Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

4 maja 2018

NR 68 (Styczeń 2016)

Indywidualne programy wspomagania i korygowania rozwoju dziecka
w kontekście diagnozy gotowości szkolnej

0 20

W życiu każdego dziecka i jego rodzica mają miejsce różne przełomowe momenty, które na długo zapadają w pamięć. Aby rozpoczęcie realizacji obowiązku szkolnego przebiegło pomyślnie, trzeba dołożyć wszelkich starań. Dziecko musi być do tego etapu swojego życia właściwie przygotowane.

Jak niezwykle trafnie pisze Aleksandra Piotrowska: „Aby dziecko z sukcesem mogło rozpocząć funkcjonowanie w nowej dla siebie roli, musi osiągnąć odpowiedni do tej roli poziom rozwoju. Tak było przy rozpoczynaniu kariery przedszkolaka, tak jest i przy początkach edukacji szkolnej. Dziecko musi osiągnąć dojrzałość czy też gotowość szkolną. Oznacza to konieczność prezentowania takiego poziomu rozwoju we wszystkich sferach, jaki umożliwia sprostanie wymaganiom i oczekiwaniom szkoły”1. Każde dziecko rozwija się we własnym, niepowtarzalnym tempie. Jednak, by móc sprostać wymaganiom szkoły, musi ono posiadać zestaw umiejętności, które umożliwią mu prawidłową adaptację do nowych warunków. Stąd tak ważna jest indywidualizacja oddziaływań inicjowanych przez rodziców i nauczycieli wychowania przedszkolnego. Podstawę do udzielenia właściwego wsparcia najmłodszym stanowi prawidłowa diagnoza ich potencjału, jak również obszarów, które wymagają dodatkowej stymulacji.

Diagnoza jako podstawa prawidłowych oddziaływań wspomagających rozwój dziecka

Nauczyciele wychowania przedszkolnego mają stały kontakt z dziećmi, dzięki czemu mogą je obserwować podczas codziennego funkcjonowania i w ten sposób zdobywać cenne informacje na temat procesu ich rozwoju. Jednak w celu bardziej dogłębnego przyjrzenia się dzieciom niezbędne są obserwacje skategoryzowane, a także ocena wykonania przez dzieci konkretnych zadań. Dlatego nauczyciele przeprowadzają diagnozę wstępną gotowości szkolnej na początku ostatniego roku pobytu dziecka w przedszkolu (październik–listopad), która powtarzana jest na początku drugiego semestru danego roku szkolnego (marzec). Pozwala to na porównanie umiejętności dzieci na podstawie dwóch pomiarów dokonanych w odstępie kilku miesięcy, co ukazuje postępy najmłodszych lub ich ewentualny brak. Diagnozy przeprowadzane są zazwyczaj w oparciu o obserwacje bazujące na kwestionariuszach, które często stanowią element pakietów edukacyjnych, na których pracują pięcio- i sześciolatki. Próby diagnostyczne dotyczą takich obszarów, jak: motoryka duża, motoryka mała, grafomotoryka, analizator wzrokowy i koordynacja wzrokowo-ruchowa, analizator słuchowy, mowa, umiejętności matematyczne, rozwój emocjonalno-motywacyjny i społeczny, lateralizacja. Dostarczają one cennych informacji o dziecku, jednak zazwyczaj nie są to narzędzia wystandaryzowane, nie posiadają potwierdzonych empirycznie norm dla danej grupy wiekowej dzieci, które stanowią punkt odniesienia dla oceny funkcjonowania diagnozowanych osób. Można się spotkać z opiniami, że niewiele jest profesjonalnie przygotowanych narzędzi dostępnych dla nauczycieli wychowania przedszkolnego. Często również w różnych opracowaniach dotyczących diagnozy dzieci w wieku przedszkolnym temat ten jest poruszany w sposób bardzo ogólnikowy, bez podawania konkretnych przykładów. Dlatego warto wymienić kilka z nich. Można rozważyć wykorzystywanie narzędzi przygotowanych przez Pracownię Testów Psychologicznych i Pedagogicznych w Gdańsku, takich jak np. Bateria metod diagnozy rozwoju psychomotorycznego dzieci pięcio- i  sześcioletnich autorstwa Marty Bogdanowicz, Doroty Kalki, Urszuli Sajewicz-Radtke i Bartosza M. Radtke. Narzędziem mogą posługiwać się psycholodzy, pedagodzy i nauczyciele terapeuci zatrudnieni w szkołach i przedszkolach. Do diagnozy dominacji w zakresie narządów parzystych służy Zestaw metod diagnozy lateralizacji autorstwa Bartosza M. Radtke. Opracowanie zawiera zestawienie oraz opis kilkunastu prób oceny dominacji oka, ręki oraz nogi przydatnych w procesie określania formuły lateralizacji u dzieci. Uzupełnieniem informacji o dziecku może być Profil sensoryczny dziecka autorstwa Marty Wiśniewskiej. Jest to narzędzie diagnozy funkcjonalnej w zakresie przetwarzania bodźców sensorycznych.

Zakres wiekowy narzędzia obejmuje okres od trzeciego do dziesiątego roku życia. Przydatny w ocenie funkcjonowania dzieci w wieku przedszkolnym może być Test do  badania zagrożenia dysleksją (SWM) autorstwa Marty Korendo i Jagody Cieszyńskiej, który zawiera osobne zadania oraz normy dla trzy-, cztero-, pięcio- i sześciolatków. Ciekawą propozycję stanowią również trzy publikacje autorstwa Alicji Tanajewskiej, Renaty Naprawy i Doroty Kołodziejskiej pt. Diagnoza rozwoju dziecka przedszkolnego przed rozpoczęciem nauki w  szkole (program do diagnozy i obserwacji dzieci przedszkolnych; arkusz monitorowania rozwoju dziecka przedszkolnego; karty pracy), które tworzą komplet materiałów koniecznych do przeprowadz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy