Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole a dziecko ze SPE

12 marca 2019

NR 100 (Marzec 2019)

Przedszkolak z dyspraksją

0 30

Według specjalistów SI w każdej grupie przedszkolnej może być 2–3 dzieci mających trudności w wykonywaniu prawidłowych ruchów, bo jak wskazują statystyki, około 10% dzieci cierpi na dyspraksję, a cztery razy częściej dotyczy to chłopców1. Ponieważ zaburzenie to utrudnia funkcjonowanie dziecka nie tylko w domu, ale przede wszystkim w przedszkolu, a potem w szkole – nauczyciele oraz specjaliści powinni znać jego specyfikę i wiedzieć, jak postępować z takimi podopiecznymi.

Czym jest dyspraksja?

Dyspraksja to rozwojowe zaburzenie koordynacji (w skrócie DCD – od angielskiego terminu developmental coordination disorder). Stanowi problem neurologiczny, należący do grupy zaburzeń sensomotorycznych, wpływający na trudności w planowaniu i koordynacji ruchów celowych lub całkowity brak takich zdolności. W literaturze funkcjonują też inne nazwy dyspraksji, m.in.:

  • syndrom niezdarnego dziecka (clumsy child syndrome),
  • minimalna dysfunkcja mózgowa (minimal brain dysfunction),
  • trudności w uczeniu się motoryki (motor learning difficulties),
  • dysfunkcja percepcyjno-motoryczna (pereceptual-motor dysfunction).

Etiologia dyspraksji nie jest jeszcze do końca poznana. Teorie mające wyjaśnić jej przyczyny opierają się głównie na obserwacji i przypuszczeniach. Wynika z nich, że osoby dyspraktyczne nie wykazują żadnych wad neurologicznych, które uzasadniałyby to zjawisko, a przyczyna wynika najprawdopodobniej z niedojrzałości rozwoju neuronów motorycznych w ich mózgu.
Neurony motoryczne to komórki nerwowe, które przekazują sygnały z mózgu do mięśni, a co za tym idzie – kontrolują nasze ruchy. Jeśli połączenia pomiędzy neuronami nie są prawidłowe, przekazywanie sygnału elektrycznego z mózgu do mięśni jest mniej efektywne.
Diagnozowanie dyspraksji jest procesem interdyscyplinarnym, który należy rozpocząć od wizyty u neurologa w celu wykluczenia innych zaburzeń przebiegających z podobnymi objawami. Następnie trzeba zgłosić się do poradni psychologiczno-pedagogicznej, o ile jest w niej zatrudniony specjalista uprawniony do diagnozowania dyspraksji. Diagnozy podjąć się może również terapeuta zaburzeń integracji sensorycznej, chociaż są głosy, że taka diagnoza wystawiana przez terapeutów SI nie jest do końca pełnoprawna, bo nie poprzedza jej szereg odpowiednich badań i wystandaryzowanych testów.

Charakterystyka dziecka z dyspraksją

Dzieci z dyspraksją mają poważne kłopoty z koordynacją ruchów motoryki dużej i małej. Są zazwyczaj niezgrabne ruchowo, często potykają się, potrącają przedmioty i osoby, nie mogą usiedzieć na miejscu. Mają problem ze słuchowym wyróżnieniem dźwięków z tła, szczególnie w sali przedszkolnej, gdzie bardzo intensywnie oddziałujące dystraktory przeszkadzają im w słuchaniu ze zrozumieniem i pełnym skupieniu się na wypowiedziach nauczycielek. Dlatego – mimo że ich rozwój intelektualny jest prawidłowy – dzieci te wymagają znacznie więcej pomocy ze strony dorosłych niż inne w ich wieku. Oto niektóre charakterystyczne objawy, jakie można zaobserwować w przedszkolu i w domu u dzieci z dyspraksją2:

  1. W wieku pięciu lat dziecko nie potrafi:
  • skoczyć z wysokości ok. 60 cm,
  • iść wzdłuż linii,
  • złapać małej piłeczki,
  • narysować ludzika prostymi kreskami,
  • sprawnie używać sztućców (w trakcie jedzenia brudzi siebie i otoczenie),
  • samodzielnie się ubrać (potrzebuje pomocy także przy innych czynnościach wokół siebie).
  1. W wieku sześciu lat trudność sprawia dziecku:
  • skakanie na jednej nodze, rzucanie i chwytanie piłki,
  • kolorowanie, trzymanie ołówka, wycinanie nożyczkami,
  • pisanie drukiem własnego imienia,
  • czekanie na swoją kolej w trakcie rozmowy,
  • akceptowanie hałasu,
  • opanowanie emocji (często, gdy coś je rozprasza, reaguje wybuchem negatywnych emocji),
  • wiązanie sznurówek,
  • samodzielne mycie się w wannie,
  • aktywne spędzanie czasu (słabo radzi sobie w grach z piłką, późno uczy się jazdy na rowerze).

Co może zrobić przedszkole, by pomóc dziecku?

Przedszkolak z dyspraksją rozwojową to dziecko o specjalnych potrzebach edukacyjnych wynikających z ryzyka specyficznych trudności w uczeniu się. Takie stanowisko prezentuje Polskie Towarzystwo Dysleksji oraz Polskie Towarzystwo Terapeutów Integracji Sensorycznej, uznając dyspraksję – obok dysleksji, dysortografii, dysgrafii, dyskalkulii, dysfazji, ADHD lub ADD i autyzmu – za przyczynę specyficznych trudności w uczeniu się. Zatem dziecko z dyspraksją ma prawo w przedszkolu do indywidualizacji, dostosowania wymagań do swoich potrzeb i możliwości psychorozwojowych oraz do pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej mu zarówno w trakcie bieżącej pracy w grupie, jak i w formie zajęć specjalistycznych, np. typu korekcyjno-kompensacyjnego.
Od kilku lat istnieje na polskim rynku Fundacja Szkoła Niezwykła. Prowadzi ona kampanię medialną, która uświadamia polskiemu społeczeństwu skalę zjawiska. Uczy, jak rozpoznać i diagnozować takie dzieci. Szkoli nauczycieli i rodziców, by mogli lepiej je zrozumieć.

1 Krok

Bardzo istotne jest, by patrzeć na dziecko dyspraktyczne nie tylko przez pryzmat ujawnianych przez nie trudności, ale też mocnych stron, których ma zapewne wiele, a które warto dostrzec. Równie ważne jest to, aby być świadom...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy