Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowe technologie w przedszkolu

26 lutego 2018

NR 79 (Luty 2017)

Praktyczne wykorzystanie nowych technologii w poszczególnych obszarach edukacyjnych
na przykładzie edukacji plastycznej

0 188

Wszechobecny dostęp do nowoczesnej technologii wpływa na zmiany w sposobie nauczania. Podczas edukacji przedszkolnej główną zasadą jest nauczanie przez doświadczanie i zabawę. Zauważyć tutaj można, że wiele czynności nauczyciela skierowanych jest na pobudzenie u dziecka chęci rozwoju i zainteresowanie go otaczającym światem.

 

Z ostatnich obserwacji wynika, że dzieci, które w przedszkolu naukę traktowały jako pozytywne zjawisko, lepiej odnajdują się w rzeczywistości szkolnej. Równocześnie bardzo niepokojący okazuje się fakt, że im starsze dziecko, tym mniej samodzielne w obsłudze nowych technologii. Warto zauważyć, że najmłodsi na co dzień używają komórek i komputerów. Według badań co drugie dziecko w wieku 5–9 lat codziennie korzysta z komputera i telefonu. Często, nie przez przypadek, nazywane są pokoleniem „urodzonym z komórką w ręku”.

W ostatnim czasie przeprowadzono szereg eksperymentów badających samodzielność uczniów w obsłudze nowoczesnych technologii. Eksperymenty te pokazują pewien paradoks. Najmłodsi uczniowie często lepiej radzą sobie z obsługą komputera niż ich o parę lat starsi koledzy. Są oni bardziej samodzielni w swoich działaniach. W czasie kilku ostatnich lat obserwowałam dzieci w różnym wieku obsługujące narzędzia IT, aby odkryć przyczyny takich zachowań.
Z moich obserwacji można wysunąć kilka wniosków. Małe dzieci zwykle nie boją się, że swoim działaniem coś zepsują. Nie mają świadomości ogromu swojej niewiedzy. Właśnie dzięki temu brakowi barier chętnie eksperymentują. Okazuje się, że z zaskakująco dobrymi wynikami. Nauczyciel nie musi im wiele tłumaczyć. Szczegółowe funkcje? Budowa sprzętu? Możliwości sprzętu lub programu? Nie. Zwykle wystarczy zachęta do działania i uczniowie radzą sobie sami! Eksperymentują, klikają, uczą się i poznają. Nawet gdy coś zepsują, nic złego się nie dzieje. Przecież to tylko dane i programy. Zawsze można je zainstalować ponownie. Zapał i kreatywność na tym zyskują. Dzieci uczą się metodą prób i błędów. Eksperymentują, jak prawdziwi badacze nieznanych terenów.

Starsze dzieci (klasy szkoły podstawowej) z reguły są mniej pewne i odważne w obsłudze komputera niż ich młodsi koledzy. Ich działanie skierowane jest często na dokładne odtwarzanie poleceń dorosłego. Celem jest zyskanie aprobaty nauczyciela. Bardziej (niż młodsi) boją się eksperymentować. (Typowa odpowiedź na pytanie „dlaczego nie próbujesz sam(a)?” brzmi: „bo boję się, że coś zepsuję i będę musiał(a) zapłacić”). Łatwiej im skorzystać z pomocy nauczyciela, niż spróbować samemu. Takie zachowanie często utożsamiamy z pożyteczną socjalizacją. Niestety, źle rokuje ona dla kreatywności i samodzielności.

Warto więc zastanowić się, jakie cechy lepiej rokują w dalszej edukacji dziecka. Cały szereg aplikacji, bogactwo stron internetowych dają realną szansę i możliwość wprowadzenia technologii do edukacji przedszkolnej. Podstawa programowa zakłada szereg umiejętności, które dziecko musi osiągnąć, aby ukończyć swoją edukację w przedszkolu. Nigdy zatem nie wyznacza metod i sposobu, aby dane umiejętności osiągnąć. To właśnie od nauczyciela – organizatora procesu kształcenia – w dużej mierze zależy, w jaki sposób będzie chciał wykształcać u dzieci pożądane umiejętności. Można nauczać w sposób tradycyjny, z użyciem tradycyjnych środków dydaktycznych, można również starać się zafascynować dzieci nauką poprzez odpowiednio dobrane i wykorzystane nowoczesne technologie. Wspomniane we wcześniejszym artykule praktyczne wykorzystanie nowoczesnych technologii w poszczególnych obszarach edukacyjnych w ciekawy sposób ukazywało, jak wprowadzenie do nauczania nowych technologii może usprawnić proces edukacyjny i pomóc w osiągnięciu zamierzonych umiejętności określonych w obowiązującej podstawie programowej wychowania przedszkolnego. Warto więc wykorzystać dobrodziejstwo techniki w kolejnych obszarach edukacji dzieci w wieku przedszkolnym.

Kolejnym z przedstawianych obszarów edukacji (wcześniejszy artykuł w poprzednim numerze opisywał obszar edukacji matematycznej i języka obcego nowożytnego – języka angielskiego) to obszar edukacji plastycznej. Z psychologii rozwojowej dziecka wiadomo, że w pierwszych latach życia ekspresja twórcza dziecka często dokonuje się przez sztukę plastyczną. Dobrze jest, gdy dziecko może rozwijać się twórczo poprzez elementy plastyczne, manualnie – rysując na kartce papieru, jak również rysując palcem czy rysikiem, na ekranie smartfonu czy tabletu. Dobrze jest, gdy obie możliwości rozwoju plastycznego dziecka odbywają się równolegle, nie wykluczając się nawzajem. Zapewne dla rozwoju dziecka nie jest dobrze, gdy pozna tylko jeden sposób czy drogę w rozwijaniu swoich zdolności twórczych, manualnych. Równorzędne wprowadzenie dwóch różnych dróg rozwoju poszerza horyzonty twórcze dziecka. Wiadomo, że dla niektórych czynności plastycznych polecany będzie tablet lub smartfon, a dla niektórych w zupełności wystarczy zwykła kartka papieru. To od nauczyciela w dużej mierze zależy, jaki sposób wybierze i zaproponuje swoim wychowankom. Twórczy nauczyciel wychowa twórcze i żądne wiedzy dzieci, przyszłych uczniów szkół podstawowych.

Analizując obszar edukacji plastycznej w podstawie programowej, można odszukać następujące zapisy:
Dziecko kończące wychowanie przedszkolne:

  • umie wypowiadać się w różnych technikach plastycznych i przy użyciu elementarnych środków wyrazu (takich jak kształt i barwa) w postaci prostych kompozycji i form konstrukcyjnych;
  • przejawia, na miarę swoich możliwości, zainteresowanie wybranymi zabytkami i dziełami sztuki oraz tradycjami i obrzędami ludowymi ze swojego regionu;
  • wykazuje zainteresowanie malarstwem, rzeźbą i architekturą (także architekturą zieleni i architekturą wnętrz).

Warto wskazać kilka przykładowych programów i aplikacji, z których może skorzystać nauczyciel chcący w ciekawy sposób urozmaicić swoje zajęcia edukacyjne w przedszkolu. Zgodnie z punktem pierwszym w obszarze edukacji plastycznej kolejny raz nauczyciel nie ma zapisanych metod pracy, które powinien wykorzystać, aby osiągnąć zamierzone cele. Wręcz przeciwnie, znów otrzymuje tylko efekty swoich działań. Zaproponować tutaj można cały szereg różnych aplikacji i programów, które w ciekawy sposób mogą urozmaicić zajęcia plastyczne dla grupy przedszkolnej.

Tradycyjne i wszystkim znane oprogramowanie graficzne, które niewątpliwie stanowi podstawowe oprogramowanie komputera, to program Paint lub jego odpowiednik Paint.net. Bardzo podobnymi w swym przeznaczeniu, ale ściśle dedykowanymi najmłodszym użytkownikom nowoczesnych technologii są dwa programy graficzne: TuxPaint oraz Mały malarz. Kolejną grupą oprogramowania graficznego przeznaczoną do użytkowania na mobilnych urządzeniach (tablet, smartfon) są proste aplikacje dedykowane dzieciom w wieku przedszkolnym – Cyberlink You Paint, FingerPaint oraz Toddler Coloring Book. Ostatnim przedstawionym przykładem oprogramowania graficznego jest często uważany za trudny 
i zdecydowanie przeznaczany dla dorosłych użytkowników – program Gimp. 

  1. Paint – oprogramowanie graficzne, za pomocą którego użytkownik może tworzyć dowolne rysunki na pustej białej (lub inny kolor wybrany przez użytkownika) kartce lub na innych wcześniej wykonanych obrazach, bądź obrazach pobranych z Internetu (na zasadzie pobrania obrazów bez praw autorskich). Oprogramowanie to wyposażone jest w pasek narzędzi, którymi może posługiwać się użytkownik podczas pracy w programie. Do wyboru użytkownika (program Paint i różne jego odpowiedniki) dostępne są następujące narzędzia:
    • Zaznacz dowolny kształt – pozwala na zaznaczanie dowolnych nieregularnych części obrazu i ponowne ich kopiowanie bądź usuwanie.
    • Gumka – służy do usuwania błędnych fragmentów obrazu.
    • Wypełnianie kolorem – pozwala na wypełnienie kolorem danego zamkniętego fragmentu obrazu. Należy zwrócić uwagę dzieci na to narzędzie i jego poprawne wykorzystanie (wypełnienie kolorem niezamkniętego fragmentu figury spowoduje zmianę koloru tła).
    • Lupa – służy do powiększania pewnego fragmentu obrazu (warto też w tym miejscu pokazać dzieciom prawdziwą lupę i porównać działanie lupy normalnej z tą z programu).
    • Ołówek – narzędzie służące do rysowania cienkich odręcznych linii. Wykorzystując to narzędzie, dzieci doskonalą swoją motorykę oraz koordynację wzrokowo-ruchową, przy czym jednocześnie ćwiczą dokładność i umiejętność radzenia sobie z porażką i poczuciem frustracji (w przypadku kilku nieudanych prób użycia tego narzędzia).
    • Pędzel – narzędzie w swojej funkcji zbliżone do działania narzędzia ołówek, jednak rysowane odręczne linie czy krzywe są grubsze.
    • Aerograf – narzędzie służące do tworzenia w obrazie efektu aerografu (pospolicie tłumaczone dzieciom jak spray).
    • Tekst – narzędzie służące do wzbogacania swojego obrazu tekstem (bardzo lubiane przez dzieci, daje im możliwość podpisania swoich prac).
    • Linia – narzędzie służące do rysowania prostych o różnej grubości (prezentowanie tego narzędzia warto równolegle wprowadzać wraz z zaznajomieniem dzieci z przyrządem matematycznym – linijką).
    • Krzywa – umożliwia rysowanie gładkich krzywych linii.
    • Prostokąt – narzędzie to umożliwia wykonywanie prostokątów (wypełnionych bądź nie). Równocześnie warto też uświadomić dzieciom, jak wygląda prostokąt, co to za figu- ra geometryczna, jakie ma własności.
  2. TuxPaint – bezpłatne (na licencji Open Source) narzędzie przeznaczone do rysowania przez dzieci w wieku od trzech lat. Warto zwrócić uwagę na fakt, że program TuxPaint jest wykorzystywany w szkołach i przedszkolach na całym świecie. W swojej prostocie w ciekawy sposób udoskonala umiejętność rysowania najmłodszych użytkowników. Program ten łączy bardzo prosty w użyciu interfejs, ciekawe i zabawne efekty dźwiękowe z maskotką (pingwinkiem), która towarzyszy dzieciom przez cały czas użytkowania programu. Po włączeniu programu użytkownik sam decyduje, na jakim „płótnie” chce wykonać swoją pracę. Do wyboru oprócz tradycyjnej białej czy kolorowej kartki dostępne są również różne kon...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy