Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

4 listopada 2021

NR 124 (Listopad 2021)

Obowiązki dyrektora w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej

0 25

Zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe dyrektor przedszkola wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa wychowankom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez przedszkole. 

Jest to regulacja ogólna, powtórzona w § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1604). Ten przepis stanowi z kolei, że dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez placówkę poza obiektami należącymi do tej jednostki.

POLECAMY

Oczywiście, obowiązki te stosuje się również do dyrektora przedszkola.

Obowiązki ogólne w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom obejmują również obowiązki w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Stosownie do treści § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia co najmniej raz w roku dyrektor dokonuje kontroli zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków korzystania z obiektów należących do placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, oraz określa kierunki ich poprawy.

Zasady zabezpieczenia przeciwpożarowego

Ustawa Prawo oświatowe i rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach nakładają na dyrektora ogólne obowiązki w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dzieci, jednak nie zawierają szczegółowych regulacji dotyczących zabezpieczenia przeciwpożarowego. Oznacza to, że w tej materii dyrektora obowiązują przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 961 z późn. zm.),
ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz przepisy wykonawcze do ustawy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany:

  • przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych,
  • wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice,
  • zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
  • zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji,
  • przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej,
  • zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi,
  • ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Należy tu zwrócić uwagę na ust. 1a cytowanej regulacji, w związku z którym odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje – w całości lub w części – ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Budynek przedszkola należy do gminy prowadzącej to przedszkole, ale faktycznie władającym tym obiektem jest dyrektor przedszkola, zatem to na nim spoczywają obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Dodać tu można ponadto, że z reguły budynek przedszkola jest oddany tej jednostce w trwały zarząd, o którym mowa w art. 43 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 z późn. zm.). Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną, w ramach którego jednostka organizacyjna, czyli przedszkole, ma prawo korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jego działania.

Warto tu również zwrócić uwagę na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2013 r. (II SA/Gl 164/13), w którym sąd ten stwierdził że: „w sytuacji kiedy właściciel nie włada budynkiem lub terenem, odpowiedzialność, o której mowa w art. 4 ust. 1a ustawy z 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, przechodzi na zarządcę, użytkownika, a także na podmiot faktycznie władający obiektem lub terenem. Powyższa regulacja wprowadzona została celem zapewnienia skutecznej ochrony przeciwpożarowej. Zatem nie daje możliwości scedowania nałożonego już obowiązku na inny podmiot, w celu uniknięcia konsekwencji z tytułu niewykonania nałożonych obowiązków. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której ochrona przeciwpożarowa byłaby nieskuteczna”. Zatem nawet w przypadku, gdy budynek przedszkola nie zostanie oddany tej jednostce organizacyjnej w trwały zarząd, nadal dyrektor przedszkola będzie podmiotem odpowiedzialnym za właściwe zabezpieczenie przeciwpożarowe. Szczegółowe obowiązki w zakresie ochrony przeciwpożarowej określa natomiast rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2020 r. Nr 109, poz. 719 z późn. zm.). Zgodnie z § 3 rozporządzenia urządzenia przeciwpożarowe w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań potwierdzających prawidłowość ich działania. Gaśnice powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami i w sposób określony w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach obsługi opracowanych przez ich producentów.

Zasady rozmieszczenia gaśnic określa § 33 rozporządzenia, zgodnie z którym gaśnice w obiektach muszą być rozmieszczone:

  • w miejscach łatwo dostępnych i widocznych, w szczególności: przy wejściach do budynków, na klatkach schodowych, na korytarzach, przy wyjściach z pomieszczeń na zewnątrz;
  • w miejscach nienarażonych na uszkodzenia mechaniczne oraz działanie źródeł ciepła (piece, grzejniki);
  • w obiektach wielokondygnacyjnych – w tych samych miejscach na każdej kondygnacji, jeżeli pozwalają na to istniejące warunki.

Ponadto przy rozmieszczaniu gaśnic, muszą być spełnione następujące warunki:
odległość z każdego miejsca w obiekcie, w którym może przebywać człowiek, do najbliższej gaśnicy nie powinna być większa niż 30 m;
do gaśnic powinien być zapewniony dostęp o szerokości co najmniej 1 m.

Inne wymogi i zadania dyrektora

Czynności zabronione w budynku przedszkola z uwagi na bezpieczeństwo przeciwpożarowe wymienia § 4 rozporządzenia. Regulacja ta zawiera około 20 pozycji, w tym przykładowo zabronione jest:

  • używanie otwartego ognia, palenie tytoniu i stosowanie innych czynników mogących zainicjować zapłon materiałów,
  • użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikającej z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia,
  • garażowanie pojazdów silnikowych w obiektach i pomieszczeniach nieprzeznaczonych do tego celu, jeżeli nie opróżniono zbiornika paliwa pojazdu i nie odłączono na stałe zasilania akumulatorowego pojazdu,
  • składowanie poza budynkami, w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej, materiałów palnych, w tym pozostałości roślinnych, gałęzi i chrustu,
  • użytkowanie elektrycznych urządzeń ogrzewczych ustawionych bezpośrednio na podłożu palnym, z wyjątkiem urządzeń eksploatowanych zgodnie z warunkami określonymi przez producenta,
  • instalowanie opraw oświetleniowych oraz osprzętu instalacji elektrycznych, takich jak wyłączniki, przełączniki, gniazda wtyczkowe, bezpośrednio na podłożu palnym, jeżeli ich konstrukcja nie zabezpiecza podłoża przed zapaleniem.

Zgodnie z ust. 2 regulacji zadaniem dyrektora jest:

  • utrzymanie urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w stanie pełnej sprawności technicznej i funkcjonalnej;
  • wyposażenie obiektu w przeciwpożarowe wyłączniki prądu zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi;
  • umieszczenie w widocznych miejscach instrukcji postępowania na wypadek pożaru wraz z wykazem telefonów alarmowych;
  • oznakowanie znakami zgodnymi z Polskimi Normami:
    • dróg i wyjść ewakuacyjnych z wyłączeniem pomieszczeń, w których zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi są wymagane co najmniej 2 wyjścia ewakuacyjne, w sposób zapewniający dostarczenie informacji niezbędnych do ewakuacji,
    • miejsc usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic,
    • miejsc usytuowania elementów sterujących urządzeniami przeciwpożarowymi,
    • miejsc usytuowania nasady umożliwiającej zasilanie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, kurków głównych instalacji gazowej oraz materiałów niebezpiecznych pożarowo,
    • pomieszczeń i terenów z materiałami niebezpiecznymi pożarowo,
    • drabin ewakuacyjnych, rękawów ratowniczych, pojemników z maskami ucieczkowymi, miejsc zbiórki do ewakuacji, miejsc lokalizacji kluczy do wyjść ewakuacyjnych,
    • dźwigów dla straży pożarnej,
    • przeciwpożarowych zbiorników wodnych, zbiorników technologicznych stanowiących uzupełniające źródło wody do celów przeciwpożarowych, punktów poboru wody, stanowisk czerpania wody,
    • drzwi przeciwpożarowych,
    • dróg pożarowych,
    • miejsc zaklasyfikowanych jako strefy zagrożenia wybuchem;
  • umieszczenie przy wjazdach do garaży zamkniętych z podłogą znajdującą się poniżej poziomu terenu czytelnej informacji o dopuszczeniu lub niedopuszczeniu parkowania w tych garażach samochodów zasilanych gazem płynnym propan-butan, o których mowa w przepisach techniczno-budowlanych.

Należy również zwrócić uwagę na regulację § 6 rozporządzenia dotyczącego instrukcji bezpieczeństwa pożarowego. Zgodnie z tym przepisem zadaniem dyrektora jest udostępnienie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego określającej:

  • w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy