Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole a dziecko ze SPE

11 grudnia 2018

NR 97 (Grudzień 2018)

Przedszkolak zahamowany emocjonalnie

0 30

Wiek przedszkolny jest okresem bogacenia się i różnicowania życia uczuciowego, co na zewnątrz wyraża się na ogół w żywym, spontanicznym i łatwym do zauważenia zachowaniu. Dzieci nie potrafią maskować i tłumić swoich przeżyć emocjonalnych. Ich uczucia odbijają się natychmiast w zachowaniu, w ruchach i w gestach, w mimice, śmiechu i płaczu, a również – z wiekiem coraz częściej – w ekspresji werbalnej.

Procesy emocjonalne dziecka związane są z cechami układu nerwowego, układu endokrynologicznego i ogólnym stanem jego zdrowia. Także na kształtowanie się określonego typu i rodzaju reakcji emocjonalnych dzieci mają wpływ: kontakt z osobami najbliższymi, wczesne doświadczenia społeczne oraz atmosfera uczuciowa pomiędzy ludźmi stanowiącymi ich najbliższe otoczenie. Jednym z zaburzeń emocjonalności dziecka (dotyczy ok. 5% populacji) jest zahamowanie emocjonalne, orzekane przez specjalistów, gdy intensywność i rodzaj reakcji odbiegają od zachowania normalnego dla wieku życia dziecka. 
Zauważa się, że:

  • reakcje emocjonalne o charakterze negatywnym występują częściej niż pozytywne;
  • dziecko sprawia wrażenie zobojętniałego;
  • reakcje uczuciowe są niewspółmiernie słabe do siły bodźców;
  • dziecko nie kontroluje swych reakcji uczuciowych zgodnie z wymaganiami otoczenia;
  • przeważają reakcje uczuciowe prymitywne, charakterystyczne dla dzieci młodszych;
  • wytworzyły się niewłaściwe postawy emocjonalno-uczuciowe w postaci wycofywania się z aktywności w określonych sytuacjach społecznych. 

Cichy, spokojny, nie wadzi nikomu

Maluchy zahamowane psychoruchowo to dzieci lękowe, u których obserwuje się trudności w kontaktach społecznych i obniżoną aktywność. Wszystko zaczyna się już we wczesnych latach życia, kiedy małe dziecko unika kontaktów z innymi. Potem, już w przedszkolu, siedzi samo, nie ma kolegów ani koleżanek, nie przeszkadza w prowadzeniu zajęć, nie prosi o pomoc, nie wchodzi w konflikty. W każdej grupie są takie dzieci. Na pozór każde z nich to przedszkolak, o jakim marzy większość nauczycielek. Spokojne, ale i powolne, jego ekspresja ruchowa jest słaba, podobnie jak ruchy ekspresyjne, mimika i pantomimika. Często w rozmowie odwraca się bokiem, czasem nawet tyłem, unikając spojrzenia. Wiele z takich dzieci nie odpowiada na pytania nawet gestem. Są napięte, czerwienią się i pocą. Widać ich smutek, unikanie kontaktu wzrokowego, czasem złośliwość i wrogość w stosunku do otoczenia. Trudno je czymś zmartwić i bardzo ucieszyć. Bardzo rzadko wybuchają gniewem lub płaczem, nie są skłonne do zawierania bliskich przyjaźni. Nie reagują nawet wtedy, gdy cała grupa wybucha śmiechem. Bywa, że są obiektem agresji ze strony rówieśników – są wyśmiewane, poszturchiwane, zmuszane do wykonywania ośmieszających je czynności, gdyż nie potrafią się obronić, boją się o tym komukolwiek mówić. 
Dzieci zahamowane emocjonalnie swym zachowaniem nie sprawiają kłopotów wychowawczych, pozostają niezauważone, a ich cierpienie nie jest dostrzegane. 

Jak pomóc takiemu dziecku?

Postępowanie z przedszkolakiem wycofanym emocjonalnie wymaga taktu, zrozumienia specyfiki jego trudności, stwarzania poczucia bezpieczeństwa, udzielania pomocy w przezwyciężaniu poczucia społecznego zagrożenia i przywracania mu wiary we własne siły. Pozostawienie dziecka bez pomocy i wsparcia bądź niewłaściwe działania ze strony nauczycielek niosą ryzyko pogłębiania się zaburzeń emocjonalno-społecznych. Należy jednak pamiętać, że w trudniejszych przypadkach trwałego zahamowania emocjonalnego wymaga ono zastosowania specjalnych zabiegów psychoterapeutycznych, które mogą być prowadzone wyłącznie przez odpowiednio przygotowanych specjalistów.
Aby zmienić sytuację malucha zahamowanego emocjonalnie, należy pracować z nim wielotorowo. Trzeba zatem:

  • Dostrzec go pośród innych w grupie i zwrócić na jego funkcjonowanie baczniejszą uwagę. To podstawa, ponieważ problemy, z jakimi się to dziecko boryka, ze względu na trudności emocjonalne zwykle umykają uwadze zarówno jego rodziców, jak i nauczycieli.
  • Jak najlepiej poznać dziecko, jego sytuacje rodzinną, mocne i słabe strony? Niezbędna jest indywidualna analiza objawów i przyczyn jego wycofania emocjonalnego. Bez tego nie da się ustalić indywidualnego postępowania wychowawczo-terapeutycznego.
  • Otoczyć dziecko serdecznością, zaspokajać podstawowe potrzeb...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy