Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

12 czerwca 2018

NR 93 (Czerwiec 2018)

Podsumowanie roku szkolnego 2017/2018
Ocena realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego

0 541

Rok szkolny 2017/2018 powoli dobiega końca. Ze względu na zmiany prawne dla przedszkoli był rokiem mniej rewolucyjnym niż dla szkół, nawet w kontekście zmiany podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Co prawda, jest to podstawowy dokument, który wyznacza treści programowe oraz warunki ich realizacji, ale ta wersja podstawy nie wniosła „większej rewolucji”, gdyż jest powrotem do uznanych w pedagogice przedszkolnej treści i rozwiązań metodycznych. Warto jednak sprawdzić, czy zwróciliśmy uwagę na wszystko, na co należało.

Podsumowując realizację podstawy programowej, formułujemy wnioski, a w nich z pewnością powinniśmy odnieść się do realizacji celów. Celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka, które jest realizowane przez proces opieki, wychowania i nauczania – uczenia się, dlatego wnioski z wdrażania podstawy programowej powinny zawierać stwierdzenia opisujące poziom osiągnięcia celu głównego. Przypomnijmy, że efektem naszego działania długoplanowego ma być osiągnięcie przez dziecko dojrzałości do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacji. Każdy nauczyciel z pewnością ma swój pogląd na to, co jest dla niego najważniejsze w wychowaniu przedszkolnym. W teorii każdy wie, że chodzi o dobre wychowanie, kształtowanie nawyków, wartości, umiejętności itd. Dyrektor z pewnością w ramach monitorowania realizacji podstawy programowej był informowany na bieżąco o kształtowanych wartościach. Co więcej, każdy program wychowania przedszkolnego przyjęty do realizacji przez przedszkole lub wybrany przez nauczyciela powinien być opracowany w oparciu o podstawę programową, zatem ocena wdrażania realizowanych programów lub jednego wybranego programu także będzie zawierała stwierdzenia odnoszące się do osiągnięcia celów wychowania przedszkolnego określonych we wstępie do podstawy programowej. Formułując wnioski ogólne dotyczące realizacji celów wychowania przedszkolnego, powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytania o organizację opieki, wychowania, nauczania – uczenia się przy zachowaniu głównych wartości – dobra, prawdy i piękna. Chodzi tutaj oczywiście o realizację tych pojęć w praktyce. Kluczowe będzie także udzielenie odpowiedzi na pytanie: jak nauczyciele umożliwiali dzieciom odkrywanie własnych możliwości lub sensu działania prowadzącego do kształtowania głównych wartości. 

Na sprecyzowanie wniosków ogólnych będzie miało wpływ określenie wniosków cząstkowych odnoszących się do realizacji poszczególnych zadań zawartych w podstawie programowej. Powinniśmy zatem wiedzieć, jak nauczyciele wywiązywali się z realizacji zadań określonych w podstawie programowej. 

Przypomnijmy, że podstawa precyzuje 17 zadań, a dyrektor powinien być poinformowany o tym:

  • jak nauczyciele wspierali wielokierunkową aktywność dziecka,
  • w jaki sposób organizowali warunki bezpiecznego, swobodnego rozwoju dzieci, zabawy i odpoczynku,
  • w jaki sposób wspierali aktywności dziecka, aby podnieść poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych,
  • co robią nauczyciele, aby zapewnić warunki sprzyjające nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwiły im ciągłość procesów adaptacji,
  • w jaki sposób pomagali dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony w osiągnięciu optymalnego rozwoju, 
  • jakie podejmowali działania, aby wesprzeć samodzielną dziecięcą eksplorację świata, 
  • w jaki sposób dobierali treści podstawy, aby były adekwatne do poziomu rozwoju dzieci, z którymi pracowali, biorąc pod uwagę ich możliwości percepcyjne, wyobrażenia i rozumowanie z poszanowaniem indywidualnych potrzeb i zainteresowań dzieci,
  • co robili, aby wzmocnić poczucie wartości, indywidualność i oryginalność każdego dziecka, 
  • w jaki sposób wzmacniali potrzeby tworzenia relacji osobowych i uczestnictwa dzieci w życiu społecznym grupy,
  • w jaki sposób tworzyli sytuacje sprzyjające rozwojowi nawyków i zachowań prowadzących do samodzielności, dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo w ruchu drogowym dzieci, z którymi pracowali, 
  • w jaki sposób przygotowywali dzieci do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi,
  • co robili, aby zadbać o zdrowie psychiczne dzieci, z którymi pracowali, 
  • w jaki sposób budowali wrażliwość dzieci, w tym wrażliwość estetyczną, 
  • w jaki sposób przestrzegali prawa dzieci do bezpiecznej, samodzielnej eksploracji otaczającej przyrody, stymulującej rozwój ich wrażliwości i umożliwiającej poznanie wartości oraz norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego,
  • czy rzeczywiście tworzone przez nauczycieli warunki edukacyjne (organizacja, metody pracy) umożliwiały dzieciom bezpieczną, samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu oraz bezpieczne konstruowanie, majsterkowanie, planowanie i podejmowanie intencjonalnego działania, w tym prezentowanie wytworów swojej pracy,
  • jak skuteczna była współpraca z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków umożliwiających rozwój tożsamości dzieci (z kim – 
  • poza rodzicami – nauczyciele współpracowali),
  • czy nauczyciele wywiązywali się z obowiązku kreowania sytuacji prowadzących do poznania przez dzieci wartości i norm społecznych, których źródło stanowią rodzina, grupa w przedszkolu, inne dorosłe osoby, w tym osoby starsze, 
  • czy nauczyciele systematyczne uzupełniali, za zgodą rodziców, realizowane treści wychowawcze o nowe zagadnienia, wynikające z pojawienia się w otoczeniu dzieci zmian i zjawisk istotnych dla ich bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju, 
  • w jaki sposób nauczyciele wspierali rozwój mechanizmów uczenia się dzieci, prowadzących do osiągnięcia przez nie poziomu umożliwiającego podjęcie nauki w szkole,
  • w jaki sposób nauczyciele wspierali dzieci w budowaniu zainteresowania językiem obcym nowożytnym, a w przedszkolach, których to dotyczy, także językiem i kulturą mniejszości narodowych i etnicznych. 

Ocena realizacji treści programowych w poszczególnych grupach powinna się odnieść do stopnia ich wdrożenia. Treści programowe ujęte są w cztery obszary rozwojowe. Najważniejsze, co dyrektor powinien wiedzieć od nauczycieli, jest to, w jakim stopniu zaproponowany przez nich program wychowania przedszkolnego został zrealizowany. Z pewnością nauczyciele dokonają odpowiedniej analizy pod kątem dostosowania, zamiany bądź poszerzenia lub uzupełnienia realizowanych treści z uwagi na to, że rodzice mogli sprecyzować swoje oczekiwania wynikające z ich prawa do uzupełnienia treści programowych lub też sami nauczyciele wprowadzili konieczne modyfikacje. Precyzując wnioski z wdrażania treści programowych, pamiętać należy o uzasadnieniu celowości wprowadzenia zmian oraz o ich efektywności w odniesieniu do konkretnych korzyści rozwojowych poszczególnych dzieci lub grupy. 

Oceniając stopień realizacji podstawy programowej, należy także odnieść się do spełnienia przez nauczycieli warunków jej realizacji. Warunki i sposób realizacji podstawy programowej stanowią kwintesencję tego, co w metodyce pedagogiki przedszkolnej jest najważniejsze. Warto zwrócić na to uwagę, gdyż ma to istotne znaczenie dla całościowego procesu wdrażania podstawy. 

Analizując szczegółowo poszczególne warunki realizacji podstawy programowej, nierzadko mogliśmy się przekonać, że różna jest ich interpretacja przez poszczególnych nauczycieli. Bywało, że nauczycielom, zwłaszcza mniej doświadczonym, brakowało nieco wiedzy, natomiast nauczyciele doświadczeni pracowali rutynowo. Dokonując podsumowania pod kątem realizacji zalecanych warunków wdrażania podstawy programowej, dyrektor powinien wiedzieć, w jaki sposób z tego obowiązku wywiązywali się poszczególni nauczyciele. 

Chodzi głównie o to: 

  • jak nauczyciele organizowali zajęcia kierowane i niekierowane, wykorzystując każdą sytuację i moment pobytu dziecka w przedszkolu,
  • jak przebiegała organizacja zajęć poza budynkiem, czy była elementem codziennej pracy w każdej grupie, 
  • czy podczas organizacji zajęć kierowanych uwzględniano indywidualne możliwości rozwojowe dzieci, w tym w szczególności prowadzące do osiągania dojrzałości szkolnej, np. czy oczekiwanie poznania liter skutkowało zabawami w ich rozpoznawaniu, czy rachowanie, czytanie, a nawet pisanie przebiegało zgodnie z fizjologią i naturą pojawiania się tychże procesów,
  • jak organizowano zabawy prowadzące do poznania alfabetu liter drukowanych, czy przestrzegano zasady, że nie każde dziecko jest zainteresowane poznaniem wszystkich liter w tym samym czasie co inne dzieci,
  • czy brano pod uwagę to, że zabawy przygotowujące do nauki pisania liter prowadzić powinny jedynie do optymalizacji napięcia mięśniowego, ćwiczeń planowania ruchu przy kreśleniu znaków o charakterze literopodobnym, ćwiczeń czytania liniatury, wodzenia po śladzie i zapisu wybranej litery, którą dziecko indywidualnie pragnie już zapisać,
  • czy dzieci nie uczyły się czynności złożonych całą grupą jednocześnie,
  • w jaki sposób nauczyciele diagnozowali i obserwowali postępy rozwojowe dzieci, czy następowało to w toku twórczej organizacji przestrzeni ich rozwoju,
  • czy dzieci otrzymały pomoc w rozumieniu szybko zmieniających się w ich otoczeniu zmian, 
  • czy organizacja zabawy, nauki i wypoczynku wynikała z rytmu dnia, czyli systematycznie powtarzających się elementów, które pozwoliły dzieciom na stopniowe rozumienie pojęcia czasu, 
  • czy organizacja dnia gwarantowała dzieciom bezpieczeństwo, spokój i zdrowy rozwój,
  • czy pobyt dzieci w przedszkolu był czasem wypełnionym zabawą, która pod okiem specjalistów tworzyła pole doświadczeń rozwojowych budujących dojrzałość szkolną,
  • czy kształtowanie nawyków ruchowych u dzieci, w tym prowadzenie w każdej grupie wiekowej zajęć rytmiki oraz ćwiczeń zapobiegających wadom postawy, zaspokajało ich potrzebę ruchu oraz prawidłowy rozwój fizyczny,
  • w jaki sposób nauczyciele informowali rodziców o postępach w rozwoju dzieci oraz zachęcali do współpracy w realizacji programu wychowania przedszkolnego, czy były to działania systematyczne, 
  • czy nauczyciele przygotowali diagnozę dzieci, które w danym roku rozpoczynają naukę w szkole, 
  • w jaki sposób nauczyciele wywiązywali się z zadania dotyczącego aranżacji i zagospodarowania przestrzeni pozwalającej dzieciom na podejmowanie różnorodnych form działania, w szczególności poprzez zorganizowanie stałych i czasowych kącików zainteresowań, takich jak: kącik czytelniczy, konstrukcyjny, artystyczny, przyrodniczy, kąciki związane z obchodzonymi świętami, specyfiką pracy placówki czy aktualnie realizowaną tematyką, 
  • czy nauczyciele, organizując przestrzeń, mieli na uwadze to, że każde dziecko powinno mieć możliwość samodzielnego manipulowania przedmiotami bez rygorystycznych ograniczeń czasowych, 
  • w jaki sposób organizowano dzieciom odpoczynek, czy właściwie wykorzystywano wyposażenie, takie jak: leżak, materac, mata, poduszka, a także inne odpowiednie dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
  • czy aranżacja wnętrz umożliwiała dzieciom celebrowanie posiłków (kulturalne, spokojne ich spożywanie, nauka posługiwania się sztućcami), 
  • czy tworzono dzieciom możliwość wybierania potraw (walory odżywcze i zdrowotne produktów), a nawet ich komponowania,
  • czy aranżacja wnętrz umożliwiała dzieciom podejmowanie czynności użytecznych, np. prac porządkowych przed posiłkami i zabawą oraz po nich. 

Realizacja przez dyrektora obowiązku informowania rady pedagogicznej o przebiegu pracy w danym roku szkolnym 

Biorąc pod uwagę wymogi formalne dotyczące obowiązków mających charakter informacyjny, dyrektor jest zobowiązany przedstawić na zebraniu rady pedagogicznej wnioski ze sprawowanego w danym roku szkolnym nadzoru pedagogicznego oraz informac...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy