Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nowe technologie w przedszkolu

28 lutego 2018

NR 74 (Wrzesień 2016)

Programowanie - język przyszłości

0 203

Obecnie dostęp do komputera i Internetu jest zjawiskiem powszechnym wśród dzieci. U dzieci w wieku przedszkolnym kształtuje się ostatnio na poziome podobnym jak dostępność: telewizji, prasy, radia czy książki. Pozycja komputera w procesie edukacyjnym jest bardzo wysoka ze względu na to, że łączy on w sobie niektóre cechy już tradycyjnych mediów, tworząc ich zupełnie nową jakość, rozszerzając zakres działań o nowe możliwości poznawcze i komunikacyjne. Komputer może służyć nie tylko jako pomoc dydaktyczna, ale też jako narzędzie pracy nauczyciela i wychowanka.

 

Aktualnie nikt już nie neguje stwierdzenia, że komputery bezpowrotnie zapisały się w rzeczywistość szkolną. Rozwój technologii z dnia na dzień wywiera coraz to większy wpływ na proces nauczania i uczenia się oraz wychowania. Dość powszechne ostatnio staje się konstruktywistyczne ujęcie procesu kształcenia. Koncepcja ta zmienia strukturę klasycznego kształcenia poprzez zmianę m.in. roli nauczyciela. Tak więc z „mędrca na scenie” (przekaziciela wiedzy) nauczyciel przeobraził się w „przewodnika stojącego z boku” (umożliwiającego zrobienie czegoś, pomocnika wskazującego drogę do wiedzy). Taki właśnie nauczyciel tworzy kontekst do uczenia się, podczas którego uczeń zostaje wprowadzony w interesujące go działania, które będą wspierały, a przede wszystkim ułatwiały proces uczenia się.

Wprowadzenie komputerów do szkół i przedszkoli, następnie wykorzystanie ich jako narzędzi dydaktycznych i powiązana z tym modernizacja różnych metod nauczania skutkowały tym, że reorientacji uległa rola szkoły, przedszkola i nauczyciela w kierunku jego większej odpowiedzialności, pełnienia funkcji doradczych (konsultacyjnych) oraz organizatora procesu dydaktyczno-wychowawczego. Panujące ogólnie poglądy, że przejawy nowej technologii (komputer, smartfon, tablet itp.) będą powodowały powolne eliminowanie nauczyciela z procesu kształcenia, są nieprawdziwe. Wielu wybitnych dydaktyków informatyki zwraca szczególną uwagę, że należy się jednak liczyć przede wszystkim ze wzrostem roli nauczyciela. W edukacji z wykorzystaniem komputera nauczyciel jest inspiratorem, przewodnikiem oraz naukowym opiekunem ucznia. Jego działania powinny raczej koncentrować się na wykształceniu u uczniów bardzo potrzebnej umiejętności, jaką jest poruszanie się w gąszczu informacji i wybieranie tych wartościowych, prawdziwych. Są to bardzo ważne umiejętności, ponieważ uczniowie na tym etapie edukacyjnym (edukacja przedszkolna) nie mają jeszcze odpowiednio wykształconej zdolności dokonywania poprawnych wyborów. Nie posiadają oni wystarczająco dużej wiedzy oraz umiejętności koniecznych w odbiorze komunikatów obrazowych i słownych, przez co znacznie narażeni są na manipulacje.

Dzieci w tym wieku posiadają niezwykłą dosłowność rozumowania i myślenia, co znacznie ułatwia im oderwanie się od rzeczywistości i funkcjonowanie w wirtualnym świecie. Nauczyciel nie może również zapomnieć o uświadomieniu dzieci konsekwencji wypływających ze złego stosowania dobrodziejstw nauki. Nie ulega wątpliwości, że jest to bardzo trudne zadanie, ponieważ nauczyciel powinien wykształcić u uczniów umiejętność dokonywania słusznych wyborów, umiaru, a więc trudu i dyscypliny wewnętrznej. Konsekwencją poprawnego korzystania z różnorodnych mediów w młodszym wieku szkolnym będzie zmniejszona liczba negatywnych konsekwencji wypływających ze złego wykorzystania mediów w życiu dorosłym. Warto zauważyć, że Juszczyk1 uzasadnia taką konieczność tym, iż to właśnie w dzieciństwie kształtuje się wiele różnych upodobań i nawyków, które z biegiem lat stają się już nawykami i stanowią
ważny element kultury osobistej, wpływający na rozwój osobowości oraz nieraz decydujący o kontaktach interpersonalnych. Bardzo bogate możliwości komputera oznaczają dla nauczyciela ciągłą konieczność dokształcania się, poszukiwania i sprawdzania oprogramowania oraz dostosowania go do możliwości wychowanków.

Ze względu na to, że programowanie to jedna z kluczowych kompetencji XXI wieku, warto już w przedszkolu zastosować innowacje pedagogiczne dotyczące właśnie programowania.

Nie budzi obecnie sprzeciwu twierdzenie, iż komputer jest urządzeniem, które „zrobiło wielką karierę” nie tylko w dziedzinie szkolnictwa, ale i w życiu codziennym. Komputery niezwykle ułatwiają nam życie, a Internet daje możliwości korzystania z informacji zawartych w bazach danych na całym świecie. Jest on niewątpliwie użytecznym narzędziem pracy nauczyciela, ponieważ ułatwia mu wykonywanie nużących i długich czynności w krótszym czasie, sygnalizuje i poprawia błędy popełnione przez użytkowników. Zalety komputera sprawiły, że nastąpiła znaczna informatyzacja życia społecznego, edukacyjnego i osobistego. Dzieci znacznie łatwiej niż dorośli uczą się obsługi komputera i różnorodnych programów komputerowych, przede wszystkim, oprócz naturalnej ciekawości mobilizującej do działania, nie są obciążone różnymi nawykami. Dorośli, niejednokrotnie nauczyciele, muszą na nowo uczyć się obsługi komputerów. Dzieci urodziły się w świecie komputerów i zazwyczaj dorastają otoczone nieograniczonym dostępem do technologii informacyjnej (znany przykład, kiedy to tablet zastępuje funkcję niani).

Gwałtowny rozwój różnych technologii informacyjnych oraz coraz powszechniejsze wykorzystanie komputerów w życiu codziennym skutkowały tym, że z każdym dniem nasze społeczeństwo staje się coraz bardziej globalnym społeczeństwem informacyjnym. Zarówno nauczyciele, jak i rodzice często są zachwyceni osiągnięciami swoich wychowanków, są dumni ze swoich dzieci, które rewelacyjnie radzą sobie w otaczającym ich świecie komputerów. Warto zauważyć, że jednym z pozytywnych skutków pracy dzieci z komputerem jest wspieranie umiejętności pracy z instrukcją, co w dobrze prowadzonym procesie edukacyjnym może w łagodny sposób przejść w naukę kodowania, a kolejno zaawansowanego programowania.

W maju Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło „Pilotażowe wdrożenie nauczania programowania do edukacji formalnej na podstawie innowacji pedagogicznych w szkołach”. Projekt pilotażowy rozpocznie się już 1 września, a jego głównym celem jest sprawdzenie w praktyce szkolnej  wprowadzenia programowania do szkół w formie innowacji pedagogicznej. Odpowiedzią na projekt tego pilotażu była niezliczona liczba konferencji metodycznych na temat pozytywnych skutków nauki kodowania, programowania, począwszy od przedszkola, przez szkołę podstawową, aż do klas maturalnych. Ze względu na to, że programowanie to jedna z kluczowych kompetencji XXI wieku, warto już w przedszkolu zastosować innowacje pedagogiczne dotyczące właśnie programowania.

Innowacją pedagogiczną nazywamy wszystkie działania nauczycieli, które polegają na włączaniu do pracy nowych, lepszych rozwiązań programowych, metodycznych lub organizacyjnych. Zdaniem teoretyków innowatyki przez innowację pedagogiczną rozumie się nowatorskie rozwiązania programowe, organizacyjne lub metodyczne mające na celu poprawę jakości pracy szkoły2. Zmiany te polegają na zastępowaniu dotychczasowych stanów rzeczy przez nowe, które cenione są pozytywnie w świetle określonych kryteriów i składających się na postęp. Wincenty Okoń3 stwierdza, że innowacja pedagogiczna to zmiana strukturalna danego systemu pedagogicznego rozumianego jako całość lub zmiana niektórych jego ważnych elementów. Ma ona na celu wprowadzenie pozytywnych zmian, ulepszeń o charakterze wymiernym.

Wspomniana wcześniej kluczowa kompetencja XXI w. – programowanie jest niewątpliwie przykładem innowacji, które można wprowadzić w przedszkolu. Programowanie rozumiane podstawowo to postępowanie zgodne z instrukcją. Nauka programowania w przedszkolu wcale nie musi się zaczynać od pracy przy komputerze z wykorzystaniem zaawansowanych środowisk programistycznych. Samo słowo „programowanie” niejednokrotnie powoduje opór i lęk wśród nauczycieli edukacji przedszkolnej. W odpowiedzi na taką postawę powstało przedsięwzięcie „Mistrzowie Kodowania”. „Mistrzowie Kodowania” to program, który działa i rozwija się dzięki nauczycielom i edukatorom zaangażowanym w jego realizację. Organizatorzy poprzez różnorakie szkolenia uczą programować w sposób prosty, tak aby każdy z nauczycieli i uczniów mógł stać się właśnie mistrzem kodowania. Udział placówki w tym przedsięwzięciu jest bezpłatny. Oficjalna strona Mistrzów Kodowania oprócz bieżących aktualności zawiera również bogatą bazę scenariuszy na lekcje z wykorzystaniem środowiska programistycznego Scratch4

Ostatnio daje się zauważyć wyraźne zainteresowanie środowiskami programistycznymi dedykowanymi uczniom najmłodszym. Wyróżnić tutaj można:

  • Scratch – ciekawy program dedykowany dla uczniów najmłodszych. Programowanie opiera się na kodowaniu klockami z odpowiednimi komendami. Szata graficzna programu jest atrakcyjna. Wykorzystanie tego programu na zajęciach umożliwia uczniom wnioskowanie empiryczne na podstawie wcześniej napisanych algorytmów.  Niewątpliwie dodatkowym atutem jest intuicyjny, polski interfejs. Dziecko pracujące w tym programie steruje kotkiem (tzw. Duszkiem). Zgodnie z jego poleceniami kotek porusza się, obraca się, rysuje, mówi. Interesującym wprowadzeniem do programowania w Scratchu jest zabawa w kodowanie na stronie: //studio.code.org/.
  • Baltie – wizualne narzędzie do nauki programowania dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Intuicyjny interfejs, ciekawa i atrakcyjna szata graficzna to niewątpliwie atuty tego narzędzia. Podręcznik ze szczegółowym tutorialem dostępnym na stronie programu. Organizowane są również konkursy z wykorzystaniem środowiska Baltie.
  • Logo – intuicyjne narzędzie programistyczne. Niestety...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy