Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

6 kwietnia 2021

NR 120 (Kwiecień 2021)

Ocena pracy nauczyciela i dyrektora przedszkola

201

Dla dyrektorów ocena pracy nauczyciela to nie pierwszyzna, jednak sposób i zasady dokonywania oceny w ostatnich latach zmieniały się kilkukrotnie. Z uwagi na to, w skrócie, w artykule przedstawimy przepisy i zasady obowiązujące obecnie.

Zacząć trzeba od podstawy prawnej dokonywania oceny pracy nauczyciela i dyrektora. Zagadnienie jest szczegółowo unormowane w bardzo rozbudowanym art. 6a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela1 oraz w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 sierpnia 2019 r. w sprawie trybu dokonywania oceny pracy nauczycieli, w tym nauczycieli zajmujących stanowiska kierownicze, szczegółowego zakresu informacji zawartych w karcie oceny pracy, składu i sposobu powoływania zespołu oceniającego oraz szczegółowego trybu postępowania odwoławczego2. Temat rozbito na dwa akty prawne, które wzajemnie się uzupełniają. 

POLECAMY

Kto podlega ocenie pracy?

Ocenie pracy podlega praca nauczyciela, z wyjątkiem pracy nauczyciela stażysty. Wynika z tego, że zasady, o których będzie mowa dalej, dotyczą nauczycieli kontraktowych, mianowanych i dyplomowanych. Jeżeli chodzi o nauczyciela stażystę, to zgodnie z art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela z osobą mającą wymagane kwalifikacje i rozpoczynającą pracę w przedszkolu stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu wymaganego do uzyskania awansu na stopień nauczyciela kontraktowego. Staż takiego nauczyciela kończy się nie oceną pracy, ale oceną dorobku zawodowego. 

Czas dokonania oceny 

Ocena pracy nauczyciela może być dokonana w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od poprzedniej oceny lub oceny dorobku zawodowego. Obowiązujące przepisy zniosły konieczność przeprowadzania oceny co pięć lat. 

Organy uprawnione do złożenia wniosku o dokonanie oceny

W pierwszej kolejności osobą uprawnioną do złożenia wniosku o dokonanie oceny pracy jest nauczyciel, którego sprawa dotyczy. Ocena może być również dokonana z inicjatywy dyrektora placówki. Poza nauczycielem i dyrektorem o przeprowadzenie procedury oceny pracy może wnioskować również: 

  • organ sprawujący nadzór pedagogiczny, 
  • organ prowadzący przedszkole, 
  • rada przedszkola (o ile jest powołana), 
  • rada rodziców.

W sytuacji gdy ocena jest dokonywana na wniosek lub z inicjatywy dyrektora lub organów wskazanych powyżej, dyrektor zobowiązany niezwłocznie zawiadomić nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy.

Zawiadomienie nauczyciela o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy musi mieć formę pisemną. 

Zakres oceny 

Ocena pracy nauczyciela dotyczy stopnia realizacji obowiązków określonych w art. 6 i art. 42 ust. 2 oraz w art. 5 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe3 w zakresie wszystkich obszarów działalności przedszkola. 

Ponieważ w rozporządzeniu z 2019 r. zrezygnowano ze wskaźników i kryteriów oceny sztywno określonych w przepisach wykonawczych, ocena pracy nauczyciela powinna mieć miejsce w odniesieniu do jego obowiązków wskazanych w normach wymienionych powyżej. 

Szczegółowy zakres oceny

Przepisem ogólnym w tym przypadku jest art. 5 Prawa oświatowego, który stanowi, że „nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się
dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską, z poszanowaniem godności osobistej ucznia”. 

Zapis ten jest mało konkretny. Ma on raczej charakter klauzuli generalnej, która powinna być stosowana w korelacji z przepisem art. 6 i 42 ust. 2 Karty Nauczyciela. 

Podstawowe znaczenie ma tutaj art. 6 KN, który określa obowiązki nauczyciela. Są one następujące: 

  • rzetelna realizacja zadań związanych z powierzonym stanowiskiem oraz z podstawowymi funkcjami przedszkola: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez przedszkole,
  • wspieranie każdego ucznia w jego rozwoju,
  • rozwój osobisty,
  • doskonalenie zawodowe – zgodnie z potrzebami przedszkola, 
  • kształcenie i wychowywanie młodzieży w umiłowaniu Ojczyzny, w poszanowaniu Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w atmosferze wolności sumienia i szacunku dla każdego człowieka, 
  • dbanie o kształtowanie u uczniów postaw moralnych i obywatelskich zgodnie z ideą demokracji, pokoju i przyjaźni między ludźmi różnych narodów, ras i światopoglądów.

Z kolei art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela stwierdza, że w ramach swojego czasu pracy oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest realizować:

  • zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz, 
  • inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych przedszkola, w tym zajęcia opiekuńcze i wychowawcze uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów, 
  • zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym.

Prawidłowo przeprowadzona ocena pracy powinna się odnieść do wszystkich wcześniej wymienionych elementów. W karcie oceny muszą znaleźć się informacje o sposobie realizacji ustawowych obowiązków przez nauczyciela i rezultatach jego działań. 

Ważne!
Zgodnie z art. 6a 1g Karty Nauczyciela na ocenę pracy nauczyciela nie mogą mieć wpływu:

  • jego przekonania religijne i poglądy polityczne, 
  • odmowa wykonania przez niego polecenia służbowego, gdy wynikała ona z uzasadnionego przekonania, że wydane polecenie było sprzeczne z dobrem ucznia albo dobrem publicznym.

Termin dokonania oceny

Dyrektor przedszkola jest zobowiązany dokonać oceny pracy nauczyciela w okresie nie dłuższym niż trzy miesiące od dnia złożenia wniosku przez nauczyciela lub właściwy organ. W przypadku oceny pracy dokonywanej z własnej inicjatywy dyrektor musi zakończyć procedurę w okresie nie dłuższym niż trzy miesiące od dnia powiadomienia nauczyciela na piśmie o rozpoczęciu dokonywania oceny jego pracy. 

Okresy wydłużające termin dokonania oceny pracy 

Zdarzają się sytuacje niespodziewane, które uniemożliwiają terminowe dokonanie oceny pracy nauczyciela. Z uwagi na takie zdarzenia ustawodawca przewidział możliwość wydłużenia terminu dokonania oceny. Jest to: 

  • okres usprawiedliwionej nieobecności nauczyciela w pracy trwającej dłużej niż 14 dni,
  • okres ferii wynikających z przepisów w sprawie organizacji roku szkolnego, a w przypadku nauczycieli zatrudnionych w placówkach nieferyjnych – okresów urlopu wypoczynkowego trwającego nieprzerwanie co najmniej 14 dni kalendarzowych.

Jak powinna wyglądać ocena pracy nauczyciela?

Ocena pracy nauczyciela ma charakter opisowy i jest zakończona stwierdzeniem uogólniającym:

  • ocena wyróżniająca, 
  • ocena bardzo dobra, 
  • ocena dobra, 
  • ocena negatywna.

Ważne!
Zgodnie z rozporządzeniem z 2019 r. nie ma już konieczności ustalenia poziomu spełniania poszczególnych wytyczonych kryteriów oceny pracy za pomocą wskaźników określonych w regulaminie z uwzględnieniem wszystkich kryteriów oceny pracy, które nauczyciel musi spełnić na danym stopniu awansu zawodowego. 

Organ dokonujący oceny i obowiązek uzyskania opinii

Ocenę pracy nauczyciela przeprowadza dyrektor przedszkola, który przy jej dokonywaniu:

  • jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii rady rodziców, z wyjątkiem szkół i placówek, w których nie tworzy się rad rodziców, 
  • może zasięgnąć opinii samorządu uczniowskiego, 
  • na wniosek nauczyciela zasięga, a z własnej inicjatywy może zasięgnąć opinii właściwego doradcy metodycznego na temat pracy nauczyciela, a w przypadku braku takiej możliwości – opinii innego nauczyciela dyplomowanego lub mianowanego. 

Ważne!
Opinie powinny mieć formę pisemną i zawierać uzasadnienie. Muszą być przekazane w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonywanej ocenie pracy nauczyciela. Nieprzedstawienie opinii nie wstrzymuje dokonywania oceny pracy.

Ocena pracy w przypadku uzupełniania etatu

Oceny pracy nauczyciela, który został skierowany na uzupełnienie etatu w innej placówce zgodnie z zapisem art. 22 ust. 1 Karty Nauczyciela, dokonuje dyrektor przedszkola, w którym nauczyciel jest zatrudniony, w porozumieniu z dyrektorem placówki, w której nauczyciel uzupełnia obowiązkowy wymiar zajęć. Dokonanie oceny bez konsultacji z dyrektorem placówki, w której nauczyciel uzupełnia etat, jest postępowaniem nieprawidłowym i niezgodnym z przepisami. 

Oceny pracy nauczyciela, któremu powierzono zadania doradcy metodycznego

Oceny pracy nauczyciela, któremu powierzono zadania doradcy metodycznego, dokonuje dyrektor placówki, w której nauczyciel jest zatrudniony, po uzyskaniu oceny pracy dokonanej przez dyrektora właściwej placówki doskonalenia nauczycieli, w zakresie dotyczącym wykonywania zadań doradcy metodycznego. Podobnie jak w przypadku uzupełniania etatu – dyrektor, dokonując oceny, ma obowiązek uzyskania oceny placówki doskonalenia. 

Projekt oceny pracy

Przy ocenianiu pracy nauczyciela nie można zapomnieć o zapoznaniu nauczyciela z projektem oceny pracy. Trzeba również wysłuchać jego uwag i zastrzeżeń do oceny. Na wniosek nauczyciela przy zapoznawaniu go z projektem oceny pracy i wysłuchaniu jego uwag lub zastrzeżeń może być obecny przedstawiciel wskazanej przez niego zakładowej organizacji związkowej. 

Nauczyciel ma prawo wyboru formy, w jakiej zgłosi zastrzeżenia. Może to zrobić zarówno ustnie, jak i pisemnie. W tzw. trudnych sytuacjach należy dążyć do zachowania formy pisemnej dla celów dowodowych. Termin na złożenie zastrzeżeń jest krótki, bo to tylko 5 dni roboczych od dnia zapoznania nauczyciela z projektem oceny.

Karta oceny pracy

Przepisy stanowią, że karta oceny pracy musi zawierać: ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy