Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

23 lutego 2018

NR 81 (Kwiecień 2017)

Edukacja globalna

0 550

Dzieci zapytane o skojarzenia z Afryką mogą wspomnieć m.in. o pięknych krajobrazach, dzikich zwierzętach, ale również głodzie, chorobach, ubogich dzieciach żyjących w wioskach. Jednak taka wizja nie odnosi się do całej Afryki. Obrazuje ona jedynie jedno z jej obliczy. Dlatego realizując edukację globalną, zawsze trzeba korzystać z wiarygodnych źródeł, a także powoływać się na aktualne i sprawdzone dane. Zadaniem edukacji globalnej jest m.in. ukazywanie prawdy w jej pełnym ujęciu, w sposób dostosowany do możliwości percepcyjnych odbiorcy.

 

POLECAMY

Dzieci często nie zastanawiają się, w jaki sposób to one są od świata zależne, a także że mogą mieć wpływ na funkcjonowanie świata. Wychodzą z założenia, że np. ich ubrania, zabawki, pożywienie pochodzą ze sklepu. Nie rozważają, w jaki sposób te produkty do tego sklepu trafiły, skąd przyjechały, przypłynęły, przyleciały, kto i w jaki sposób je wyprodukował. Edukacja globalna ma na celu uświadamianie i uwrażliwianie na problemy i dylematy, z którymi mierzy się świat. Oczywiście są to jedynie pewne przykłady zagadnień poruszanych w ramach edukacji globalnej. Jest to dosyć nowe pojęcie, dlatego materiały do prowadzenia zajęć z tego zakresu dostępne dla nauczycieli nie są bardzo rozbudowane. Znaczna część opracowanych materiałów skierowana jest do szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Jednak zważywszy na wagę poruszanych zagadnień, edukację globalną należy realizować już na poziomie wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Autorzy publikacji Edukacja globalna dla najmłodszych. Pakiet edukacyjny dla szkół podstawowych i przedszkoli zauważają, „że na edukację globalną nigdy nie jest za wcześnie, już od najmłodszych lat możemy pokazywać różnorodność świata i wartości z nią związane, wskazywać na podobieństwa i na związki z różnymi regionami świata, budować postawę solidarności, równości i sprawiedliwości, kształtować pouczcie odpowiedzialności za świat. Włączenie edukacji globalnej do edukacji wczesnoszkolnej i przedszkolnej wydaje się nam niezwykle istotne ze względu na otwartość i ciekawość dzieci w tym wieku, ich empatię i wrażliwość. Wszystko to powoduje, że edukacja w tym wieku, 
oparta głównie na zabawie, doświadczeniu i emocjach, jest bardzo trwała. Na tym etapie rozwoju dziecka kształtują się postawy, które często wpływają na zachowania w dorosłym życiu1”. Edukacja globalna pozwala bardziej świadomie i pełniej spoglądać na świat. Dlatego warto ją uczynić stałym punktem w programie działalności przedszkoli i szkół.

 

Co „kryje w sobie” edukacja globalna?

Przed przystąpieniem do prezentacji praktycznych możliwości wdrażania edukacji globalnej do pracy przedszkola i szkoły trzeba najpierw wyjaśnić, co kryje się pod danym terminem. Edukacja globalna jest bardzo szerokim pojęciem obejmującym edukację obywatelską, rozwojową, wielokulturową i międzykulturową, edukację na rzecz zrównoważonego rozwoju (w tym edukację ekologiczną), edukację o prawach człowieka. Wśród tematów edukacji globalnej można znaleźć m.in. wielokulturowość, tożsamość kulturową i różnorodność, prawa człowieka, antydyskryminację, rasizm i wykluczenie, konflikty, migrację, ubóstwo, dostęp do edukacji, rozwój zrównoważony, konsumpcję, zmiany klimatu, zanieczyszczenie środowiska, zasoby naturalne, stosunki międzynarodowe, gospodarkę światową, handel międzynarodowy, sprawiedliwy handel. Wiele z tych zagadnień może okazać się zbyt trudna dla dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym. W tej grupie wiekowej warto skoncentrować się na pokazywaniu różnorodności świata, edukacji wielokulturowej, śledzeniu współzależności i powiązań łączących nas z całym światem, edukacji ekologicznej, prawach człowieka2.
Definicja edukacji globalnej mówi, że „to część kształcenia obywatelskiego i wychowania, która rozszerza ich zakres przez uświadamianie istnienia zjawisk i współzależności globalnych. Jej głównym celem jest przygotowanie odbiorców do stawiania czoła wyzwaniom dotyczącym całej ludzkości. Przez współzależności rozumiemy wzajemne powiązania i przenikanie systemów kulturowych, środowiskowych, ekonomicznych, społecznych, politycznych i technologicznych3”.
Zadaniem edukacji globalnej jest wyjaśnianie globalnych współzależności, przyczyn problemów współczesnego świata i wyzwań z tym związanych. Edukacja globalna ma przybliżać społeczeństwu zagadnienia dotyczące sytuacji uboższych krajów, jak również pokazywać wzajemne zależności między Polakami a mieszkańcami krajów rozwijających się. Edukacja globalna powinna prowadzić do osobistego zaangażowania na rzecz walki z ubóstwem oraz włączenia się w proces budowania globalnego społeczeństwa opartego na zasadach solidarności, równości i współpracy.

Do aktualnych wyzwań globalnych zaliczyć można m.in.:

  • zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa na świecie,
  • poprawę jakości życia w krajach Globalnego Południa,
  • ochronę praw człowieka,
  • zapewnienie zrównoważonego rozwoju,
  • budowanie partnerskich relacji gospodarczych i społecznych pomiędzy krajami Globalnej Północy i Globalnego Południa.

Szczególnie istotne w edukacji globalnej jest:

  • tłumaczenie przyczyn i konsekwencji opisywanych zjawisk,
  • przedstawianie perspektywy Globalnego Południa,
  • rozumienie świata jako złożonego i dynamicznie zmieniającego się systemu,
  • kształtowanie krytycznego myślenia i zmianę postaw,
  • ukazywanie wpływu jednostki na globalne procesy i wpływu globalnych procesów na jednostkę4.

Edukacja globalna pomaga w kształtowaniu następujących umiejętności:

  • dostrzegania i rozumienia globalnych współzależności,
  • krytycznego myślenia,
  • praktycznego wykorzystywania wiedzy,
  • podejmowania świadomych decyzji,
  • współpracy w wymiarze lokalnym, krajowym, międzynarodowym.
  • Edukacja globalna sprzyja kształtowaniu postaw:
  • odpowiedzialności,
  • szacunku,
  • uczciwości,
  • empatii,
  • otwartości,
  • osobistego zaangażowania,
  • gotowości do ustawicznego uczenia się.5

Umiejętności kształtowane poprzez edukację globalną wpisują się w zakres kompetencji potrzebnych każdemu człowiekowi do właściwego funkcjonowania we współczesnym świecie.

 

Rozwiązania praktyczne

Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła” realizuje obecnie (wrzesień 2016 r. – czerwiec 2017 r.) projekt pt. „Edukacja globalna dla najmłodszych”. Jest to piąta edycja projektu skierowanego do dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz ich nauczycieli. Przybliżając dzieciom kulturę Azji, Afryki oraz Ameryki Południowej i Środkowej, organizatorzy pragną ukazywać różnorodność, ale i podobieństwa regionów świata, a przez to pobudzać już najmłodszych do solidarności międzyludzkiej. W ramach projektu powstał pakiet edukacyjny ze scenariuszami zajęć, grami dydaktycznymi i zabawami oraz trzy bajeczki teatrzyku Kamishibai. Realizowane są szkolenia dla nauczycieli i animatorów, a także dla studentów kierunków pedagogicznych, warsztaty dla dzieci. Planowane jest wydanie edukacyjnej mapy świata6.

Wspaniałą pomocą dla nauczycieli wychowania przedszkolnego oraz klas I–III szkół podstawowych stanowi publikacja pt. Edukacja globalna dla najmłodszych. Pakiet edukacyjny dla szkół podstawowych i przedszkoli7. Wyjaśnia ona, jak realizować edukację globalną w grupie najmłodszych odbiorców. Scenariusze zajęć poświęcone zostały wybranym krajom Globalnego Południa: Nepalowi, Indonezji, Wietnamowi, Mongolii, Pakistanowi,  Algierii, Zambii, Ghanie, Kenii, Gwatemali, Peru, Boliwii oraz Paragwajowi. Dzieci będą poznawać kulturę, codzienność, przyrodę kolejnych krajów za pomocą doświadczeń, pokazów, fotografii, typowych zabaw dziecięcych z regionu8. Publikacja zawiera list do nauczycieli, w którym wyjaśnione jest, jak korzystać z materiałów. Wszystkie materiały stanowią pewnego rodzaju całość i mogą być podstawą do realizacji rocznego programu edukacji globalnej. Dodatkowe materiały, w tym gry dydaktyczne i prezentacje, znajdują się na stronie internetowej9. Pakiet zawiera także list do rodziców i list do dzieci. Możn...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy