Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

6 kwietnia 2021

NR 120 (Kwiecień 2021)

Zmiana warunków pracy

17

Aby odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób można zmienić warunki pracy nauczyciela, należy w pierwszej kolejności przytoczyć treść art. 29 § 1 Kodeksu pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm.), który mówi, że: umowa o pracę określa strony umowy, rodzaj umowy, datę jej zawarcia oraz warunki pracy i płacy, w szczególności:

POLECAMY

  • rodzaj pracy,
  • miejsce wykonywania pracy,
  • wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy, ze wskazaniem składników wynagrodzenia,
  • wymiar czasu pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy.

Regulacja kodeksowa nie odnosi się jednak do nauczycieli, których pragmatyka służbowa wskazuje elementy zarówno umowy o pracę, jak i aktu mianowania. Zgodnie z art. 14 Karty Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2215 ze zm.) obydwie te podstawy nawiązania stosunku pracy z nauczycielami powinny określać:

  • stanowisko i miejsce pracy,
  • termin rozpoczęcia pracy,
  • wynagrodzenie lub zasady jego ustalania.

Brakuje tu zatem wymaganego przez Kodeks pracy jednego z elementów umowy o pracę, czyli wskazania rodzaju pracy. W przypadku pedagogów będzie to oczywiście zawsze praca w charakterze nauczyciela, zatem Karta nie musi wymagać, aby ten konkretny element umowy, jak i aktu mianowania, został w tych dokumentach wyraźnie podkreślony. 

Zmiana warunków pracy nauczyciela może dotyczyć wszystkich lub niektórych z elementów zawartych w umowie o pracę lub akcie mianowania, a jednocześnie można tu podać dwie podstawowe metody dokonywania zmian tych elementów, czyli:

  • wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy,
  • porozumienie zmieniające warunki pracy i płacy.

Tu jednak należy poczynić istotne zastrzeżenie. O ile obydwie z przywołanych metod mogą być zastosowane w przypadku zawartej z nauczycielem umowy o pracę, tak w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania – zmiana warunków pracy i płacy może nastąpić wyłącznie na podstawie porozumienia zmieniającego, czyli szczególnego rodzaju porozumienia stron. Nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie mianowania nie można natomiast wręczyć wypowiedzenia zmieniającego. 

Przytoczyć tu należy treść art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jeżeli zatem rozwiązanie stosunku pracy jest dopuszczalne na mocy porozumienia stron z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania, a zatem jest dopuszczalne podjęcie czynności mającej dalsze konsekwencje, to dopuszczalne jest również podjęcie czynności o mniejszych konsekwencjach dla pracownika, ograniczających się jedynie do zmiany warunków pracy i płacy. Zatem nie ma przeciwwskazań do zastosowania instytucji porozumienia zmieniającego również w przypadku nauczyciela, którego podstawą nawiązania stosunku pracy jest mianowanie.

Co istotne, strony stosunku pracy mogą dowolnie kształtować treść tego stosunku, czyli postanowienia umowy o pracę i aktu mianowania, jeżeli zawarto właśnie porozumienie, czyli akt dwustronny, na którego
treść pracodawca i pracownik wyrazili zgodę w równym stopniu. Porozumienie zmieniające może przewidywać dowolny termin, od którego zaczną obowiązywać nowe warunki pracy i płacy, może to być więc również zmiana następująca w trakcie miesiąca.

Brak możliwości zastosowania instytucji wypowiedzenia zmieniającego w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie umowy o pracę wynika natomiast z konsekwencji, jakie niesie treść art. 42 Kodeksu pracy. Zgodnie natomiast z tym przepisem wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki, jednakże w razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia. 

Odmowa przyjęcia zaproponowanych w wypowiedzeniu warunków prowadzi zatem do rozwiązania stosunku pracy. Tymczasem art. 23 Karty Nauczyciela jest regulacją, która wskazuje jedyne dopuszczalne przesłanki rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania i jest to rozwiązanie:

  • na wniosek nauczyciela;
  • w razie czasowej niezdolności nauczyciela do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży – 270 dni, przy czym do okresu niezdolności do pracy wlicza się również przypadające w tym okresie przerwy obejmujące dni, w których w przedszkolu, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie odbywają się zajęcia; w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres nieobecności w pracy może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy, o ile nauczyciel uzyska prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, o którym mowa w przepisach dotyczących świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, lub zostanie mu udzielony urlop dla poratowania zdrowia;
  • w razie orzeczenia przez lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy;
  • w razie uzyskania negatywnej oceny pracy;
  • w razie cofnięcia skierowania do nauczania religii w placówce.

Regulacja ta nie przewiduje możliwości rozwiązania stosunku pracy z powodu nieprzyjęcia przez nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania zaproponowanych mu w wypowiedzeniu zmieniającym warunków. W efekcie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lutego 1999 r. (I PKN 595/98) stwierdził, że do nauczyciela mianowanego nie stosuje się art. 42 k.p. – czyli nie stosuje się instytucji wypowiedzenia zmieniającego.

Co się tyczy najczęściej spotykanych w praktyce zmian warunków pracy i płacy nauczyciela, to z reguły konieczne jest dokonanie modyfikacji czasu pracy pedagoga, a w szczególności wymiaru jego pensum. Zachodzi zatem pytanie, czy sama zmiana wymiaru pensum wymaga zmiany warunków pracy i płacy, a pytanie to jest zasadne z uwagi na treść art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela, który wskazuje, że w ramach 40-godzinnego tygodnia pracy nauczyciel obowiązany jest realizować:

  • zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz,
  • inne zajęcia i czynnośc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy