Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole a dziecko ze SPE

12 października 2018

NR 95 (Październik 2018)

Przedszkolak zaniedbywany w środowisku rodzinnym

0 7

Prawie w każdym przedszkolu można spotkać dzieci zaniedbywane w środowisku rodzinnym. Jedne pochodzą z rodzin dobrze sytuowanych, inne z tych gorzej uposażonych. Rodzice jednych legitymują się wyższym wykształceniem, drugich – edukacją zakończoną na dość wczesnym etapie. Badacze zjawiska zaniedbywania dzieci przez rodziców wskazują, że może się ono zdarzyć w każdym środowisku i nie jest związane wyłącznie z niskim statusem społecznym czy materialnym rodziny. Przyznają jednak, że zaniedbanie zdarza się częściej w rodzinach bardzo licznych, dotkniętych bezrobociem, ciężką chorobą rodziców lub problemem alkoholowym. Ich badania wskazują także, że dzieci zaniedbane przez rodziców, dotknięte są zazwyczaj więcej niż jednym rodzajem przemocy, głównie przemocą fizyczną i psychiczną. Co może zrobić przedszkole?

Zaniedbywanie – chroniczne lub incydentalne niezapewnianie odpowiednich warunków do rozwoju dziecka w sferze zdrowotnej, edukacyjnej i emocjonalnej, odpowiedniego odżywiania, schronienia i bezpieczeństwa oraz niezaspokajanie podstawowych potrzeb dziecka 
i/lub nierespektowanie jego podstawowych praw, powodujące lub mogące powodować uszczerbek na zdrowiu dziecka lub zaburzenie rozwoju psychicznego, moralnego lub społecznego. 
U podstaw zaniedbywania opiekuńczo-wychowawczego leży wiele czynników, zarówno brak czasu dla dziecka, brak wiedzy rodziców o wychowaniu, złe tradycje opiekuńcze i wychowawcze, jak i niedojrzałość emocjonalna rodziców oraz ich reakcje na stres, alkohol i inne uzależnienia. Zaniedbywanie jest jedną z form krzywdzenia, obok przemocy fizycznej, emocjonalnej i wykorzystywania seksualnego. 

Pracownicy przedszkola zawsze muszą reagować w takich sytuacjach, a nauczyciele powinni wiedzieć, jak pomóc zaniedbywanemu maluchowi. Jest to oczywiste, gdyż:

  • Zaniedbanie uważa się za najbardziej powszechną – chociaż z pozoru najłagodniejszą – formę przemocy wobec dziecka. Oznacza ono poważne niedobory rodzicielskiej uwagi oraz troski w sferze: opiekowania się dzieckiem, emocjonalnego z nim kontaktu, reagowania na trudności, które przeżywa, okazywania mu wsparcia, otwartości na potrzeby dziecka, zapewnienia odpowiednich warunków materialnych, opieki medycznej i edukacji oraz właściwego pokierowania rozwojem. Jak donoszą statystyki policyjne, tylko w roku 2017 ofiarami przemocy we własnej rodzinie stało się ponad 14 tysięcy dzieci. Chociaż może się wydawać, że w skali kraju to nieliczne przypadki, warto pamiętać, że dane te dotyczą tylko sytuacji, w których interweniowała policja. Wciąż jednak wiele dzieci doświadcza różnych form przemocy od najbliższych, a otoczenie albo o tym nie wie, albo udaje, że nie wie. 
  • Małe dziecko jest bardzo delikatne i niezwykle podatne na wszelkie formy przemocy, także na każdy przejaw zaniedbania w najbliższym mu środowisku, jakim jest rodzina, nawet gdy jego potrzeby związane z biologicznym rozwojem zaspakajane są w pełni, ale brakuje bezpiecznego związku emocjonalnego i odpowiedniej stymulacji poznawczej. Konsekwencje takiego zaniedbania widoczne są najbardziej dopiero w życiu dorosłym. 
    Większość rodziców zaniedbujących swe dziecko nie czyni tego z wyraźną premedytacją, na skutek złej woli. Ich postawa jest raczej rezultatem działania splotu czynników psychologicznych, socjalnych, społecznych i sytuacyjnych.

Co należy się zaniedbywanemu przedszkolakowi?

Polskie prawo z jednej strony zakazuje stosowania wszelkich form przemocy wobec dzieci, z drugiej – nakazuje pracownikom placówek oświatowych bezwzględne reagowanie w takich sytuacjach oraz udzielanie dzieciom wsparcia i pomocy psychologiczno-pedagogicznej. 

Krok 1. 
Wczesna identyfikacja przypadku zaniedbywania dziecka przez rodziców 

Rozpoznawanie symptomów zaniedbywania dziecka jest konieczne, by móc ochronić je przed doznawanymi krzywdami. Trzeba przy tym pamiętać, że występowanie pojedynczego objawu nie jest jeszcze dowodem na to, że dziecko doświadcza zaniedbywania. Jeśli jednak jakiś symptom powtarza się systematycznie bądź kilka objawów występuje jednocześnie, możliwe jest, że mamy do czynienia z zaniedbywaniem dziecka. Takie podejrzenie jest szczególnie uzasadnione, gdy z objawami obserwowanymi u dziecka współwystępują określone i częste zachowania jego rodziców lub opiekunów. Personel przedszkola, a przede wszystkim nauczyciele powinni zwracać baczną uwagę, jeśli dziecko:

  • uczęszcza do przedszkola nieregularnie lub jest przyprowadzane jeszcze przed jego otwarciem, a odbierane najpóźniej jak tylko się da;
  • często jest niedomyte, nieprzyjemnie pachnie, nosi brudną bieliznę;
  • często jest ubrane nieodpowiednio do swojej postury lub aktualnej pogody;
  • zachowuje się wobec innych dzieci i personelu przedszkola w sposób nieadekwatny do wieku – w sposób zbyt dorosły bądź zbyt infantylny; 
  • wykazuje zaburzenia jedzenia – niedojada, nadmiernie się objada, wymiotuje, ma często bóle głowy i brzucha, omdlenia;
  • jest wyraźnie opóźnione w rozwoju fizycznym bądź emocjonalnym;
  • moczy się często bądź zanieczyszcza kałem;
  • często bywa zmęczone, senne, bierne, apatyczne;
  • zabiera dzieciom zabawki przynoszone z domu;
  • nie otrzymuje koniecznej opieki medycznej (brak podstawowych szczepień, zalecanych okularów itp.);
  • opowiada, że w domu czuje się samotne, nie m...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy