Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo

22 lutego 2018

NR 84 (Wrzesień 2017)

Kierunki polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2017/2018

0 183

Kierunki polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2017/2018 ukazały się na początku lipca na stronie ministerstwa edukacji. Z analizy poszczególnych zapisów wynika, że rząd konsekwentnie realizuje zadanie polegające na wzmacnianiu wychowawczej i profilaktycznej funkcji szkół i przedszkoli poprzez szersze uwzględnienie w podstawie programowej zadań wychowawczo-profilaktycznych. W stosunku do przedszkoli zmiana nie jest tak widoczna, ponieważ na tym etapie edukacji zawsze stawiano wychowanie i profilaktykę na pierwszym miejscu.

W roku szkolnym 2017/2018 priorytetem będzie:

  1. Wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego.
  2. Podniesienie jakości edukacji matematycznej, przyrodniczej i informatycznej.
  3. Bezpieczeństwo w Internecie. Odpowiedzialne korzystanie z mediów społecznych.
  4. Wprowadzanie doradztwa zawodowego do szkół i placówek.
  5. Wzmacnianie wychowawczej roli szkoły.
  6. Podnoszenie jakości edukacji włączającej w szkołach i placówkach systemu oświaty.

 

Kierunki realizacji zadań  z zakresu nadzoru  pedagogicznego

Ministerstwo wyznaczyło także kierunki realizacji zadań z zakresu nadzoru pedagogicznego. W zakresie kontroli w publicznych przedszkolach, innych formach wychowania przedszkolnego i oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych będzie:

  • zgodność przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego na rok szkolny 2018/2019 z przepisami prawa.

Przedszkola publiczne oraz niepubliczne organizujące naukę języka mniejszości narodowej, etnicznej i języka regionalnego mogą się spodziewać kontroli w zakresie:

  • oceny prawidłowości realizacji zadań przedszkoli wynikających z organizacji nauki języka mniejszości narodowej, etnicznej i języka regionalnego.

Kolejny punkt zdefiniowany w ministerialnym dokumencie z 6 lipca 2017 r. wskazuje na przeprowadzenie kontroli w publicznych i niepublicznych szkołach ogólnodostępnych w zakresie oceny prawidłowości zapewnienia warunków i organizacji kształcenia uczniów niepełnosprawnych w szkołach ogólnodostępnych. Ujęcie zapisu w formie tak ogólnej może wskazywać na objęcie tą kontrolą także przedszkoli, które są brane pod uwagę, ilekroć nie ma szczegółowego wyszczególnienia, jakich placówek to dotyczy. Z pewnością odpowiedź pojawi się później, kiedy ministerstwo upubliczni arkusze kontroli.

Kolejną formą nadzoru pedagogicznego jest ewaluacja. Tym razem ministerialnym priorytetem ewaluacji w przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego oraz oddziałach przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych okazały się wymagania:

  • dzieci nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej,
  • kształtowane są postawy i respektowane normy społeczne.

Standardowo każde kuratorium będzie przeprowadzało ewaluacje problemowe w zakresie wybranym przez kuratora oświaty na podstawie wniosków z nadzoru pedagogicznego. W stosunku procentowym ewaluacje ministerialne mają stanowić 60%, natomiast kuratoryjne 40% wszystkich ewaluacji w roku szkolnym.

Ilość treści programowych, w stosunku do poprzednio obowiązującej podstawy, została nieco skrócona. Ograniczono się do najistotniejszych kwestii ogólnych, wskakując, że uszczegółowieniem podstawy powinien być program wychowania przedszkolnego.

Ministerstwo będzie także prowadziło monitorowanie organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej we wszystkich typach szkół. I tutaj, podobnie jak w przypadku kontroli oceny prawidłowości zapewnienia warunków i organizacji kształcenia uczniów niepełnosprawnych, należy się spodziewać monitorowania również w placówkach wychowania przedszkolnego. Zapewnianie warunków do prawidłowego kształcenia uczniów niepełnosprawnych wchodzi w zakres ogólnego pojęcia organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

 

Komentarz do kierunków polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2017/2018

Wdrażanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego

Zapisy nowej podstawy programowej już na samym wstępie wskazują, że „celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka. Wsparcie to realizowane jest przez proces opieki, wychowania i nauczania – uczenia się, co umożliwia dziecku odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna”. Należy zwrócić uwagę, iż wyraźnie podkreśla się rolę podstawowych procesów wspierających całościowy rozwój dziecka – w pierwszej kolejności proces opieki, następnie wychowania, a potem nauczania rozumianego jako uczenie się. Przebieg procesów wspierających rozwój dziecka w przedszkolu ma być tak zorganizowany, by prowadzić do odkrywania przez dziecko własnych możliwości oraz gromadzenia doświadczeń. Wychowanie przedszkolne ma być początkiem drogi prowadzącej do poznania podstawowych wartości, takich jak: prawda, dobro i piękno. Ma miejsce tutaj odwołanie do filozoficznego rozumienia tych pojęć jako pewnych ogólnych zasad, czy też norm społecznych, powszechnie znanych i akceptowanych. Etyka i estetyka to terminy, które warto zgłębić, aby zrozumieć, czym jest prawda, dobro i piękno. Ogólnie definiując, estetyka określa, co jest piękne, a etyka decyduje o tym, co dobre. Etyka polega więc na wartościowaniu zjawisk na osi dobro – zło. Takie też jest, zgodnie z nową podstawą programową, podstawowe zadanie
przedszkola polegające na tworzeniu dzieciom warunków do nabywania doświadczeń, które będą uczyły je odróżniania dobra od zła i postępowania zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami i normami życia społecznego. Stąd w priorytetach ministerialnych wdrażanie podstawy programowej, a w nadzorze pedagogicznym ewaluacja wymagania dotyczącego kształtowania postaw i respektowania norm społecznych.

Ilość treści programowych, w stosunku do poprzednio obowiązującej podstawy, została nieco skrócona. Ograniczono się do najistotniejszych kwestii ogólnych, wskakując, że uszczegółowieniem podstawy powinien być program wychowania przedszkolnego.

Cele edukacji przedszkolnej

Efektem wsparcia w rozwoju, jakie dziecko ma otrzymać w przedszkolu, ma być osiągnięcie dojrzałości do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacji. W tym celu podstawa programowa wyznacza wszystkim placówkom edukacji przedszkolnej konkretne zadania ujęte w 17 punktach. Na co warto zwrócić uwagę, czytając poszczególne zadania? Jest kilka określeń, które są kluczowe, takie jak:

  • tworzenie warunków do samodzielnych doświadczeń dziecka,
  • dbanie o harmonijny rozwój w szczególności dzieci wolniej rozwijających się lub o przyspieszonym rozwoju,
  • współdziałanie z rodzicami oraz innymi podmiotami uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości w celu tworzenia sytuacji prowadzących do poznania przez dziecko wartości i norm społecznych.

Oczywiście wszystkie zadania przedszkoli, określone w dokumencie, są ważne i należy je wypełniać, ale w szczególności należy zwrócić uwagę na:

  • organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń, w szczególności poprzez wspieranie samodzielnej dziecięcej aktywności, dobór treści adekwatnych do poziomu rozwoju dziecka, jego możliwości percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania, z poszanowaniem indywidualnych potrzeb i zainteresowań,
  • tworzenie warunków umożliwiających dzieciom swobodną zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa,
  • zapewnienie prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń umożliwiających im adaptację do warunków przedszkola, w szczególności dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony,
  • wzmacnianie poczucia wartości z poszanowaniem ich indywidualności, oryginalności oraz potrzeby tworzenia 
  • relacji osobowych i uczestnictwa w grupie,
  • przygotowywanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi,
  • kształtowanie nawyków i zachowań prowadzących do dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo w ruchu drogowym,
  • kształtowanie wrażliwości estetycznej, w odniesieniu do wielu sfer aktywności człowieka: mowy, zachowania, ruchu, środowiska, ubioru, muzyki, tańca, śpiewu, teatru, plastyki,
  • tworzenie warunków pozwalających na rozwój wrażliwości i umożliwiających poznanie wartości oraz norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu rozwoju dziecka,
  • współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości w celu tworzenia sytuacji prowadzących do poznania przez dziecko wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa w przedszkolu, inne dorosłe osoby, w tym osoby starsze,
  • umożliwienie dzieciom, współdziałając z rodzicami i podmiotami uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, rozwijania zachowań wynikających z tych wartości, możliwych do zrozumienia przez dzieci w wielu przedszkolnym,
  • systematyczne współdziałanie z rodzicami w zakresie uzupełniania realizowanych treści wychowawczych o nowe zagadnienia, wynikające z pojawienia się w otoczeniu dziecka zmian i zjawisk istotnych dla jego bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju,
  • tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu zainteresowania dziecka językiem obcym nowożytnym, chęci poznawania innych kultur.

Jak wiadomo treści nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego ujęte są w czterech podstawowych obszarach wiążących się ze sferami rozwoju: fizycznego, emocjonalnego, społecznego i poznawczego. Ilość treści programowych, w stosunku do poprzednio obowiązującej podstawy, została nieco skrócona. Ograniczono się do najistotniejszych kwestii ogólnych, wskakując, że uszczegółowieniem podstawy powinien być program wychowania przedszkolnego. Szczegółowe wytyczne zawarte są w 15 punktach dotyczących zalecanych warunków realizacji podstawy programowej. Analizując zapisy tej części dokumentu, nasuwa się stwierdzenie, że zawarte są tam najistotniejsze treści mówiące o organizacji zajęć, metodach pracy, zadanych nauczycieli oraz aranżacji bezpiecznego otoczenia dziecka.

Zalecane warunki realizacji podstawy programowej

  • Wszystkie doświadczenia dzieci płynące z organizacji pracy przedszkola są efektem realizacji programu wychowania przedszkolnego.
  • Bardzo ważna jest samodzielna, dobrze zorganizowana zabawa, zarówno w budynku przedszkola, jak i na świeżym powietrzu.
  • Organizacja zajęć na świeżym powietrzu powinna być elementem codziennej pracy z dzieckiem w każdej grupie wiekowej.
  • Nauczyciele, organizując zajęcia kierowane, biorą pod uwagę możliwości dzieci. Jeżeli dzieci w sposób naturalny są zainteresowane zabawami prowadzącymi do ćwiczeń czynności złożonych, takich jak liczenie, czytanie, a nawet pisanie, nauczyciel przygotowuje dzieci do wykonywania tychże czynności zgodnie z fizjologią i naturą pojawiania się tychże procesów.
  • Zabawy przygotowujące do nauki pisania liter prowadzić powinny jedynie do optymalizacji napięcia mięśniowego, ćwiczeń planowania ruchu przy kreśleniu znaków o charakterze literopodobnym, ćwiczeń czytania liniatury, wodzenia po śladzie i zapisu wybranego znaku graficznego.
  • W trakcie wychowania przedszkolnego dziecko nie uczy się czynności złożonych z udziałem całej grupy, lecz przygotowuje się do nauki czytania i pisania oraz uczestniczy w procesie alfabetyzacji.
  • Nauczyciele diagnozują, obserwują dzieci i twórczo organizują przestrzeń ich rozwoju.
  • Szczególne znaczenie dla budowy dojrzałości szkolnej mają zajęcia rytmiki, które powinny być...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy