Podsumowanie nadzoru pedagogicznego za rok 2022/2023 wyniki i wnioski na nadchodzący rok szkolny

Pozwoli to na bezproblemowe realizowanie trudnych zadań, przed którymi obecnie znalazła się polska oświata. Z tego też względu należy dokonać swoistej kwerendy problemów, aby spokojnie, a zwłaszcza merytorycznie, przygotować potencjalne decyzje, które z końcem bieżącego roku szkolnego zostaną ostatecznie podjęte (a przygotowywane są już od marca 2023 r. i zostaną usankcjonowane w zatwierdzonym arkuszu organizacyjnym) i konsekwentnie wdrożone. Przy dobrze wykonanych przygotowaniach pod koniec roku szkolnego wystarczą już tylko informacje uzupełniające dotyczące wyników i wniosków wynikających ze sprawowanego nadzoru. Przygotowane w ten sposób podsumowanie z nadzoru pedagogicznego będzie optymalnym materiałem do budowania planu nadzoru pedagogicznego na nowy rok szkolny 2023/2024.

Znaczenie planu w ewaluacji

Z całym naciskiem zwracam uwagę na błędy, jakie często nadal pojawiają się w rozważaniach oświatowych. Otóż mówimy o podsumowaniu nadzoru pedagogicznego, a nie o sprawozdaniu z jego realizacji, gdyż takowego już od kilku lat w oświacie nie ma. Należy zatem przypomnieć, że co do zasady sprawozdanie[1] to nic innego niż wierna i dokładna relacja o charakterze informacyjnym pisana z punktu widzenia świadka lub uczestnika zdarzeń. Informacje przedstawiane są w porządku chronologicznym lub tematycznym. Ponadto za sprawozdanie uznawana jest pisemna relacja z przebiegu jakiejś działalności, szczegółowe zdanie sprawy z czegoś, opis jakichś wydarzeń, raport[2]. Tymczasem dyrektor nie musi nikomu relacjonować tego, co, jak i kiedy robił w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Natomiast musi przedłożyć informację o wynikach i wnioskach sprawowanego nadzoru pedagogicznego, które będą rezultatem podsumowania prowadzonych działań, a zwłaszcza analizy uzyskanych informacji. Natomiast podsumowanie to ogólne i zwięzłe przedstawienie jakichś spraw, problemów lub wydarzeń[3] lub rekapitulacja, streszczenie, bilans, podliczenie, skwitowanie itp., a także sposób zebrania (zgromadzenia) danych czy informacji oraz sposób ich przedstawienia określonemu audytorium. Potocznie podsumowanie jest rozumiane jako forma prezentacji wyników (efektów) zakończonego działania z omówieniem niezbędnego w tym względzie kontekstu działania oraz wniosków i rekomendacji na przyszłość. Istota podsumowania wynika z bardzo prostej logiki: skoro był sformułowany plan z celami i zadaniami do wykonania, a następnie była jego realizacja, to musi pojawić się również ewaluacja i ocena uzyskanych efektów. Podsumowanie roczne pozwala na rzetelne odniesienie się do tego, co zrobiliśmy, jak to zostało wykonane, co się nie udało oraz co i jak należy poprawić. Takie typowe podsumowanie powinien przygotować nie tyle sam dyrektor, co cały zespół osób. Aby tak się stało, dyrektor powinien do tego zadania zaangażować całą rzeszę pracowników przedszkola, w tym zwłaszcza nauczycieli, co wynika z partycypacyjnego charakteru obecnego nadzoru pedagogicznego. Dobre podsumowanie jest niezwykle istotne w kontekście efektywności pracy oraz wytycznych, jakie nasuwają się w odniesieniu do projektowania i racjonalizacji działań w najbliższej przyszłości. W sytuacji profesjonalnego podejścia do kwestii merytorycznego podsumowania wnioski z niego płynące będą bogatym źródłem planowania pracy na kolejny rok szkolny. Zgodnie z powyższym podsumowanie zawsze odnosi się do założeń opisanych w planie i powinno uwzględniać jego strukturę. Ponieważ przy opracowywaniu podsumowania należy zawsze uwzględniać elementy planu, w tym miejscu należy więc odnieść się również do procesu planowania i do samego dokumentu, jakim jest plan – w naszym przypadku plan nadzoru pedagogicznego. Ponieważ w procesie realnego planowania nie można pozwolić sobie na przepisywanie tzw. zwyczajowych zapisów z poprzednich dokumentów tego typu, to również podsumowanie musi odnosić się do realnych działań i uzyskanych efektów popartych określonymi dokumentami (dowodami). Zasada ta wynika z podstawowych wytycznych planistyczno-sprawozdawczych, chociażby z tego, iż w każdym roku szkolnym zakładamy nieco inne (zmodyfikowane, skorygowane) cele nadzoru pedagogicznego – wynikające z aktualnej sytuacji panującej w placówce albo ze zmienionych warunków formalno-prawnych obowiązujących w systemie oświaty. Aby opracowywane podsumowanie zrealizowanego planu było wiarygodne, musi być przygotowane w ściśle określony sposób. Dlatego też zawsze należy mieć na względzie fakt, że działania dyrektora związane z planowaniem nadzoru powinny przebiegać zgodnie z podstawowymi etapami procesu planowania. Do takich etapów zaliczyć należy: 

• określenie aktualnych celów, 
• ocena bieżącej sytuacji, 
• ustalenie precyzyjnej procedury (opis procesu transformacji zasobów w rezultaty, czyli określenie tego, co i kiedy ma być zrobione, kto odpowiada za realizację),
• ustalenie praktycznego harmonogramu pracy (poprzez określenie w każdym elemencie realizacji planu odpowiedzialnej osoby i jej władzy, kontroli nad planem i zasobami, jak również rezultatów, za osiągnięcie których jest odpowiedzialna),
• wyznaczenie konkretnej odpowiedzialności,
• sprawdzenie wykonalności planu i kosztów jego realizacji.
   

Należy zwracać uwagę na istotną zależność poszczególnych elementów planowania – ma ona ewidentnie charakter przyczynowo-skutkowy. Bardzo podobnie należy odnosić się również do opracowywania podsumowania. Zarówno plan, jak i podsumowanie odnoszą się do zagadnienia nadzoru pedagogicznego. Pod pojęciem nadzoru[4] należy rozumieć sprawowanie pełnej kontroli nad ki...