Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

7 stycznia 2020

NR 108 (Styczeń 2020)

Urlop wypoczynkowy dyrektora przedszkola

77

Dyrektorzy przedszkoli, podobnie jak inni zatrudnieni w nim nauczyciele, mają możliwość korzystania z urlopów wypoczynkowych. Odbywa się to na nieco innych zasadach niż w przypadku dyrektorów szkół. Dlatego często można spotkać się z wieloma wątpliwościami dotyczącymi udzielania oraz przebiegu urlopu wypoczynkowego nauczyciela zatrudnionego w przedszkolu. W trakcie korzystania z urlopu wypoczynkowego mogą także wystąpić sytuacje osobiste bądź zawodowe, mające wpływ na jego dalszy przebieg. W artykule omówione zostaną najważniejsze kwestie związane z korzystaniem z urlopów wypoczynkowych przez dyrektorów przedszkoli, a także w związku z korzystaniem z innych rodzajów urlopów.

Dyrektor przedszkola jako nauczyciel placówki nieferyjnej

W większości przypadków dyrektorzy przedszkoli są zatrudnionymi w nich nauczycielami, którym zostało powierzone sprawowanie funkcji kierowniczej. Zasady zatrudniania nauczycieli, w tym zatrudnionych w przedszkolach będących placówkami nieferyjnymi, zostały uregulowane w Karcie 
Nauczyciela. Odnosi się to również do zasad udzielania urlopów wypoczynkowych, chociaż należy przyznać, że w tym aspekcie KN jest bardzo lakoniczna. W zakresie nauczycieli zatrudnionych w placówkach nieferyjnych KN reguluje w zasadzie tylko wymiar urlopu przysługującego nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze godzin (35 dni roboczych), a także ogólny tryb udzielania tego urlopu (art. 64 ust. 3 KN).
Zgodnie z KN urlopu wypoczynkowego w placówce nieferyjnej udziela się w czasie ustalonym w planie urlopów. Z kolei w art. 64 ust. 5a KN określona została zasada proporcjonalności tego urlopu, w przypadku gdy stosunek pracy nauczyciela został nawiązany bądź ustał w trakcie roku kalendarzowego. Co istotne, w zakresie szczegółów przepis ten odsyła do odrębnych przepisów, czyli do przepisów zawartych w Kodeksie pracy. Jak można zauważyć, regulacje zawarte w KN są dosyć skromne, jeżeli chodzi o sposób korzystania przez nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach, w tym pełniących funkcję dyrektora, z urlopu wypoczynkowego. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 91c ust. 1 KN, odpowiednich rozwiązań należy poszukiwać w przepisach Kodeksu pracy. W praktyce więc zasady korzystania z urlopu wypoczynkowego przez dyrektorów przedszkoli, z wyjątkiem wymiaru urlopu, wyższego niż w przypadku ogółu pracowników, zostały określone w przepisach k.p.

Wymiar urlopu wypoczynkowego

Jak już wspomniano, wymiar urlopu dyrektora przedszkola wyniesie 35 dni w roku kalendarzowym – niezależnie od stażu pracy – w czasie ustalonym w planie urlopów. Ponieważ zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo oświatowe organ prowadzący wykonuje czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku do dyrektora przedszkola, plan urlopów dla dyrektora przedszkola powinien ustalić organ prowadzący. W stosunku do dyrektora przedszkola znajdzie również zastosowanie przepis art. 162 k.p., zgodnie z którym na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części, jednak w takim przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Prawo do kolejnych urlopów dyrektor będzie nabywał z początkiem każdego kolejnego roku kalendarzowego (art. 153 § 2 k.p.). 

Urlop w wymiarze godzinowym

Pewne wątpliwości w praktyce przedszkolnej może wzbudzić art. 1542 k.p., zgodnie z którym urlopu udziela się pracownikowi w dni, które są dla niego dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu
pracy pracownika w danym dniu. W przypadku nauczycieli zatrudnionych w przedszkolach na czas pracy składają się zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze (25 lub 22 godziny tygodniowo), zajęcia wynikające z zadań statutowych, a także zajęcia i czynności związane z przygotowaniem do zajęć, samokształceniem i samodoskonaleniem. Pojawia się zatem pytanie, jaką liczbę godzin przyjąć dla ustalenia dobowego wymiaru czasu pracy nauczyciela przedszkola, w tym pełniącego funkcję dyrektora. Jednym z rozwiązań było uwzględnianie jedynie godzin pensum jako podlegających rejestrowaniu, jednak godziny te nie wyczerpują przecież całego czasu pracy nauczyciela w danym dniu, co dotyczy zwłaszcza nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze. Z tego względu obecnie przyjmuje się, że dzień urlopu wypoczynkowego nauczyciela placówki nieferyjnej odpowiada ośmiu godzinom, co oznacza, że nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze godzin miałby w ciągu roku prawo do urlopu w wymiarze 280 godzin (35 dni po osiem godzin). Rozwiązanie takie, choć nie wynika wprost z przepisów i jest pewnym rodzajem fikcji przyjętej na potrzeby obliczania wymiaru urlopu, zostało dodatkowo przedstawione jako oficjalne stanowisko MEN oraz Generalnego Inspektora Pracy (pismo MEN z dnia 31 grudnia 2009 r., sygn. DS-WPZN-WE-421-4/09, pismo GIP z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. GPP-118-4560-92/09/PE/RP).

Przykład

Nauczyciel na stanowisku dyrektora jest zatrudniony w przedszkolu publicznym w pełnym wymiarze godzin. Oznacza to, że przysługuje mu w ciągu roku 35 dni urlopu (przeliczanych na 280 godzin). Za każdy dzień trwania urlopu trzeba mu odjąć 8 godzin z urlopowego limitu, chociaż dziennie realizuje 5 godzin pensum. Decydujący w tym zakresie jest wymiar czasu pracy (cały etat) oraz przyjęcie na potrzeby obliczania wymiaru udzielonego urlopu, że jeden dzień urlopu odpowiada ośmiu godzinom pracy.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 1542 § 4 k.p. udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.

Wymiar urlopu w przypadku ustania i nawiązania stosunku pracy w trakcie roku

Chociaż w przypadku nauczycieli będących dyrektorami w zasadzie nie powinny pojawić się przypadki zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin, przesądzające o przyznaniu urlopu w wymiarze proporcjonalnym, to jednak w pewnych sytuacjach konieczne będzie wyliczenie urlopu w takim wymiarze. Przypadki takie zostały wymienione w art. 64 ust. 5a KN, zgodnie z którym nauczyciel zatrudniony w przedszkolu (w tym pełniący funkcję dyrektora) w przypadku:

  • nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego,
  • rozwiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego

ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego zgodnie z odrębnymi przepisami, a więc w myśl art. 1551 k.p.

Przykład

Sytuacja jak powyżej może się zdarzyć, jeżeli dyrektor pełni swoją funkcję (pozostaje w zatrudnieniu) do 31 sierpnia danego roku. W takim przypadku, jeżeli pozostawał w zatrudnieniu od 1 stycznia, będzie przysługiwał mu urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego, a więc w wymiarze 24 dni (dyrektor pozostaje w zatrudnieniu przez 8 z 12 miesięcy, a więc będzie miał prawo do 8/12 z 35 dni urlopu przysługującego w przypadku zatrudnienia przez cały rok kalendarzowy; daje to, po zaokrągleniu w górę do pełnych dni, 24 dni urlopu wypoczynkowego).

Przepis art. 1551 k.p. reguluje sposób obliczania urlopu przysługującego pracownikowi w przypadku ustania zatrudnienia w ciągu roku, ale również w przypadku przejścia do innego pracodawcy (np. innego przedszkola). W takiej sytuacji u dotychczasowego pracodawcy (u którego zatrudnienie ustaje) pracownik ma prawo do urlopu w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed jego ustaniem pracownik wykorzystał już urlop w przysługującym mu lub wyższym wymiarze. Należy przy tym stosować następujące założenia: 

  • miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu, 
  • niepełny kalendarzowy miesiąc zaokrąglamy w górę do pełnego miesiąca,
  • niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przykład

Dyrektor kończy pracę w przedszkolu, przy czym jego stosunek pracy rozwiązuje się z dniem 31 sierpnia. Oznacza to, że u dotychczasowego pracodawcy będzie mu przysługiwał urlop w wymiarze 8/12 z 35 dni, a więc po zaokrągleniu do pełnego dnia – 24 dni urlopu. Jeżeli dyrektor nie wykorzystał do tego czasu urlopu w tym wymiarze, ma szansę zrobić to teraz, np. do końca okresu wypowiedzenia. Gdyby nauczyciel wykorzystał dotychczas 24 lub większą liczbę dni urlopu, nie mógłby już z niego korzystać u tego pracodawcy.

Wymiar urlopu u kolejnego pracodawcy (np. w kolejnym przedszkolu) zależy od tego, czy zatrudnienie u niego następuje na czas krótszy, czy też nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego. W pierwszym przypadku urlop u nowego pracodawcy będzie przysługiwał w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym.

Przykład

Dyrektor kończy z dniem 30 kwietnia pracę w przedszkolu X, przy czym z dniem 4 maja rozpoczyna pracę jako nauczyciel w przedszkolu Y na czas określony do dnia 31 października. W takiej sytuacji w przedszkolu Y będzie miał prawo do 6/12 z 35 dni urlopu, a więc po zaokrągleniu do 18 dni.

W drugim przypadku urlop u nowego pracodawcy będzie przysługiwał w wymiarze proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego.

Przykład

W sytuacji jak powyżej, jednak z tą różnicą, że w przedszkolu Y nauczyciel zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony, wymiar urlopu w przedszkolu Y będzie wynosił 8/12 z 35 dni, a więc po zaokrągleniu 24 dni.

Przy tych obliczeniach należy pamiętać o kilku rzeczach. Po pierwsze, w sytuacji gdy pracownik u pracodawcy, u którego kończył zatrudnienie, wykorzystał urlop w wymiarze wyższym, niż zostało powyżej wskazane, u nowego pracodawcy będzie mógł skorzystać z urlopu w odpowiednio niższym wymiarze.

Przykład

Dyrektor przechodzi do pracy z przedszkola X do przedszkola Y. Stosunek pracy w przedszkolu X ulega rozwiązaniu z końcem sierpnia, a stosunek pracy z przedszkolem Y rozpoczyna się z początkiem września. Oznacza to, że zgodnie z przepisami nauczyciel może wykorzystać w przedszkolu X 24 dni urlopu. Gdyby okazało się, że do dnia rozwiązania stosunku pracy w przedszkolu X wykorzystał 26 dni, w przedszkolu Y mógłby skorzystać z urlopu wypoczynkowego krótszego o 2 dni.

Należy jednak pamiętać, że łączny wymiar urlopu pracownika w roku kalendarzowym nie może być niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w danym roku u wszystkich pracowników. W przypadku zaokrąglenia przy ustalaniu urlopu proporcjonalnego może dojść do sytuacji, gdy pracownikowi będzie przysługiwało więcej dni urlopu, niż wynikałoby to z przepisów. Trzeba wówczas mieć na uwadze, że wymiar urlopu należny nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze godzin nie powinien przekroczyć w sumie 35 dni u wszystkich pracodawców w danym roku kalendarzowym (odpowiednie stosowanie art. 1553 § 2 k.p.).

Urlop wypoczynkowy a inne okresy nieobecności nauczyciela

Istotną kwestią związaną z korzystaniem z urlopu wypoczynkowego jest wpływ innych usprawiedliwionych nieobecności pracownika na przebieg urlopu wypoczynkowego. Sytuacje takie zostały omówione w art. 66a KN i zależą od tego, czy nauczyciel pełniący funkcję dyrektora już rozpoczął korzystanie z urlopu wypoczynkowego, czy jeszcze nie. W pierwszym przypadku przepisy wskazują zamknięty katalog sytuacji, które zobowiązują pracodawcę do udzielenia niewykorzystanej części już rozpoczętego urlopu w późniejszym terminie. Należą do nich:

  • czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby,
  • odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,
  • odbywanie ćwiczeń wojskowych lub przeszk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy