Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor we współpracy

27 lutego 2018

NR 75 (Październik 2016)

Kolejny rok, kolejne zmiany

0 200

Nowy rok szkolny przynosi nauczycielom oraz dyrekcji przedszkoli nie tylko konieczność pisania corocznej porcji dokumentacji, nadzoru pedagogicznego, formułowania planów i przygotowania zajęć, ale nakłada na nich także nowe obowiązki, które już kiedyś należały do zadań przedszkola, a zostały wycofane podczas reform systemu edukacji w Polsce. Zmieniający się skład władz oświatowych co kilka lat to dla nauczycieli nowe zadania, powinności i – niestety – stres. W roku szkolnym 2016/2017 będzie to obowiązek prowadzenia nauki czytania u dzieci sześcioletnich, cofnięty w ostatnich latach przez poprzednią ekipę rządzącą.

 

Wtym numerze odpowiadamy na nurtujące wielu nauczycieli pytania odnośnie do tego, co zmienia się w podstawie programowej i jak wypełniać jej wymagania.

 

Zmiany w podstawie programowej

Sejm RP 29 grudnia 2015 r. przyjął ostatecznie ustawę o zmianie ustawy o systemie oświaty. Najbardziej istotne dla dyrektorów przedszkoli zapisy dotyczą przeniesienia obowiązku szkolnego na dzieci od siódmego roku życia, prawa do rozpoczęcia edukacji szkolnej przez dzieci sześcioletnie oraz prawa do korzystania z wychowania przedszkolnego przez dziecko w wieku od trzech do pięciu lat. Obowiązek szkolny dziecka rozpocznie się z początkiem roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko skończy siedem lat. Jeśli rodzice zechcą zapisać do szkoły dziecko sześcioletnie, wówczas będzie miało ono do tego prawo, jeśli korzystało z rocznego przygotowania przedszkolnego w roku poprzedzającym jego pójście do szkoły – w przeciwnym wypadku dziecko musi posiadać orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej. Kolejna zmiana ma miejsce w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego: dzieciom tym można odroczyć obowiązek szkolny nie dłużej niż do roku kalendarzowego, w którym kończy ono dziewiąty rok życia.

 

Nowe – stare przepisy

Przedszkola jeszcze kilka lat temu miały obowiązek prowadzenia elementów czytania i pisania na zajęciach – zostało to zniesione kilka lat temu, kiedy do szkoły miały zacząć chodzić już dzieci sześcioletnie. Nauka czytania i pisania miała zaczynać się w szkole. Wielu rodziców i nauczycieli przyjęło tę decyzję z negatywnymi odczuciami, uważając, że czytanie i pisanie przez dzieci powinno rozpoczynać się już w przedszkolu. Skutkiem takiej zmiany przepisów było uczenie czytania dzieci przez rodziców w domu na własną rękę – dzieci rodziców, którzy poświęcali im czas, miały więc lepszy, łatwiejszy start na swojej szkolnej drodze. Rodzice i nauczyciele nie kryli swoich opinii na ten temat; być może skutkiem takiej zmiany miało być pojawienie się większej liczby dzieci sześcioletnich w szkołach. Tak się jednak nie stało, a społeczeństwo uważało w znacznej części, że dzieci sześcioletnie powinny zostać jeszcze w przedszkolu. Dziś faktem staje się ponowne podwyższenie wieku szkolnego do siedmiu lat. Jak zwykle towarzyszy mu jednak bardzo dużo pytań i wątpliwości.

Nauczyciele przedszkola nie wiedzą wciąż, kiedy mają uczyć dzieci czytania oraz jakie sprawności rozwijać. Resort wciąż pozostaje dość tajemniczy w swoich postanowieniach. Lepiej jednak, by nauczyciel wyposażył wychowanków ze swojej grupy w umiejętności, które przynajmniej w podstawowym stopniu pozwolą mu czytać i pisać. Zapobiegnie to późniejszym brakom i nierównościom edukacyjnym w szkole. Zapisy podstawy programowej są opisane dość niejasno, jeśli chodzi o „przygotowanie dzieci” oraz „nabywanie określonych umiejętności”. W wielu miejscach są one sformułowane zamiennie, co powoduje, że trudno odczytać je w klarowny sposób. Nauczyciele wychowania przedszkolnego wraz z dyrekcją przedszkola powinni zatem interpretować je raczej w stronę „nabywania umiejętności”, które to w konkretnym stopniu powinny posiadać dzieci. Nie chodzi tu o płynne czytanie i pisanie, a raczej o naukę przynajmniej w stopniu podstawowym, tak by dziecko miało zasób wiedzy większy niż tylko poznanie kilku liter lub pisanie prostych szlaczków. Dzieci powinny być wdrożone także w liczenie, przeliczać elementy zbioru, klasyfikować je, znać proste sposoby mierzenia.

 

Przedszkole okresem wszechstronnych przygotowań

Nauka czytania i pisania oraz przygotowanie do niej wymaga wykształcenia u dziecka szeregu umiejętności, które są konieczne nie tylko dla wykształcenia gotowości do nauki czytania i pisania, ale również do osiągnięcia kompetencji niezbędnych do poradzenia sobie w szkole pod względem dydaktycznym i emocjonalnym. Przedszkole ma być czasem nauki samodzielności, organizowania przestrzeni oraz dostępnych materiałów w celu jak najlepszego ich wykorzystania, jak również planowania swojego działania i zgodnego współdziałania z innymi dziećmi w grupie rówieśniczej, a także uczenia się wzajemnie przez dzieci. Przedszkolak ma na to czas przez cały okres swojego pobytu w przedszkolu. Ponadto przez nabywanie nowych umiejętności buduje także swoje poczucie własnej wartości, co jest elementem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania w przyszłości. Jedną z takich kompetencji jest niewątpliwie umiejętność czytania i pisania, do której przygotowują się od nowego roku szkolnego przedszkolaki. Nauczenie się tych umiejętności to krok milowy w edukacji dziecka, który bardzo mocno wiąże się także z jego naturalną satysfakcją płynącą z odkrywania, rosnącej samodzielności i ciekawością świata. Nabycie umiejętności czytania przyspiesza rozwój dziecka, dając mu możliwość samodzielnego budowania zasobu wiedzy bez konieczności odwoływania się do pomocy opiekunów. Pismo natomiast daje możliwość komunikacji z otoczeniem w znacznie bardziej rozbudowany sposób oraz jest niezbędne do tego, by korzystać ze zdobyczy nowoczesnych technologii i komunikować się z użyciem sprzętu telefonicznego oraz multimedialnego. Budowanie świadomości w zakresie znaczenia pisma w życiu ludzi to jedno z zadań nauczyciela – wychowawcy grupy.

 

Przedszkole ma być czasem nauki samodzielności, organizowania przestrzeni oraz dostępnych materiałów w celu jak najlepszego ich wykorzystania, jak również planowania swojego działania i zgodnego współdziałania z innymi dziećmi w grupie rówieśniczej, a także uczenia się wzajemnie przez dzieci.   

 

Jego bazą są kształcone już w najmłodszych grupach umiejętności wypowiadania się, analizy słuchowej i wzrokowej oraz kształcenie słuchu fonematycznego, budzenie zainteresowań czytelniczych, rozwijanie zasobu słownictwa oraz rozwój mowy. W działaniach podejmowanych przez nauczyciela elementy te powinny być częścią zintegrowanej, wspólnej całości. Wszystkie te kompetencje to baza nauki czytania i pisania, która rozwijana jest następnie przez kształtowanie umiejętności motorycznych i myślenia symbolicznego, pozwalającego odtworzyć symbol na podstawie jego dźwiękowego odpowiednika i odwrotnie. W zakresie przygotowania do czytania oraz pisania te poszczególne elementy wzajemnie się przenikają i są konieczne do prawidłowego wykształcenia tych umiejętności. Ogólne elementy przygotowujące dziecko do pisania i czytania, jakie wynikać powinny z odpowiedniej aranżacji przedszkolnej przestrzeni, to m.in. zorganizowanie biblioteczki w przedszkolu lub w sali grupowej, budowanie koncentracji dzieci na czytanym tekście podczas rytuału czytania (np. w czasie relaksacji albo po obiedzie), budowanie poszanowania dla książek i rozwijanie wyobraźni poprzez układanie dalszych historii bohaterów, zadawanie pytań na temat usłyszanej opowieści lub bajki. Wszystko to przełoży się następnie na zbudowanie niezbędnej przedszkolakowi motywacji do czytania i rozumienia wagi, jaką odgrywa pismo w codziennym życiu.

 

Od ogółu do szczegółu

Pierwszym i najważniejszym elementem pozwalającym wykształcić gotowość do pokonywania następnych kroków edukacyjnych jest dbanie o wszechstronny rozwój dziecka, ponieważ tylko taki da gwarancję rozwinięcia umiejętności czytania oraz pisania. Wymagają one bowiem posiadania zdolności motorycznych, a także odpowiedniej bazy w postaci wiedzy i wiadomości potrzebnych do przełożenia symbolu na jego dźwiękowy odpowiednik. Tak naprawdę w wieku przedszkolnym umiejętności przekładające się następnie na umiejętność czytania i pisania kształcone są już od najmłodszych wiekowo grup przedszkolaków – są to takie działania, jak: omawianie ilustracji, czytanie książek, dostrzeganie szczegółów na obrazkach, naśladowanie dźwiękiem występujących w bajkach zwierząt i postaci, a także układanie ciągów przyczynowo-skutkowych, rozwój zainteresowań dziecka przez kontakt z literaturą na ten temat, wyszukiwanie różnic między obrazkami. Następnym krokiem powinno być wdrażanie do czytania globalnego: oznaczanie etykietami...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy