Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

7 czerwca 2019

NR 103 (Czerwiec 2019)

Zmiany w karcie nauczyciela

0 171

Pokłosie postulatów nauczycielskich stanowi ostatni projekt nowelizacji Karty Nauczyciela1 i niektórych innych ustaw, którego proces legislacyjny jest już znacznie zaawansowany. Projekt ten stanowi jednocześnie spełnienie wcześniejszych obietnic składanych przez MEN pedagogom. Celem projektowanych zmian jest w szczególności kontynuacja procesu doskonalenia rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli. Z tego też względu proponuje się wprowadzenie rozwiązań mających na celu stworzenie bardziej motywacyjnego systemu wynagradzania nauczycieli.

Ocena pracy nauczyciela

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych wprowadziła obligatoryjność cyklicznego dokonywania oceny pracy wszystkich nauczycieli co pięć lat oraz powołała zupełnie nowy dodatek dla nauczycieli dyplomowanych legitymujących się wyróżniającą oceną pracy. Tym samym stworzona została perspektywa dalszego rozwoju zawodowego i finansowego nauczycieli o najwyższym stopniu awansu. W pragmatyce zawodowej, a zwłaszcza w zarządzaniu zasobami ludzkimi, istotne jest jednak promowanie wysokiej jakości pracy wszystkich nauczycieli, niezależnie od uzyskanego przez nich stopnia awansu zawodowego. W związku z tym proponowane jest rozszerzenie uprawnienia do dodatku za wyróżniającą pracę także na nauczycieli kontraktowych i mianowanych. Na mocy nowych przepisów do wspomnianego dodatku będą uprawnieni zatem nauczyciele kontraktowi i nauczyciele mianowani, jeżeli po zakończeniu stażu odpowiednio na stopień nauczyciela kontraktowego lub mianowanego uzyskają wyróżniającą ocenę pracy. Dodatek będzie przysługiwał w okresie odbywania stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, jednak nie dłużej niż przez trzy lata. Jeżeli przed upływem tego terminu nauczyciel otrzyma ocenę pracy niższą niż ocena wyróżniająca, prawo do dodatku za wyróżniającą pracę automatycznie wygasa. Proponowane rozwiązanie nie powinno zwiększyć obciążeń dyrektorów przedszkoli związanych z ocenianiem nauczycieli, ponieważ dodatek będzie przysługiwał z tytułu posiadania wyróżniającej oceny pracy uzyskanej po zakończeniu stażu na kolejny stopień awansu zawodowego, która i tak jest już obligatoryjnie dokonywana. 

Zatem nauczyciel, który po zakończeniu stażu na stopień nauczyciela kontraktowego lub mianowanego uzyska wyróżniającą ocenę pracy, przez cały okres do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego będzie korzystał z uprawnień skutkujących finansowo. Po uzyskaniu takiej oceny bowiem nauczyciel w pierwszej kolejności zrealizuje prawo do skrócenia okresu pracy niezbędnego do rozpoczęcia stażu, co wiąże się z wcześniejszym przeszeregowaniem płacowym. Następnie przez cały okres stażu będzie otrzymywał dodatek za wyróżniającą pracę. 

Dodatek za wyróżniającą pracę

Natomiast w przypadku nauczycieli, którzy stopień nauczyciela kontraktowego i nauczyciela mianowanego uzyskali z mocy prawa, w związku z czym nie mogli uzyskać oceny pracy po zakończeniu stażu, podstawą do uzyskania dodatku za wyróżniającą pracę będzie ocena pracy dokonana na wniosek nauczyciela albo z inicjatywy dyrektora przedszkola lub innych podmiotów wskazanych w Karcie Nauczyciela. Z kolei w przypadku nauczycieli, którym powierzono stanowisko dyrektora przedszkola, a którzy po zakończeniu stażu na stopień nauczyciela mianowanego uzyskali wyróżniającą ocenę pracy, niezbędne okazało się wskazanie innego okresu, w którym będą oni otrzymywali dodatek za wyróżniającą pracę. Stało się tak, ponieważ dyrektorzy przedszkoli otrzymują stopień nauczyciela dyplomowanego bez obowiązku odbywania stażu. Mając na względzie fakt, że w okresie przejściowym staż na kolejny stopień awansu zawodowego będą rozpoczynali nauczyciele, którzy po zakończeniu stażu na stopień nauczyciela kontraktowego lub mianowanego otrzymali ocenę dorobku zawodowego za okres stażu, a nie ocenę pracy, niezbędne było wprowadzenie przepisów przejściowych, które umożliwią również tej grupie nauczycieli otrzymanie dodatku za wyróżniającą pracę, oczywiście jeżeli uzyskają oni wyróżniającą ocenę pracy dokonaną na ich wniosek albo z inicjatywy dyrektora przedszkola lub innych uprawnionych podmiotów. Dodatek za wyróżniającą pracę nadal nie będzie jednak uwzględniany przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. Tym samym otrzymywane przez nauczycieli dodatki za wyróżniającą pracę nie mogą powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli innych składników wynagrodzenia, np. dodatków motywacyjnych. Dodatek za wyróżniającą pracę po raz pierwszy nauczyciele kontraktowi i mianowani otrzymają 1 września 2020 r., jednak w docelowej wysokości, określonej w projektowanym art. 33b ust. 1 i 2 Karty Nauczyciela, po raz pierwszy otrzymają ten dodatek 1 września 2022 r., analogicznie do tego, jak jest to przewidziane w przypadku nauczycieli dyplomowanych. Do tego czasu wysokość dodatku za wyróżniającą pracę będzie sukcesywnie wzrastała. 

Świadczenie „na start”

Projektowana nowelizacja zakłada również wprowadzenie nowego świadczenia dla nauczyciela stażysty – określanego mianem „na start”. Świadczenie to będzie przysługiwało wszystkim nauczycielom stażystom odbywającym staż na stopień nauczyciela kontraktowego. Świadczenie na start w wysokości 1000 zł będzie wypłacane dwukrotnie w okresie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego – do 30 września roku, w którym nauczyciel rozpoczął staż, oraz do 30 września kolejnego roku. Jeżeli w kolejnym roku w okresie do 30 września nauczyciel nie będzie odbywał stażu, świadczenie otrzyma w ciągu 30 dni od dnia, w którym rozpocznie odbywanie stażu. Jednocześnie przewidziano przepis przejściowy dla nauczycieli, którzy staż na stopień nauczyciela kontraktowego rozpoczęli w roku szkolnym 2018/2019. Ta grupa powinna otrzymać jednorazowe świadczenie „na start” w wysokości 1000 zł do 30 września 2019 r., a jeżeli w tym terminie nie będą odbywali stażu – nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym rozpoczną odbywanie stażu. Świadczenie „na start”, zgodnie z założeniami, będzie świadczeniem o charakterze socjalnym, z tego też względu wszyscy nauczyciele uprawnieni do tego świadczenia otrzymają go w takiej samej wysokości niezależnie od wymiaru zatrudnienia. Jedynym warunkiem otrzymania tego świadczenia będzie odbywanie stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Warunek taki sprawia, że nauczyciel musi być zatrudniony co najmniej w wymiarze ½ obowiązkowego wymiaru zajęć w jednej lub kilku przedszkolach łącznie. Proponowane świadczenie powinno ułatwić początkującym nauczycielom np. zakup dodatkowych materiałów pomocnych w ich rozwoju zawodowym oraz pokrycie części kosztów związanych ze zmianą miejsca zamieszkania w związku z podjęciem pracy w przedszkolu w innej miejscowości. Świadczenie „na start”, podobnie jak dodatek za wyróżniającą pracę, nie będzie uwzględniane przy obliczaniu kwot wydatkowanych na średnie wynagrodzenia nauczycieli. Tym samym świadczenie to nie może powodować obniżenia otrzymywanych przez nauczycieli stażystów innych składników wynagrodzenia. 

Nowe obowiązki dotyczące regulaminu wynagradzania

Nowelizacja Karty Nauczyciela zakłada również zmiany w zakresie ustalania przez organy prowadzące przedszkola będące jednostkami samorządu terytorialnego regulaminu wynagradzania nauczycieli, o którym mowa w art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, polegające na przywróceniu obowiązku corocznego uchwalania tych regulaminów. Regulaminy te będą obowiązywały od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku i będą corocznie uzgadniane ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli. Regulaminy z poprzedniego roku będą mogły obowiązywać maksymalnie przez dwa miesiące od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na dany rok. Przywrócenie obowiązku corocznego uchwalania regulaminów wynagradzania nauczycieli powinno zapewnić prowadzenie przez jednostki samorządu terytorialnego bardziej racjonalnej i motywacyjnej polityki wynagradzania nauczycieli odpowiednio do najbardziej pożądanych w danym roku potrzeb. Jednocześnie proponowane rozwiązanie umożliwi wzmocnienie kontroli zarówno ze strony państwa (wojewoda, regionalne izby obrachunkowe), jak i partnerów społecznych (związki zawodowe) nad zgodnością regulaminów wynagradzania z przepisami prawa. Coroczne uzgadnianie regulaminu wynagradzania ze związkami zawodowymi zrzeszającymi nauczycieli zwiększy wpływ środowisk nauczycielskich na redystrybucję części środków na wynagrodzenia nauczycieli, zapewniając im udział w procesie decydowania o potrzebach w zakresie wynagradzania nauczycieli w danym roku oraz kreowaniu motywacyjnej polityki wynagradzania. Jednak zgodnie z przepisem przejściowym zawartym w art. 9 projektu nowelizacji dotychczas uchwalone regulaminy wynagradzania zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych regulaminów wydanych na podstawie projektowanego art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, ale nie dłużej niż do 31 marca 2020 r. 

Wysokość wynagrodzeń

W związku z koniecznością wdrożenia podwyższenia wynagrodzenia nauczycieli w trakcie roku kalendarzowego niezbędny okazał się przepis przejściowy przewidujący, iż od 1 września do 31 grudnia 2019 r. średnie wynagrodzenie nauczycieli ustalone w sposób określony w art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela zwiększa się o 5%. Zmiana taka umożliwi jednocześnie podwyższenie od 1 września 2019 r. wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli oraz odpowiednich dodatków do wynagrodzenia. W związku z tym, iż obecna Karta Nauczyciela reguluje termin podwyższenia wynagrodzeń nauczycieli jedynie wówczas, gdy następuje ono od 1 stycznia danego roku, potrzebne okazało się uregulowanie w przepisie przejściowym terminu podwyższenia wynagrodzeń w związku ze zmianą wysokości średniego wynagrodzenia nauczycieli od 1 września 2019 r. Dzięki takiej zmianie podwyższenie wynagrodzeń nauczycieli nastąpi nie później niż do 30 września 2019 r., oczywiście z wyrównaniem od 1 września 2019 r. Planowane jest również określenie wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli od 1 stycznia 2020 r. na poziomie nie niższym niż ustalony na okres od 1 września do 31 grudnia 2019 r., poprzez zmianę kwoty bazowej dla nauczycieli w ustawie budżetowej na 2020 r. 

Okres trwania umowy

Zgodnie z art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela, w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego, z osobą rozpoczynającą pracę w szkole lub placówce, z nauczycielem kontraktowym, z nauczycielem mianowanym lub z nauczycielem dyplomowanym, stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony. Czas trwania umowy zawieranej na podstawie wspomnianego przepisu ustalany jest odpowiednio do zaistniałej potrzeby, przy czym przepis nie stawia jakiejkolwiek bariery czasu obowiązujący dla jego stosowania. Zastosowanie tego przepisu jest ściśle uzależnione od zaistnienia konkretnych okoliczności faktycznych. Arty...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy