Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

5 marca 2018

NR 72 (Maj 2016)

Organizacja pracy przedszkola od nowego roku szkolnego

0 253

Nowy rok szkolny niesie wiele zmian. Uchwalone lub zapowiadane zmiany prawa oświatowego przyczynią się do wprowadzenia nowych rozwiązań programowych i organizacyjnych.

Maj jest miesiącem, w którym opracowywany jest projekt organizacyjny przedszkola, planowana jest w szczególności liczba grup, liczba etatów na poszczególnych stanowiskach pracy. Przedszkola publiczne muszą opracować projekt organizacji pracy, dać do zaopiniowania radzie pedagogicznej, a następnie do zatwierdzenia organowi prowadzącemu.

Sporządzenie samego arkusza organizacyjnego jest zadaniem dość prostym, bowiem większość przedszkoli korzysta z programów komputerowych, które wymagają wprowadzenia odpowiednich danych. Najtrudniejszym zadaniem dyrektora jest wynegocjowanie z organem prowadzącym odpowiedniej liczby etatów wynikających z faktycznych potrzeb dzieci. Parametry arkusza ustala organ prowadzący, respektując postanowienia prawa zawarte w rozporządzeniach lub ustawach. Podstawowym aktem prawnym określającym ramy arkusza organizacyjnego jest rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2001 r. Nr 61, poz. 624 z późn. zm.) Zgodnie z treścią rozporządzenia i ustaw w arkuszu organizacji przedszkola określana jest corocznie szczegółowa organizacja nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym, w szczególności:

  • liczba pracowników (etaty pedagogiczne i etaty administracji i obsługi), w tym urlopy zdrowotne, oddelegowania do pracy w związkach zawodowych, uzupełniające etaty w przedszkolu i w innej placówce,
  • liczba stanowisk kierowniczych,
  • ogólna liczba godzin zajęć edukacyjnych finansowanych ze środków przydzielonych przez organ prowadzący,
  • liczba godzin zajęć prowadzonych przez poszczególnych nauczycieli,
  • liczba dzieci (w tym z orzeczeniami poradni psychologiczno-pedagogicznej i opiniami o wczesnym wspomaganiu rozwoju – organizacja pomocy psychologiczno-pedagogicznej),
  • liczba oddziałów (w tym integracyjnych),
  • wykaz dzieci, którym należy zapewnić bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu zgodnie z art. 14a ust. 3 ustawy,
  • liczba nauczycieli, którzy będą składać wnioski o postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne w procedurze awansu zawodowego,
  • inne dane wymagane przez dany organ prowadzący.

Sporządzając arkusz organizacji pracy, dyrektor bierze pod uwagę zasady i wytyczne organu prowadzącego, obowiązujące w danym roku szkolnym, w tym wszystkie zajęcia, które zapewniają pełną realizację podstawy programowej. Z pewnością są to zajęcia języka obcego czy języka mniejszości narodowej, jeżeli te zajęcia realizują inni nauczyciele niż ci, którzy mają przypisane te obowiązki jednocześnie z obowiązkami nauczyciela wychowania przedszkolnego w danej grupie. Krótko mówiąc, przedszkole zatrudnia nauczycieli danego języka tylko do prowadzenia tych zajęć, ponieważ nauczyciele wychowania przedszkolnego nie posiadają odpowiednich kwalifikacji. Podobnie jest z nauką religii. Jeżeli
rodzice wyrażą taką wolę, to dyrektor jest zobowiązany zatrudnić nauczyciela z odpowiednimi kwalifikacjami. Dyrektor, jeśli ma takie potrzeby, powinien wskazać organowi prowadzącemu konieczność zatrudnienia specjalistów zapewniających dzieciom udzielenie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w szczególności wynikającej z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Niektóre organy prowadzące biorą również pod uwagę postanowienia opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju i na tej podstawie przydzielają godziny dla specjalistów, którzy poprowadzą zajęcia w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dzieci.

Najtrudniejszym zadaniem dyrektora jest wynegocjowanie z organem prowadzącym odpowiedniej liczby etatów wynikających z faktycznych potrzeb dzieci

W arkuszu nie wykazuje się nauczycieli, którzy nie są aktualnie zatrudnieni w przedszkolu, a jeżeli istnieje konieczność zatrudnienia danego pracownika, to dyrektor wykazuje wakat. Wakat daje możliwość zatrudnienia nowego nauczyciela. Oznacza to, iż w arkuszu ujmuje się tylko nauczycieli zatrudnionych, z którymi dyrektor nawiązał stosunek pracy. Dla organu prowadzącego jest to ważna informacja, szczególnie w przypadku zaistnienia konieczności uzupełnienia etatu przez innego nauczyciela lub dokonania przesunięć z jednej placówki do drugiej. Informacja o zapotrzebowaniu na nowe etaty jest także ważna ze względu na zabezpieczenie odpowiednich środków w budżecie i zaplanowanie z odpowiednim wyprzedzeniem zmian w planie budżetowym. Po zatwierdzeniu projektu organizacji pracy, dyrektor może nawiązać stosunek pracy z nowym nauczycielem, uwzględniając zgodność przydziału zajęć edukacyjnych z jego kwalifikacjami. Po nawiązaniu stosunku pracy najpóźniej do 31 sierpnia danego roku, dyrektor musi sporządzić aneks do arkusza organizacji, w którym uwzględni przydzielone zatrudnionemu nauczycielowi godziny zajęć edukacyjnych, dotychczas wykazane jako wakat.

Istotny wpływ na organizację pracy przedszkola mają ostatnio wprowadzone zmiany ustawy o systemie oświaty: 

  • 29 grudnia 2015 r. uchwalona została ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 35), na mocy której większość sześciolatków pozostała w przedszkolach. Zmieniło się też prawo wobec pięciolatków, które od września 2016 r. nie muszą odbywać obowiązkowego przygotowania przedszkolnego, ale mają prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego, tak samo jak czterolatki. Natomiast wspomniana wyżej ustawa takie samo prawo daje trzylatkom, ale formalnie dopiero od września 2017 r. Pięciolatki formalnie nie mają obowiązku uczęszczania do przedszkola, ale jeżeli rodzic chciałby posłać do szkoły dziecko w wieku sześciu lat, to warunkiem koniecznym jest uczęszczanie do przedszkola lub odpowiednio oddziału przedszkolnego w szkole lub innej formy wychowania przedszkolnego rok przed pójściem do klasy pierwszej. Reasumując, sześciolatek, którego rodzice chcą posłać do szkoły, jako pięciolatek musi chodzić do placówki wychowania przedszkolnego.

 

Sporządzając arkusz organizacji pracy, dyrektor bierze pod uwagę zasady i wytyczne organu prowadzącego, obowiązujące w danym roku szkolnym, w tym wszystkie zajęcia, które zapewniają pełną realizację podstawy programowej.

 

Nowe uregulowania prawne spowodowały konieczność zapewnienia miejsc wszystkim dzieciom w wieku 4–6 lat, które wzięły udział w postępowaniu rekrutacyjnym do publicznych placówek. Wiele gmin musiało zorganizować konkursy dla placówek niepublicznych, w szczególności dla dzieci czteroletnich i pięcioletnich. Z punktu widzenia organizacji pracy, w niektórych przedszkolach nie zmieniła się liczba grup ani liczba dzieci, a jedynie struktura wiekowa. Są przedszkola, w których nie zostanie utworzona grupa trzylatków, ponieważ zastąpiono ją grupą sześciolatków, a nie ma możliwości wygospodarowania dodatkowej sali. Z pewnością istnieje też spora grupa przedszkoli, które zwiększą liczebność grup, a co za tym idzie, liczebność personelu, a to z kolei skutkuje zmianami w arkuszu organizacji pracy w stosunku do poprzedniego roku szkolnego. W niektórych placówkach zachodzi konieczność łączenia grup, w szczególności pięcio- i sześciolatków, ponieważ niektórzy rodzice zdecydowali się posłać sześciolatki do szkoły i trzeba uzupełnić liczebność grupy dziećmi o rok młodszymi. W takim przypadku powstanie dylemat dotyczący pensum nauczyciela, np. czy ma on realizować pensum 22-godznne (nauczyciel sześciolatków), czy 25-godzinnne (pensum dla pozostałych grup wiekowych)? Podobnie jest w sytuacji pracy nauczyciela w dwóch grupach o różnym pensum. W takim przypadku dyrektor musi postępować zgodnie z tym, co postanowi organ prowadzący, bowiem w stosunku do nauczycieli prowadzących zajęcia w grupach dzieci pięcio- i sześcioletnich zastosowanie ma art. 42 ust. 7 pkt 3 ustawy Karta Nauczyciela, zgodnie z którym organ prowadzący określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć, m.in. nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin. Z pewnością organy prowadzące powinny przewidzieć takie sytuacje i dać odpowiednie wytyczne do opracowania projektów organizacyjnych lub mają stosowne regulacje w uchwałach w sprawie określenia tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli realizujących w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin, a dyrektor powinien zapoznać się z tymi regulacjami przed opracowaniem arkusza organizacji pracy.

W maju proces rekrutacji do przedszkoli i innych placówek wychowania przedszkolnego jest praktycznie zakończony. W tym roku rekrutacja jest nieco utrudniona, w szczególności dla tych placówek, które nie posiadają możliwości zwiększenia liczby miejsc. Publiczne przedszkola przeprowadzają rekrutację według zasad określonych przez ustawę i szczegółowych dla danej gminy. Ustawową zasadą jest powszechna dostępność. Do placówek publicznych przyjmuje się dzieci zamieszkałe na obszarze danej gminy po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. W przypadku większej liczby dzieci niż liczba wolnych miejsc, a taka sytuacja miała zapewne miejsce w wielu przedszkolach podczas wiosennej rekrutacji, na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego brane były pod uwagę łącznie następujące kryteria mające jednakową wartość:

  • wielodzietność rodziny dziecka,
  • niepełnosprawność dziecka,
  • niepełnosprawność jednego z rodziców dziecka,
  • niepełnosprawność obojga rodziców dziecka,
  • niepełnosprawność rodzeństwa dziecka,
  • samotne wychowywanie dziecka w rodzinie,
  • objęcie dziecka pieczą zastępczą.

Jeżeli nie zapewniono wszystkim dzieciom miejsc w pierwszym etapie rekrutacyjnym lub w przypadku równorzędnych wyników albo dane przedszkole nadal dysponowało wolnymi miejscami, przeprowadzony został drugi etap, w którym były brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący. Mogło zdarzyć się tak, że do danego przedszkola, które dysponowało wolnymi miejscami, zostały skierowane dzieci, które nie znalazły miejsca w innym przedszkolu, bowiem jeżeli liczba dzieci zgłoszonych podczas rekrutacji do publicznej  placówki wychowania przedszkolnego przewyższy liczbę miejsc w tej placówce, jej dyrektor informuje wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o nieprzyjęciu dziecka. W tym przypadku wójt (burmistrz, prezydent miasta) jest zobowiązany pisemnie wskazać rodzicom inną publiczną placówkę wychowania przedszkolnego, która może przyjąć dziecko. Czas pracy tej placówki powinien być zbliżony do czasu pracy  np. przedszkola, do którego rodzice zgłosili dziecko. Z pewnością wielu dyrektorów, zwłaszcza w miastach, miało problem z zapewnieniem dzieciom trzyletnim miejsca w przedszkolu, jeżeli miejsca te zostały zajęte przez sześciolatki. Gmina ma obowiązek przeprowadzenia postępowania rekrutacyjnego do publicznych przedszkoli dla wszystkich dzieci w kategoriach wiekowych przewidzianych w ustawie o systemie oświaty, czyli dla dzieci w wieku 3–6 lat, a nie tylko dla wybranych czy wskazanych przez gminę. Dziecko w wieku trzech lat ma prawo uczestniczyć w postępowaniu rekrutacyjnym, chociaż nie ma ustawowego prawa do edukacji przedszkolnej (dopiero od września 2017 r.). Ta swoista niespójność prawna nastręczyła gminom wielu kłopotów, jednak decyzję o przyjęciu do wybranego przedszkola wydaje komisja rekrutacyjna przedszkola, do którego rodzic zgłasza dziecko. Zapewnienie miejsc dzieciom biorącym udział w rekrutacji jest zadaniem gminy, toteż w przypadku braku miejsc,  np. dla trzylatków, gminy mogły ogłosić konkursy dla placówek niepublicznych o zapewnienie miejsca realizacji wychowania przedszkolnego na zasadach publicznych. Odrębnym zagadnieniem jest sprawa opłacalności dla placówek niepublicznych przyjęcia praw publicznych w zamian za pełną dotację na dziecko. Może się okazać, że kwota 100% dotacji nie jest równa dotychczasowym wpływom pochodzącym od rodziców i gminy, a wpływy z opłat za symboliczną złotówkę nie zrekompensują straty. Istnieje także inna formalna przeszkoda, w szczególności dla placówek niepublicznych, które mają zobowiązania kredytowe, bowiem nie można zobowiązań majątkowych pokrywać ze środków publicznych. Gminy mogą mieć kłopoty z zapewnieniem miejsc dla dzieci, które niepomyślnie przeszły rekrutację do placówek publicznych, ponieważ osoby prowadzące placówki niepubliczne zwyczajnie nie przystąpią do konkursów. Taka sytuacja może mieć miejsce w szczególności w dużych miastach, gdzie sieć placówek prywatnych jest dość gęsta, a zamieszanie z brakiem miejsc w przedszkolach publicznych z pewnością sprzyja naborowi do tych placówek, bez konieczności przystępowania do konkursów i spełnienia warunków placówki publicznej określonych w ustawie.

 

 

Gminy, chcąc sprawnie zorganizować wychowanie przedszkolne, od nowego roku szkolnego, dla wszystkich dzieci w wieku przedszkolnym zgłoszonych w procesie rekrutacji, mają jeszcze jedną możliwość do wykorzystania, są to szkoły podstawowe i pomieszczenia niezapełnione przez pierwszoklasistów, które można przystosować dla potrzeb przedszkola. Jednak utworzenie oddziału przedszkolnego w szkole wymaga dostosowania do dość rygorystycznych przepisów przeciwpożarowych. Ostatnia nowelizacja ustawy o systemie oświaty, co prawda, odracza przekształcenie oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych w przedszkola z 1 września 2016 r. na 1 września 2019 r., jednakże w przypadku tworzenia nowych oddziałów przedszkolnych w szkole, dyrektor szkoły musi uzyskać opinię straży pożarnej i sanepidu, więc spełnienie odpowiednich warunków jest nieuniknione. To jest jednak zmartwienie gminy, dyrektorzy przedszkoli i szkół jedynie zgłaszają takie potrzeby, ale w rzeczywistości organy prowadzące c...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy