Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

26 lutego 2018

NR 78 (Styczeń 2017)

Prawo oświatowe
Najważniejsze regulacje dla wychowania przedszkolnego

Ministerstwo edukacji przedstawiło projekt nowego prawa oświatowego. Argumentując powody wprowadzenia zmian, wskazano, że ustawa o systemie oświaty była jedną z najczęściej nowelizowanych ustaw. Liczne zmiany, czasami epizodyczne lub przejściowe, spowodowały brak przejrzystości i tym samym czytelności tego podstawowego dla funkcjonowania oświaty polskiej aktu prawnego. Nowe prawo oświatowe nowelizuje m.in. ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz ustawę z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. Zmiany te polegają przede wszystkim na przeniesieniu niektórych zapisów z obu tych ustaw do nowej ustawy Prawo oświatowe. Najważniejszą zmianą w stosunku do obowiązującego stanu prawnego są zawarte w projektowanej ustawie rozwiązania dotyczące nowego ustroju szkolnego oraz związanych z tym modyfikacji w organizacji i funkcjonowaniu szkół i placówek oświatowych.

 

W nowym prawie oświatowym wyraźnie podkreśla się, że głównym obowiązkiem szkoły, rodziny i społeczeństwa XXI w. jest kształcenie i wychowanie młodego pokolenia w poszanowaniu wartości, odpowiedzialności, współpracy. Istotne jest zarówno kształtowanie postaw patriotycznych, obywatelskich, poczucia tożsamości i świadomości narodowej, kulturowej i indywidualnej, jak i umiejętność kreatywnego myślenia, otwartość na poszukiwanie nowych rozwiązań i umiejętność sprawnego poruszania się w zmieniającym się współczesnym świecie.

Regulacje w nowym prawie oświatowym tworzą warunki do zmian w sposobie sprawowania nadzoru pedagogicznego, a przede wszystkim do wzmocnienia jego funkcji wspomagającej.

Zmiany w wychowaniu przedszkolnym. 
Oddziały przedszkolne w szkołach pozostają

W myśl obecnie obowiązującego prawa z 1 września 2019 r. oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych mają zostać przekształcone w przedszkola. Zniesienie instytucji oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej miało spowodować uproszczenie struktury jednostek prowadzących wychowanie przedszkolnej oraz powstanie czytelnej sytuacji w zakresie statusu nauczycieli prowadzących w nich zajęcia, w szczególności ich czasu pracy oraz wymiaru urlopu. Przedszkola utworzone z oddziałów przedszkolnych mają funkcjonować w zespołach szkolno-przedszkolnych.

Przekształcenie oddziałów przedszkolnych w przedszkola wymaga spełnienia dość rygorystycznych przepisów przeciwpożarowych. Organy prowadzące szkoły podstawowe z oddziałami przedszkolnymi zwracały uwagę na koszty tej zmiany. Jednocześnie wskazuje się, że w obecnej sytuacji oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych stały się istotnym uzupełnieniem sieci miejsc wychowania przedszkolnego, zwłaszcza w kontekście przywrócenia obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego dla dzieci sześcioletnich oraz konieczności zapewnienia miejsc wychowania przedszkolnego każdemu dziecku w wieku 3–5 lat, jeśli rodzice wyrażą taką wolę.

Biorąc pod uwagę powyższe powody, ministerstwo proponuje pozostawienie w systemie oświaty oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, pod warunkiem że organy prowadzące zobowiążą się do dostosowania lokali, w których znajdują się oddziały przedszkolne, do wymagań ochrony przeciwpożarowej. Dostosowanie to powinno nastąpić do  31 sierpnia 2022 r.

Istotną zmianą jest nałożenie na placówki niepubliczne opracowania statutu zawierającego takie same uregulowania jak placówki publiczne.

Nowe regulacje nie proponują jednego rozwiązania tej kwestii, bowiem niezależnie od tego utrzymane zostało w mocy rozwiązanie umożliwiające przekształcenie oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej w przedszkola funkcjonujące w zespole szkolno-przedszkolnym. W tej kwestii pozostawiono wybór organom prowadzącym, dając również możliwość określenia terminu, w jakim to przekształcenie mogłoby nastąpić.

 

Nowe regulacje w statucie przedszkola publicznego i niepublicznego

W nowym prawie określono, co powinien zawierać statut przedszkola. Statut przedszkola, będący podstawowym dokumentem regulującym organizację i funkcjonowanie przedszkola, w szczególności powinien zawierać:

  • nazwę i typ przedszkola;
  • nazwę i siedzibę organu prowadzącego;
  • cele i zadania przedszkola wynikające z przepisów prawa, w szczególności w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, organizowania opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi, umożliwiania dzieciom podtrzymywania poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej;
  • sposób realizacji zadań przedszkola, z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka i przygotowaniu go do nauki w szkole, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych – ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności;
  • sposób sprawowania opieki nad dziećmi w czasie zajęć w przedszkolu oraz w czasie zajęć poza przedszkolem;
  • szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola przez rodziców (prawnych opiekunów) lub upoważnioną przez nich osobę zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo;
  • informacje dotyczące funkcjonujących w przedszkolu 
  • organów przedszkola oraz ich szczegółowych kompetencji;
  • zakres zadań nauczycieli oraz innych pracowników, w tym zadań związanych z:
    • zapewnieniem bezpieczeństwa dzieciom w czasie zajęć organizowanych przez przedszkole,
    • planowaniem i prowadzeniem pracy wychowawczo-dydaktycznej oraz odpowiedzialnością za jej jakość,
    • prowadzeniem obserwacji pedagogicznych mających na celu poznanie i zabezpieczenie potrzeb rozwojowych dzieci oraz dokumentowaniem tych obserwacji,
    • współpracą ze specjalistami świadczącymi pomoc psychologiczno-pedagogiczną, opiekę zdrowotną i inną,
    • współdziałaniem z rodzicami (prawnymi opiekunami) w sprawach wychowania i nauczania dzieci, z uwzględnieniem prawa rodziców do znajomości zadań wynikających w szczególności z programu wychowania przedszkolnego realizowanego w danym oddziale i uzyskiwania informacji dotyczących dziecka, jego zachowania i rozwoju,
    • formami współdziałania z rodzicami oraz częstotliwościami organizowania kontaktów z rodzicami;
  • prawa i obowiązki dzieci, w tym przypadki, w których  dyrektor przedszkola może skreślić dziecko z listy wychowanków.

Nową kompetencją rady rodziców jest możliwość założenia odrębnego rachunku bankowego w celu gromadzenia funduszy z dobrowolnych składek i ich przechowywania

Istotną zmianą jest nałożenie na placówki niepubliczne opracowania statutu zawierającego takie same uregulowania jak placówki publiczne. Regulacje te dotyczą zarówno przedszkoli, jak i oddziałów przedszkolnych prowadzonych przez szkoły niepubliczne, ponieważ te same postanowienia obowiązują oddziały przedszkolne zorganizowane w szkołach publicznych. Argumentacja ministerstwa zapewne sprowadza się do konkluzji, że jeżeli osoba prowadząca placówkę niepubliczną ubiega się o wpis do ewidencji placówek niepublicznych prowadzonych przez gminę, musi do wniosku dołączyć statut. Po uzyskaniu wpisu placówka niepubliczna ma prawo otrzymania dotacji gminnej, a to oznacza, że taka placówka powinna być zorganizowana, co najmniej według głównych regulacji, które muszą znaleźć się w statutach placówek publicznych, skoro chce korzystać z pieniędzy publicznych.

 

Sprawowanie i organizacja nadzoru pedagogicznego w nowym prawie oświatowym

Zmiany w nadzorze pedagogicznym są powszechnie oczekiwane, co było wielokrotnie podnoszone w trakcie debat poświęconych nadzorowi pedagogicznemu. W ślad za tym regulacje w nowym prawie oświatowym tworzą warunki do zmian w sposobie sprawowania nadzoru pedagogicznego, a przede wszystkim do wzmocnienia jego funkcji wspomagającej.

Podczas debat oświatowych, które miały miejsce w 2016 r., wskazywano, że szkoły i placówki oświatowe, w obliczu stale zmieniających się przepisów prawa oraz rosnących oczekiwań, w szczególności ze strony rodziców, liczą przede wszystkim na fachową pomoc ze strony organów nadzoru pedagogicznego. Zatem wspomaganie, jako forma sprawowania nadzoru pedagogicznego, powinno być równorzędne z ewaluacją i kontrolą. Dyrektorzy szkół i placówek wielokrotnie podkreślali w debatach, że nadzór zewnętrzny skupił się głównie na ewaluacji i kontroli, tym samym ograniczając wspomaganie do niezbędnego minimum. Tymczasem problemów w szkołach i placówkach jest tak wiele, że coraz trudniej odnaleźć się w tej trudnej szkolnej rzeczywistości. Wsparcia wymagają nie tylko uczniowie, nauczyciele i rodzice, ale także dyrektorzy. Nowe prawo w zakresie nadzoru pedagogicznego ma to zmienić.

W debatach oświatowych wskazywano również na konieczność jasnego określenia celów realizacji poszczególnych form nadzoru pedagogicznego, w szczególności zdefiniowania celów ewaluacji, a także wprowadzenia zmian, które spowodują, że wyniki ewaluacji nie będą służyły do tworzenia rankingów. Wielokrotnie podkreślano, że obecny model ewaluacji i sposób raportowania nie wpływa pozytywnie na osiągnięcie celów, jakim ma ona służyć. Taka sytuacja nie wzmocniła roli nadzoru pedagogicznego, co było oczekiwane zarówno przez władze oświatowe, jak i przez dyrektorów. Stąd konkluzja, że model nadzoru pedagogicznego oparty na działalności diagnostycznej i wspomagającej szkoły i placówki stwarza możliwości skutecznego oddziaływania na nadzorowane placówki. Czynności diagnostyczne i wspomagające realizowane w szkołach i placówkach przez organy nadzoru pedagogicznego sprzyjają podejmowaniu przez szkoły i placówki działań służących podnoszeniu jakości ich pracy, w przeciwieństwie do rankingowych raportów z ewalu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy