Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole a dziecko ze SPE

12 czerwca 2018

NR 92 (Maj 2018)

Gdy przedszkolak bywa „niegrzeczny”

0 103

Rozróżnienie na grzecznych i niegrzecznych jest bardzo mocno zakorzenione w naszej kulturze, ale tylko w stosunku do dzieci. Widać to wyraźnie w tym, co mówią dorośli: Janek tak ładnie się dziś zachowuje, a ty jesteś bardzo, bardzo niegrzeczny!; Zosiu, pamiętaj, masz być grzeczna w przedszkolu i nie dokuczać innym dzieciom! Nic dziwnego, że nawet Święty Mikołaj przynosi prezenty grzecznym dzieciom, a niegrzecznym zostawia jedynie rózgi.

Podobnych sformułowań używają nie tylko rodzice, ale również nauczyciele, często w obecności „winowajców”, informując ich mamę: Marcyś bardzo niegrzecznie zachowywał się podczas obiadu lub zlecając dziecku: No, Małgosiu, jesteś taka odważna, to opowiedz tacie, jaka niegrzeczna byłaś dzisiaj na  spacerze. Chcąc zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi, zapytałam kilka znajomych nauczycielek o to: 

  • kiedy uznają, że przedszkolak jest niegrzeczny; w odpowiedzi stwierdzały: kiedy „rozwala” nam zajęcia, nie słucha, rozśmiesza pozostałe dzieci; zabiera innym zabawki, dokucza im – bije, kopie, pluje, przezywa; mówi, że  jestem głupia; jest zbyt ruchliwy, biega po  sali, za  dużo i  za  głośno mówi; rozlewa zupę, chlapie wodą w  łazience;
  • co czują w takich sytuacjach; przyznawały: jest mi niemiło; odczuwam zdenerwowanie, dyskomfort, bezradność;  
  • złości mnie to, bo moje reagowanie nic nie daje; 
  • jak wtedy reagują, co mówią; odpowiadały: zwracam uwagę, że  tak nie wolno się zachowywać; tłumaczę, że  w  przedszkolu trzeba być grzecznym; stosuję odpowiednie kary; zdarza się, że  krzyknę, tak po  wojskowemu: „nie ruszaj tego, nie biegaj, przestań!”, mocniej  złapię za  rękę lub wyprowadzę do  innej grupy; zawsze informuję o  tym rodziców;
  • jakie dziecko nazywają grzecznym przedszkolakiem; usłyszałam: spokojne, miłe, dobrze wychowane, układne; posłuszne, niezłoszczące się; bawiące się spokojnie z  innymi; takie niekłopotliwe, współpracujące.

Potem długo rozprawiałyśmy o tym, że właśnie tak powstają etykietki przyklejane dzieciom, dzięki którym pozostałe przedszkolaki i ich rodzice wiedzą, że w grupie są Jasio, grzeczny chłopiec, i Małgosia, niegrzeczna dziewczynka. Taka etykietka rośnie wraz z dzieckiem, roznosząc się po całym przedszkolu, idzie za nim na podwórko i do szkoły, podobnie jak samospełniająca się przepowiednia. Jak trudno się jej pozbyć, wiedzą tylko Jasio i Małgosia – jej nosiciele. Dyskusja była ostra, ale szczęśliwie zakończyła się konkluzją, że tak naprawdę nie ma grzecznych i niegrzecznych dzieci. Są tylko trudne, często niezrozumiałe dla nas i bardzo nas drażniące dziecięce zachowania.

Szakal czy żyrafa?

To sprawia, że stykając się z nimi, uruchamiamy w sobie język szakala (język oceniający, język przemocy), a nie język żyrafy (język zrozumienia, język serca) – jak sformułował to Marshall Rosenberg1. Szakal jest drapieżnikiem, który żyje po to, by mieć rację, zwyciężać. Jego uszy odbierają słowa innych jako atak, wyrzut, osąd, a język obfituje w oceny, krytykę, porównania i uogólniania. Żyrafa natomiast to roślinożerny ssak o ogromnym sercu, spoglądający na świat z szerszej perspektywy, odnoszący się do innych z szacunkiem i empatią, odbierający ich słowa jako ból, frustrację, bezsilność – wyraz jakiejś niezaspokojonej potrzeby. Żyrafa posługuje się językiem uczuć i potrzeb, więc wyraża siebie jasno, szczerze mówi „nie”, kiedy myśli „nie”. 

Każdy człowiek używa obu tych języków – zarówno szakala, jak i żyrafy. 

Jak obudzić w sobie Panią Żyrafę w nerwowych, stresujących chwilach z udziałem przedszkolaka? Przedstawiam to, o czym dyskutowałam ze znajomymi nauczycielkami, i co zgodnie z moim doświadczeniem sprawdza się najlepiej, a także to, co nie sprawdza się wcale. 

Moje lekarstwo na przedszkolaka „łobuziaka”? Rano mówię sobie: Dziś postaram się dostrzec, co zrobił albo powiedział dobrze, co potrafi. 

1 KROK 

Pani Żyrafa patrzy na dziecko indywidualnie. Widząc niepożądane zachowania swojego przedszkolaka, stara się przede wszystkim ustalić ich przyczynę. Nie idzie na skróty, w stereotypowe myślenie: No tak, rodzice wychowują je bezstresowo! Jak to żyrafa – wyciąga szyję, rozgląda się, bacznie obserwuje i zapamiętuje, jak często dane zachowan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy