wydają się oczywiste, jednak bardzo często, działając automatycznie, pod presją czasu, zapominamy o tych najprostszych rozwiązaniach stanowiących podstawę budowania zespołu, w którym panuje pozytywna atmosfera oparta na szacunku i zaufaniu.
 

Tabela 1. Propozycje wykorzystania inteligencji etycznej w praktyce 

Sytuacja    

Opis działań zgodnie z zasadami inteligencji etycznej
Udzielanie krytyki  Jedynym rodzajem krytyki zgodnym z inteligencją etyczną jest krytyka, która dąży do wydobywania z ludzi tego, co jest w nich najlepsze.
  • Znajdź odpowiednią przestrzeń – unikaj udzielania krytyki w obecności osób trzecich.
  • Zacznij od czegoś pozytywnego – rozpoczęcie od pochwały jest dobre z etycznego i psychologicznego punktu widzenia.
  • Skup się na zachowaniu, nie na osobie – zawężaj pole swojego widzenia do problemu, który masz przed sobą. Zamiast krytykować kogoś, obraźliwie go nazywać, użyj uzasadnionej skargi na niewłaściwe zachowanie. Pracownikowi, który często się spóźnia, powiedz: „Przychodzi pan do pracy spóźniony zbyt często. Zauważam również, że zbyt dużo czasu poświęca pan na sprawy osobiste. Czy mogę jakoś pomóc?”.
  • Zakończ inspirującym akcentem – stosowanie gróźb, które mają dyscyplinować pracownika, nie sprawdza się. Tworząc zespół, powinniśmy bazować na zaufaniu, dlatego właśnie na zakończenie warto je wyrażać poprzez sformułowanie – ufam, że to już się nie zdarzy. Dając pracownikom szansę, możesz liczyć na to, że pozytywnie cię zaskoczą 
Redukcja etatu
  • Rób to osobiście, gdy tylko jest to możliwe. Zaleca się bezpośrednią rozmowę w cztery oczy. Oczywiście w dobie pandemii zrozumiałe jest, że nie zawsze mamy taką możliwość, natomiast nadużywanie nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych podczas tego typu rozmów nie powinno być codzienną praktyką. 
  • Czyń to na osobności – to forma okazywania szacunku; zauważ, że większość z nas woli, aby niepokojące wieści były przekazywane bez udziału osób trzecich. 
  • Poświęć tej osobie całą swoją uwagę – ta sprawa powinna odznaczać się wyjątkową wagą. To trudna sytuacja, dlatego nie można umniejszać jej powagi i należy skupić się jedynie na niej. Niedopuszczalne są: odbieranie telefonu, rozmowy z innymi osobami, podejmowanie jakichkolwiek czynności. W tym czasie osoba, której etat jest redukowany, powinna być w centrum twojej uwagi. 
  • Bądź szczera/szczery i okazuj współczu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy