Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

23 lutego 2018

NR 81 (Kwiecień 2017)

Edukacja globalna

0 190

Dzieci zapytane o skojarzenia z Afryką mogą wspomnieć m.in. o pięknych krajobrazach, dzikich zwierzętach, ale również głodzie, chorobach, ubogich dzieciach żyjących w wioskach. Jednak taka wizja nie odnosi się do całej Afryki. Obrazuje ona jedynie jedno z jej obliczy. Dlatego realizując edukację globalną, zawsze trzeba korzystać z wiarygodnych źródeł, a także powoływać się na aktualne i sprawdzone dane. Zadaniem edukacji globalnej jest m.in. ukazywanie prawdy w jej pełnym ujęciu, w sposób dostosowany do możliwości percepcyjnych odbiorcy.

 

Dzieci często nie zastanawiają się, w jaki sposób to one są od świata zależne, a także że mogą mieć wpływ na funkcjonowanie świata. Wychodzą z założenia, że np. ich ubrania, zabawki, pożywienie pochodzą ze sklepu. Nie rozważają, w jaki sposób te produkty do tego sklepu trafiły, skąd przyjechały, przypłynęły, przyleciały, kto i w jaki sposób je wyprodukował. Edukacja globalna ma na celu uświadamianie i uwrażliwianie na problemy i dylematy, z którymi mierzy się świat. Oczywiście są to jedynie pewne przykłady zagadnień poruszanych w ramach edukacji globalnej. Jest to dosyć nowe pojęcie, dlatego materiały do prowadzenia zajęć z tego zakresu dostępne dla nauczycieli nie są bardzo rozbudowane. Znaczna część opracowanych materiałów skierowana jest do szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Jednak zważywszy na wagę poruszanych zagadnień, edukację globalną należy realizować już na poziomie wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Autorzy publikacji Edukacja globalna dla najmłodszych. Pakiet edukacyjny dla szkół podstawowych i przedszkoli zauważają, „że na edukację globalną nigdy nie jest za wcześnie, już od najmłodszych lat możemy pokazywać różnorodność świata i wartości z nią związane, wskazywać na podobieństwa i na związki z różnymi regionami świata, budować postawę solidarności, równości i sprawiedliwości, kształtować pouczcie odpowiedzialności za świat. Włączenie edukacji globalnej do edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej wydaje się nam niezwykle istotne ze względu na otwartość i ciekawość dzieci w tym wieku, ich empatię i wrażliwość. Wszystko to powoduje, że edukacja w tym wieku, 
oparta głównie na zabawie, doświadczeniu i emocjach, jest bardzo trwała. Na tym etapie rozwoju dziecka kształtują się postawy, które często wpływają na zachowania w dorosłym życiu1”. Edukacja globalna pozwala bardziej świadomie i pełniej spoglądać na świat. Dlatego warto ją uczynić stałym punktem w programie działalności przedszkoli i szkół.

 

Co „kryje w sobie” edukacja globalna?

Przed przystąpieniem do prezentacji praktycznych możliwości wdrażania edukacji globalnej do pracy przedszkola i szkoły trzeba najpierw wyjaśnić, co kryje się pod danym terminem. Edukacja globalna jest bardzo szerokim pojęciem obejmującym edukację obywatelską, rozwojową, wielokulturową i międzykulturową, edukację na rzecz zrównoważonego rozwoju (w tym edukację ekologiczną), edukację o prawach człowieka. Wśród tematów edukacji globalnej można znaleźć m.in. wielokulturowość, tożsamość kulturową i różnorodność, prawa człowieka, antydyskryminację, rasizm i wykluczenie, konflikty, migrację, ubóstwo, dostęp do edukacji, rozwój zrównoważony, konsumpcję, zmiany klimatu, zanieczyszczenie środowiska, zasoby naturalne, stosunki międzynarodowe, gospodarkę światową, handel międzynarodowy, sprawiedliwy handel. Wiele z tych zagadnień może okazać się zbyt trudna dla dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. W tej grupie wiekowej warto skoncentrować się na pokazywaniu różnorodności świata, edukacji wielokulturowej, śledzeniu współzależności i powiązań łączących nas z całym światem, edukacji ekologicznej, prawach człowieka2.
Definicja edukacji globalnej mówi, że „to część kształcenia obywatelskiego i wychowania, która rozszerza ich zakres przez uświadamianie istnienia zjawisk i współzależności globalnych. Jej głównym celem jest przygotowanie odbiorców do stawiania czoła wyzwaniom dotyczącym całej ludzkości. Przez współzależności rozumiemy wzajemne powiązania i przenikanie systemów kulturowych, środowiskowych, ekonomicznych, społecznych, politycznych i technologicznych3”.
Zadaniem edukacji globalnej jest wyjaśnianie globalnych współzależności, przyczyn problemów współczesnego świata i wyzwań z tym związanych. Edukacja globalna ma przybliżać społeczeństwu zagadnienia dotyczące sytuacji uboższych krajów, jak również pokazywać wzajemne zależności między Polakami a mieszkańcami krajów rozwijających się. Edukacja globalna powinna prowadzić do osobistego zaangażowania na rzecz walki z ubóstwem oraz włączenia się w proces budowania globalnego społeczeństwa opartego na zasadach solidarności, równości i współpracy.

Do aktualnych wyzwań globalnych zaliczyć można m.in.:

  • zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa na świecie,
  • poprawę jakości życia w krajach Globalnego Południa,
  • ochronę praw człowieka,
  • zapewnienie zrównoważonego rozwoju,
  • budowanie partnerskich relacji gospodarczych i społecznych pomiędzy krajami Globalnej Północy i Globalnego Południa.

Szczególnie istotne w edukacji globalnej jest:

  • tłumaczenie przyczyn i konsekwencji opisywanych zjawisk,
  • przedstawianie perspektywy Globalnego Południa,
  • rozumienie świata jako złożonego i dynamicznie zmieniającego się systemu,
  • kształtowanie krytycznego myślenia i zmianę postaw,
  • ukazywanie wpływu jednostki na globalne procesy i wpływu globalnych procesów na jednostkę4.

Edukacja globalna pomaga w kształtowaniu następujących umiejętności:

  • dostrzegania i rozumienia globalnych współzależności,
  • krytycznego myślenia,
  • praktycznego wykorzystywania wiedzy,
  • podejmowania świadomych decyzji,
  • współpracy w wymiarze lokalnym, krajowym, międzynarodowym.
  • Edukacja globalna sprzyja kształtowaniu postaw:
  • odpowiedzialności,
  • szacunku,
  • uczciwości,
  • empatii,
  • otwartości,
  • osobistego zaangażowania,
  • gotowości do ustawicznego uczenia się.5

Umiejętności kształtowane poprzez edukację globalną wpisują się w zakres kompetencji potrzebnych każdemu człowiekowi do właściwego funkcjonowania we współczesnym świecie.

 

Rozwiązania praktyczne

Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła” realizuje obecnie (wrzesień 2016 r. – czerwiec 2017 r.) projekt pt. „Edukacja globalna dla najmłodszych”. Jest to piąta edycja projektu skierowanego do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz ich nauczycieli. Przybliżając dzieciom kulturę Azji, Afryki oraz Ameryki Południowej i Środkowej, organizatorzy pragną ukazywać różnorodność, ale i podobieństwa regionów świata, a przez to pobudzać już najmłodszych do solidarności międzyludzkiej. W ramach projektu powstał pakiet edukacyjny ze scenariuszami zajęć, grami dydaktycznymi i zabawami oraz trzy bajeczki teatrzyku Kamishibai. Realizowane są szkolenia dla nauczycieli i animatorów, a także dla studentów kierunków pedagogicznych, warsztaty dla dzieci. Planowane jest wydanie edukacyjnej mapy ś...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy