Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

10 marca 2018

NR 71 (Kwiecień 2016)

Terapia pedagogiczna w przedszkolu
Praktyczne informacje i wskazówki

0 448

Terapia pedagogiczna niewątpliwie najbardziej kojarzy się z dysleksją i problemami szkolnymi. Tymczasem problem zaczyna być widoczny znacznie wcześniej…

 

Często nauczyciele i rodzice zgłaszają trudności dziecka związane z analizą i syntezą słuchową, zaburzoną motoryką – zarówno małą, jak i dużą, czy z percepcją wzrokową, już na poziomie przedszkola. I bardzo dobrze, że mówią o tych problemach głośno!

Specjaliści terapii pedagogicznej określają je mianem ryzyka dysleksji. Oznacza to zagrożenie wystąpieniem trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci w wieku poniemowlęcym, przedszkolnym oraz młodszym wieku szkolnym (najpóźniej w trzeciej klasie). Osoby takie napotykają trudności mimo inteligencji w normie. Dlatego też niezwykle ważne jest, aby jak najwcześniej podjąć interwencję i próbę nadrobienia opóźnień rozwojowych, tak by dziecko w szkole nie doznało frustracji i niepowodzeń w nauce. Dzięki temu, że coraz więcej przedszkoli jest wyposażonych w gabinety do terapii pedagogicznej, dzieciom udzielana jest pomoc od najwcześ­niejszego etapu edukacyjnego.

Czym zatem jest terapia pedagogiczna? To oddziaływania za pomocą środków psychopedagogicznych na trudności dzieci w uczeniu się. Służy eliminowaniu niepowodzeń edukacyjnych i ich negatywnych konsekwencji. Specjalista terapii pedagogicznej opracowuje program zajęć korekcyjno-kompensacyjnych, który ma usprawniać i stymulować zaburzone lub słabo rozwinięte funkcje sfery poznawczej, percepcyjno-motorycznej i emocjonalno-motywacyjnej. Zajęcia muszą być efektywne i prowadzić do zmiany. Efektywność zależy od momentu wykrycia deficytów, świadomości i profesjonalizmu terapeuty oraz stosowania właściwej motywacji przez terapeutę.

Zajęcia z terapii pedagogicznej powinny trwać co najmniej rok. Uczniowie dobierani są na zajęcia po badaniach wstępnych. Do badań wstępnych wykorzystuje się test SWM opracowany przez profesor Jagodę Cieszyńską. W teście znajdują się zadania służące do:

  1. Badania dominacji stronnej (ręka, oko, ucho, noga).
  2. Badania funkcji słuchowych (powtarzanie podanych samogłosek, sylab i wyrazów).
  3. Badania funkcji wzrokowych (analiza i synteza wzrokowa na materiale tematycznym i atematycznym).
  4. Badania użycia języka (artykulacja i komunikacja).
  5. Badania pamięci sekwencyjnej (lewopółkulowej).
  6. Badania grafopercepcji.

Test SWM jest szczególnie przydatny w przedszkolu, ponieważ zawiera normy dla trzy-, cztero-, pięcio- i sześciolatków.

Pierwszeństwo uczestnictwa w zajęciach z terapii pedagogicznej mają dzieci, które posiadają dokument (opinia, orzeczenie), w którym w zaleceniach do terapii wymieniono terapię pedagogiczną. Często także terapeuci proszą nauczycieli w grupach, aby wybrali osoby, które mają największe trudności edukacyjne.

Pożądany jest stały kontakt terapeuty z rodzicami dziecka. Najlepiej, jeśli rodzic szczerze porozmawia z terapeutą oraz wypełni kwestionariusz wywiadu diagnostyczno-klinicznego,
jednak rzadko ma miejsce tak dogłębna analiza. Rodzic na bieżąco powinien być informowany o postępach dziecka lub nasilających się trudnościach. Terapeuta ma obowiązek wyposażyć rodzica w ćwiczenia do pracy z dzieckiem, tak by terapia była kontynuowana w domu.

Najbardziej miarodajne efekty przynosi terapia prowadzona indywidualnie, jednakże dopuszcza się prowadzenie zajęć w małych 2–5-osobowych grupkach. Zajęcia odbywają się raz w tygodniu i trwają 30–40 minut, w zależności od możliwości dziecka. Praca terapeutyczna dzieli się na cztery etapy: 

  1. Oddziaływanie psychoterapeutyczne, rozumiane jako pozytywny kontakt z dzieckiem, rozwijanie u dziecka wiary we własne możliwości i stosowanie gier i zabaw, które pozwolą dziecku osiągnąć sukces.
  2. Terapia zasadnicza, gdzie praca odbywa się na materiale, z którym dziecko ma kłopoty. 
  3. Etap utrwalający.
  4. Stymulacja  rozwoju oraz przeciwdziałanie konsekwencjom niepowodzeń.

 Terapia pedagogiczna to oddziaływania za pomocą środków psychopedagogicznych na trudności dzieci w uczeniu się. Służy eliminowaniu niepowodzeń edukacyjnych i ich negatywnych konsekwencji.  

Jaki powinien być terapeuta pedagogiczny? Powinien być osobą ciepłą, otwartą, posiadającą wiedzę i przygotowanie merytoryczne, ponieważ skuteczność oddziaływań terapeutycznych również od tego zależy. Terapeuta powinien znać dziecko i jego potrzeby oraz modyfikować swoje działania, gdy zajdzie taka konieczność. Ważne jest także, aby była to osoba cierpliwa i spokojna, która postępuje konsekwentnie. 

Dodatkowo, terapeuta powinien umacniać wiarę dziecka we własne możliwości, uczyć wytrwałości i systematyczności oraz zauważać najmniejsze postępy i sukcesy dziecka. Jego warsztat pracy musi być niezwykle bogaty, dlatego dobrze, gdy stosuje wiele form terapii: poznawanie wielozmysłowe, wizualizację, mnemotreningi, zajęcia ruchowe, zajęcia muzyczne, arteterapię, techniki relaksacyjne, zabawy i gry dydaktyczne.

Terapia pedagogiczna stawia przed dzieckiem i terapeutą pewne zadania:

  • stymulowanie rozwoju psychoruchowego dziecka;
  • korygowanie nieprawidłowości procesów i funkcji percepcyjno-motorycznych;
  • kompensowanie występujących dysfunkcji rozwojowych;
  • doskonalenie funkcji niezaburzonej, by odgrywała rolę kompensacyjną;
  • zmniejszanie braków dydaktycznych;
  • nauka samooceny, samokorekty i samokontroli (zrozumienie własnych trudności);
  • zmiana postaw uczniów wobec własnych trudności (sposoby ich pokonywania);
  • zapobieganie następstwom niepowodzeń szkolnych – zaburzenia emocjonalne, nerwice.

Uwzględniając możliwości dziecka oraz powyższe zadania, specjalista terapii pedagogicznej pamięta o poniższych zasadach istotnych w procesie terapii:

  1. Zasada indywidualizacji w doborze środków, metod i czasu pracy, oddziaływania terapeutycznego (dostosowywanie do potrzeb i możliwości dziecka).
  2. Zasada korekcji zaburzeń (ćwiczenie funkcji najgłębiej zaburzonych).
  3. Zasada kompensacji zaburzeń (wspieranie funkcji gorzej rozwiniętych przez funkcje sprawniejsze).
  4. Zasada stopniowania trudności w nauce czytania i pisania (od ćwiczeń prostych do trudniejszych, dotyczy dzieci w młodszym wieku szkolnym).
  5. Zasada systematycznego i ciągłego oddziaływania terapeutycznego.
  6. Zasada świadomego i aktywnego udziału w zajęciach.

Gabinet terapii pedagogicznej powinien być wyposażony w pomoce edukacyjne, gry dydaktyczne, artykuły do stymulacji mowy i terapii ręki. Dobrze, gdy jest przestronny, a dziecko czuje się w nim swobodnie. Wszelkie pomoce dydaktyczne muszą być umieszczone w szafie, tak by nie rozpraszały uwagi dziecka.

Jak to wygląda w praktyce?

Na co dzień pracuję w Publicznym Przedszkolu nr 3 „Skrzat” w Ząbkach. W ramach innowacji pedagogicznej prowadzę zajęcia z terapii pedagogicznej dla najstarszych przedszkolaków. Nasza innowacja pedagogiczna ma charakter metodyczno-organizacyjny. Zakłada rozwiązanie organizacyjne poprzez łączenie grup po godzinie 16.00. Wtedy nauczyciele pracują do godziny 17.00 i prowadzą zajęcia dodatkowe, co ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy