Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogiczny niezbędnik dyrektora

22 listopada 2022

NR 133 (Listopad 2022)

Kształtowanie kompetencji przyszłości w procesie edukacji

0 19

O kompetencjach słyszymy wszędzie, ale czym one właściwie są? Wiemy, że człowiek uczy się przez całe życie, zdobywając na różnych jego etapach wiedzę, umiejętności i doświadczenie. Z każdym nowym dniem poszerza swoje horyzonty. Na każdym etapie edukacyjnym zdobywa nowe umiejętności i wiedzę, którą uczy się wykorzystywać w różnych sytuacjach życiowych. Taki właśnie proces nazywany nabywaniem kompetencji.

Według zaleceń Rady Europejskiej z dnia 22 maja 2018 r. kompetencje kluczowe są definiowane jako „połączenie wiedzy, umiejętności i postaw. Na wiedzę składają się fakty i liczby, pojęcia, idee i teorie, które są już ugruntowane i pomagają zrozumieć określoną dziedzinę lub zagadnienie. Umiejętności definiuje się jako zdolność i możliwość realizacji procesów i korzystania z istniejącej wiedzy do osiągania wyników. Postawy zaś opisują gotowość i skłonność do działania lub reagowania na idee, osoby lub sytuacje. Kompetencje kluczowe to te kompetencje, których wszyscy potrzebują do samorealizacji i rozwoju osobistego, zatrudnienia, włączenia społecznego, zrównoważonego stylu życia, udanego życia w pokojowych społeczeństwach, kierowania życiem w sposób prozdrowotny i aktywnego obywatelstwa. Rozwija się je w perspektywie uczenia się przez całe życie, począwszy od wczesnego dzieciństwa, przez całe dorosłe życie, za pomocą uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego, we wszystkich kontekstach, w tym w rodzinie, szkole, miejscu pracy, sąsiedztwie i innych społecznościach”.

Zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej można wymienić osiem kompetencji kluczowych:

POLECAMY

  1. Kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji.
  2. Kompetencje w zakresie wielojęzyczności.
  3. Kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii.
  4. Kompetencje cyfrowe.
  5. Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.
  6. Kompetencje obywatelskie.
  7. Kompetencje w zakresie przedsiębiorczości.
  8. Kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Według zaleceń Rady Europejskiej kompetencje kluczowe są niejako połączeniem wiedzy, umiejętności i postaw. Przez wiedzę rozumieć należy znajomość faktów, pojęć. Umiejętności to inaczej zdolności i możliwości, które mamy dzięki posiadanej już wiedzy. Postawy zaś oznaczają gotowość do działania w zakresie posiadanej wiedzy i umiejętności. Przy połączeniu tych trzech elementów jesteśmy gotowi do działania w zakresie wykorzystywania posiadanych kompetencji. W niniejszym artykule postaram się podać kilka przykładów realizacji powyższych kompetencji w przedszkolu.

To od nas, nauczycieli, zależy, jakie kompetencje będą posiadały nasze dzieci. Mamy tutaj duże pole do popisu, bo działań, które można inicjować, jest mnóstwo. 

Pamiętajmy jednak o następujących zasadach:

  • Nawiążmy relację – poznajmy swoich wychowanków, słuchajmy ich, obserwujmy i zapisujmy, czego potrzebują.
  • Bądźmy otwarci na naukę – my nauczyciele też uczymy się od dzieci, czerpmy więc wzajemnie ze swoich zasobów.
  • Indywidualizujmy – dobierajmy treści do możliwości psychofizycznych dzieci.
  • Wyznaczajmy małe cele – krok po kroku podnośmy poprzeczkę.
  • Postawmy jasny cel i ustalmy kryteria jego osiągnięcia – zrozumiałe, mierzalne i realne dla dzieci.
  • Doceniajmy – chwalmy za najmniejsze osiągnięcia, skupmy się na pozytywach.
  • Celebrujmy – świętujmy sukcesy ze swoimi uczniami, a będzie ich więcej.

Reasumując, stawiajmy na swój rozwój i tego samego uczmy naszych wychowanków. Ciężką pracą można wiele osiągnąć. Dziecko, u którego rozwinięte są kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie uczenia, będzie dobrze przygotowane do rozpoczęcia nauki w szkole. Dzięki temu proces adaptacyjny w klasie pierwszej będzie przebiegał harmonijnie. Kształtowanie kompetencji kluczowych to inwestycja w przyszłość.
 

Jak kształtować u dzieci kompetencje kluczowe?
Rodzaj kompetencji Przykłady ich kształtowania w przedszkolu
Kompetencje kluczowe w zakresie rozumienia 
i tworzenia informacji
  • Słuchanie bajek lub powiadań i omawianie ich treści z dziećmi
  • Prowadzenie dialogu z dziećmi
  • Organizowanie prac w grupach
  • Tworzenie zaproszeń na różne okazje
  • Rozwijanie u dzieci umiejętności sygnalizowania swoich potrzeb
  • Oznaczanie umówionym znaczkiem szafek dzieci
  • Rozwijanie umiejętności podpisywania imieniem swojej pracy plastycznej
  • Nauka globalnego odczytywania wyrazów
  • Śpiewanie piosenek
  • Nauka wierszy okolicznościowych na pamięć
Kompetencje w zakresie wielojęzyczności
  • Integracja z dziećmi z Ukrainy
  • Tworzenie oddziałów dwujęzycznych w przedszkolu
  • Prowadzenie zajęć w języku obcym
  • Korespondencja z nauczycielami i dziećmi z innych krajów
  • Prowadzenie zajęć z lektorami języka obcego
  • Zapraszanie gości z innych krajów
  • Nauka wierszy oraz piosenek w języku obcym
Kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii
  • Zbieranie żołędzi, liści, kasztanów – tworzenie kącika przyrodniczego
  • Liczenie na konkretach z wykorzystaniem np darów jesieni
  • Przeprowadzanie prostych doświadczeń, np stan skupienia wody (ciekły, stały, gazowy)
  • Obserwacja zmian zachodzących w przyrodzie podczas spacerów
  • Organizowanie zajęć na świeżym powietrzu
Kompetencje cyfrowe
  • Kodowanie z wykorzystaniem Ozobotów i Mbotów
  • Korzystanie z tablicy multimedialnej na zajęciach 
  • Rozwijanie umiejętności obsługi aparatu fotograficznego podczas zajęć tematycznych
Kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się
  • Angażowanie dzieci w działania prospołeczne, np wręczanie papierowych, uśmiechniętych buziek przechodniom podczas spaceru z okazji Światowego Dnia Uśmiechu
  • Wychowanie dzieci do wartości na bazie kanonu edukacji klasycznej
  • Organizowanie akcji charytatywnych
  • Nawiązanie dobrej relacji z w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy