Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

11 października 2021

NR 123 (Październik 2021)

Zmiany w awansie zawodowym i statusie nauczyciela – co dalej?

0 11

Planowane są obecnie zmiany w awansie zawodowym nauczyciela i ogólnie – w statusie prawnym pedagogów, z czym wiązać się będą zmiany w uprawnieniach przysługujących tej grupie zawodowej na podstawie regulacji Karty Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2215 ze zm.).

Warto podkreślić, że najprawdopodobniej w najbliższym czasie przedstawiony zostanie projekt ustawy zmieniającej Kartę Nauczyciela. Już teraz można jednak podsumować propozycje zmian, jakie przedstawiono do tej pory. Należy jednak zauważyć, że w części dotyczącej awansu zawodowego Karta Nauczyciela była nowelizowana w ostatnich latach kilkukrotnie, zatem kolejna zmiana przepisów będzie miała przynajmniej jeden podstawowy negatywny skutek, a mianowicie: ugruntuje wrażenie braku pewności regulacji, którym podlega nauczyciel. Istotne zmiany w awansie zawodowym zostały wprowadzone 1 września 2018 r. na mocy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2029 ze zm.). 

Zgodnie z treścią art. 9b Karty Nauczyciela obowiązującą przed tą datą warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego było spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz:

POLECAMY

  • w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie,
  • w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną,
  • w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.

Regulacje obowiązujące do 31 sierpnia 2018 r. brzmiały zatem podobnie jak obecnie. Od września 2018 r. przepis ten natomiast stanowił, że warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, odbycie stażu zakończonego co najmniej dobrą oceną pracy oraz:

  • w przypadku nauczyciela stażysty – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną,
  • w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną,
  • w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie.

Zamiast oceny dorobku zawodowego nauczyciela wystawiano zatem ocenę pracy. Usunięte zostały z Karty Nauczyciela przepisy art. 9c ust. 6–11, dotyczące wystawiania oceny dorobku zawodowego. Ponadto nauczyciel stażysta był zobowiązany do zdania egzaminu, a nie – jak dotychczas – odbycia rozmowy. 

Wydłużony został również okres pracy wymagany do rozpoczęcia stażu na kolejny stopień awansu. Zgodnie z wcześniejszą treścią art. 9d ust. 4 Karty nauczyciel kontraktowy mógł rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu co najmniej dwóch lat, a nauczyciel mianowany mógł rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu co najmniej roku od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Zgodnie z brzmieniem tej regulacji od 1 września 2018 r. nauczyciel kontraktowy mógł rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu co najmniej trzech lat, a nauczyciel mianowany mógł rozpocząć staż na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu co najmniej czterech lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Wprowadzony został również nowy art. 9d ust. 4a, zgodnie z którym nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany, legitymujący się wyróżniającą oceną pracy, mógł rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego po przepracowaniu co najmniej dwóch lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego.

Wydłużony został również staż w przypadku ubiegania się o awans na stanowisko nauczyciela kontraktowego – z 9 miesięcy do roku i 9 miesięcy. 

Zmiany te pozostawały w mocy jedynie przez rok szkolny i od września 2019 r. powrócono do poprzedniego stanu prawnego, który obowiązuje do dziś, a przyczyną takiego stanu rzeczy była ogromna krytyka, której poddano nowe regulacje. Przede wszystkim podnoszono, że pod pretekstem poprawy jakości pracy placówki wydłużona zostaje – znacznie, bo o kilka lat – ścieżka awansu zawodowego nauczyciela. Podejście to, mimo że nie było bezpośrednio wskazywane jako skutek zmiany przepisów, powodowało, że nauczyciel, awansując później – później uzyskiwał również prawo do wyższego wynagrodzenia, wiążącego się ze zdobyciem wyższego stopnia awansu. Przywołanie tych nowelizacji jest zasadne z uwagi na fakt, że nowe propozycje zmian w awansie pod niektórymi względami przypominają wskazaną wyżej reformę, z której ostatecznie się wycofano. 

Propozycja zakłada, że zlikwidowany zostanie stopień nauczyciela kontraktowego, a etapy awansu zawodowego będą przedstawiać się następująco:

  • okres wprowadzenia do zawodu nauczyciela (co najmniej cztery lata pracy),
  • nauczyciel mianowany,
  • nauczyciel dyplomowany,
  • utrzymanie rozwiązania dotyczącego uzyskiwania tytułu honorowego profesora oświaty.

Oczywiście można zauważyć, że w etapach tych nie został również przewidziany stopień nauczyciela stażysty. Pojawia się zatem pytanie o to, czy stażystą ma być nauczyciel odbywający „okres wprowadzenia do zawodu nauczyciela”, czy też stopień ten nie zostanie przewidziany w Karcie Nauczyciela. Na chwilę obecną bardziej prawdopodobne jest to drugie rozwiązanie, gdyż resort oświaty proponuje również całkowite odejście od stażów nauczycielskich, co ma być efektem odbiurokratyzowania ścieżki awansu zawodowego. Obecnie w trakcie odbywania stażu nauczyciel spełnia znaczną liczbę wymagań formalnych, jako że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 lipca 2018 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (w u. z 2020 r., poz. 2200) przewiduje szereg czynności odbywanych w czasie stażu. Zgodnie z § 3 rozporządzenia nauczyciel w trakcie stażów opracowuje plan rozwoju zawodowego, z tym że:

  • nauczyciel stażysta przedkłada dyrektorowi przedszkola plan rozwoju zawodowego w terminie 20 dni od dnia rozpoczęcia zajęć w przedszkolu;
  • nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany dołączają plan rozwoju zawodowego do wniosku o rozpoczęcie stażu.

Dyrektor przedszkola, w ciągu 30 dni od dnia rozpoczęcia zajęć w przedszkolu, zatwierdza plan rozwoju zawodowego albo zwraca go nauczycielowi do poprawienia wraz z pisemnym zaleceniem wprowadzenia niezbędnych zmian. Ponadto dyrektor zapewnia nauczycielowi odbywającemu staż warunki do:

  • obserwacji zajęć dydaktycznych, wychowawczych oraz innych zajęć prowadzonych w przedszkolu, 
  • udziału w formach doskonalenia zawodowego, określonych w zatwierdzonym planie rozwoju zawodowego,
  • korzystania z pomocy merytorycznej i metodycznej biblioteki pedagogicznej, poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innych placówek oświatowych.

Dyrektor ma również obowiązek wyznaczenia opiekuna stażu, do którego zadań, zgodnie z § 5 rozporządzenia, należy:

  • współpraca z nauczycielem odbywającym staż i wspieranie go w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, w tym w przypadku nauczyciela stażysty zapoznanie go z dokumentami obowiązującymi w danym przedszkolu, w szczególności z dokumentacją przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej,
  • współpraca z nauczycielem odbywającym staż w opracowaniu planu rozwoju zawodowego, w szczególności udzielanie mu pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego,
  • ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy