Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

28 lutego 2018

NR 74 (Wrzesień 2016)

Kierunki polityki oświatowej państwa w nowym roku szkolnym

0 225

Ministerstwo Edukacji przedstawiło kierunki polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2016/2017, z których wynika, że ważnym zadaniem oświaty jest nadal upowszechnianie czytelnictwa i rozwijanie kompetencji czytelniczych wśród dzieci i młodzieży. Ponadto priorytetowe jest również rozwijanie kompetencji informatycznych dzieci i młodzieży, a także kształtowanie postaw i wychowanie do wartości.

W zakresie ewaluacji zewnętrznej w tym roku szkolnym ministerstwo nie wyznaczyło wymagań ewaluacyjnych w przedszkolach, a jedynie wskazało, że 40% ewaluacji ma wynikać z wniosków z nadzoru pedagogicznego poszczególnych kuratoriów oświaty. Wyniki ewaluacji zewnętrznych oraz kontroli przestrzegania prawa w ubiegłym roku szkolnym stanowią podstawę do określenia działań w bieżącym roku szkolnym. Ministerstwo, jak co roku, wskazało kilka obszarów działalności edukacyjnej szkół i placówek, które wymagają szczególnej uwagi. Działania związane z kierunkami polityki oświatowej państwa mogą być również podstawą do przeprowadzenia ewaluacji wewnętrznej, jeśli dana placówka uzna za zbieżne ze swoimi wynikami ubiegłorocznej ewaluacji wewnętrznej lub uczyni również priorytetowymi.

Wyniki debat prowadzonych przez ministerstwo doprowadziły do powzięcia decyzji o wprowadzeniu programu wspierającego rozwój czytelnictwa w Polsce pt. „Zmiana przez czytanie”. Ministerstwo proponuje, aby:

  • książka była w każdym domu,
  • wprowadzić kanon lektur dla rodziców dzieci wychowania przedszkolnego,
  • wspierać kształtowanie nawyku czytania od najmłodszych lat,
  • uatrakcyjnić biblioteki wiejskie,
  • wsparcie finansowe bibliotek uzależnione było m.in. od oferty czytelniczej, godzin otwarcia biblioteki, współpracy i pomysłu na funkcjonowanie konkretnego miejsca,
  • wprowadzić „Czytanie w szkole”, wspólne, ciche czytanie podczas zajęć w bibliotece szkolnej, a w klasach najmłodszych dzień rozpoczynać od czytania.

Konkretnym działaniem określonym w tym programie dla przedszkoli jest wprowadzenie kanonu lektur dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym. Uznana literatura dziecięca dostarcza pożądanych wzorców bohaterów do naśladowania. Chodzi o czerpanie z przykładów bohaterów literackich, mających pozytywny wpływa na kształtowanie się charakterów młodych ludzi i światopoglądu zgodnego z ideą humanizmu i tolerancji. Współczesny świat bajek dla dzieci jest przesycony przemocą, co w znacznym stopniu źle wpływa na kształtowanie się osobowości młodego człowieka, w szczególności jego sfery emocjonalnej. Toteż ważne jest nie tylko dostarczanie dzieciom w przedszkolu pozytywnych wzorców, ale kształtowanie świadomości rodziców. Oczekuje się, że instytucje publiczne, m.in. placówki oświatowe, będą skutecznie promować czytelnictwo jako sposób spędzenia wolnego czasu w rodzinie. Promowanie kultury książki to poważne zadanie, jakie stawia ministerstwo placówkom oświatowym. Instytucje edukacyjne nie tylko muszą rozwijać kompetencje czytelnicze dzieci poprzez lekturę uznanych pozycji, ale powinny również działać w kierunku rozbudzania zainteresowania czytelnictwem także wśród dorosłych.

Planując działania ewaluacyjne związane z rozwijaniem zainteresowań czytelniczych dzieci, powinniśmy wziąć pod uwagę promocję czytelnictwa wśród dorosłych. W wychowaniu dzieci, jako przyszłych czytelników, promocja czytelnictwa wśród dorosłych jest inwestycją w przyszłe pokolenia. W placówkach oświatowych, priorytetem w zakresie rozwijania zainteresowań czytelniczych dzieci będą więc działania nie tylko z samymi dziećmi, ale także z ich rodzicami.

Przedszkola, podobnie jak w latach poprzednich, będą uczestniczyć w akcji „Cała Polska czyta dzieciom”. Warto wiedzieć, że od 2014 r. funkcjonuje Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa na lata 2014–2020, który został opracowany przez zespół ds. promocji i upowszechniania czytelnictwa powołany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W jego przygotowanie, a także koordynację, zaangażowane są dwie narodowe instytucje kultury – Instytut Książki oraz Biblioteka Narodowa.

Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa obejmuje swoim zasięgiem najważniejsze obszary powiązane z czytelnictwem i obecnością książki na rynku. Istotnym elementem programu są działania zmieniające i wzmacniające rolę biblioteki jako podstawowej przestrzeni kontaktu z książką. Ważnym elementem programu, wychodzącym naprzeciw zmianom cywilizacyjnym, są działania służące udostępnianiu legalnej książki w Internecie. Główne cele programu to:

  • promocja i upowszechnianie czytelnictwa i książki wśród nieczytających,
  • wspieranie wydawania wartościowej literatury i czasopism kulturalnych,
  • działania służące udostępnianiu legalnej książki w Internecie,
  • działania zmieniające i wzmacniające rolę biblioteki jako podstawowej przestrzeni kontaktu z książką poprzez modernizację budynków bibliotek, unowocześnianie ich serwisu, zakup nowości oraz szkolenia dla bibliotekarzy.

Wkrótce powinniśmy odczuć efekty wdrażania tego programu w postaci dobrze wyposażonych bibliotek i kompetentnych bibliotekarzy.

Działania związane  z kierunkami polityki oświatowej  państwa mogą być również podstawą do przeprowadzenia ewaluacji wewnętrznej, jeśli dana placówka uzna za zbieżne ze swoimi wynikami ubiegłorocznej ewaluacji wewnętrznej  lub uczyni również  priorytetowym

Program narodowy w zakresie rozwoju czytelnictwa dodatkowo wspierany jest przez Rządowy Program Wieloletni „Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2016–2020”, który zakłada: 

  • zakup nowości do bibliotek w celu poszerzenia oferty bibliotek publicznych o nowości wydawnicze, w tym multimedia, ze szczególnym uwzględnieniem współpracy biblioteki publicznej ze szkolną; głównie chodzi o kształtowanie księgozbioru dla dzieci i młodzieży w bibliotece publicznej, co powinno skutkować stworzeniem takich zasobów bibliotecznych, które będą dobrane pod kątem rzeczywistych potrzeb środowiska, w którym biblioteka funkcjonuje;
  • poprawę infrastruktury bibliotek wiejskich; od 2016 r. zakłada się dalsze podnoszenie jakości i standardów funkcjonowania gminnych bibliotek publicznych na terenach wiejskich i w małych miastach poprzez wspieranie inwestycji w budowę i modernizację budynków gminnych bibliotek publicznych; w efekcie ma nastąpić przekształcenie bibliotek w nowoczesne centra dostępu do książek, wiedzy i kultury, będące miejscami ważnymi dla lokalnej społeczności.

Narodowa strategia rozwoju czytelnictwa wspierana jest także przez program ministerialny „Promocja literatury i czytelnictwa”. Ministerstwo wyznaczyło cztery priorytety: 

  • Priorytet 1. Literatura. Celem tego działania jest podnoszenie poziomu świadomości literackiej i uzupełnienie rynku wydawniczego poprzez dofinansowywanie wartościowych, niekomercyjnych publikacji literatury polskiej i światowej.
  • Priorytet 2. Promocja czytelnictwa. Celem jest wspieranie wartościowych form promowania czytelnictwa, zarówno poprzez dofinansowywanie innowacyjnych, szeroko zakrojonych programów promujących powszechne praktyki czytelnicze, jak i poprzez wsparcie dla przedsięwzięć promujących najbardziej znaczące zjawiska literatury współczesnej.
  • Priorytet 3. Czasopisma. Ma na celu wspieranie najbardziej znaczących ogólnopolskich czasopism kulturalnych, zarówno tych o wieloletnim dorobku i ugruntowanej pozycji, jak i tych, które uzyskały status opiniotwórczych w ostatnich latach.
  • Priorytet 4. Partnerstwo publiczno-społeczne. Celem tego działania jest aktywizacja społeczności wokół biblioteki publicznej, jako ważnej instytucji kultury w gminie oraz wzmocnienie znaczenia biblioteki publicznej jako miejsca integracji życia społeczności lokalnej.

Instytut Książki i Biblioteka Narodowa, jako główni koordynatorzy wdrażania narodowej strategii rozwoju czytelnictwa, realizują także własne programy, są to m.in. programy szkoleń bibliotekarzy, seminaria, promocja Dyskusyjnych Klubów Książki, konkurs „Pierwsza książka mojego dziecka”, którego celem jest opracowanie kształtu merytorycznego i artystycznego książki dla dzieci i rodziców.

Jak widać, zakres działań instytucji zaangażowanych w rozwój czytelnictwa jest bogaty. Należy się więc spodziewać, że głównie biblioteki będą bardzo aktywne w swoim środowisku. Z pewnością skorzystają na tym placówki oświatowe, które powinny być głównymi odbiorcami oferty bibliotek, skierowanej zarówno do dzieci, rodziców, jak i nauczycieli.

 

Kształtowanie postaw. Wychowanie do wartości

Według wizji ministerstwa szkoła ma nie tylko kształtować, ale przede wszystkim wychowywać. Minister edukacji ogłosiła priorytety, które będą obowiązywać w bieżącym roku szkolnym, jeden z nich to „wychowanie do wartości”. Idea, że szkoła ma przede wszystkim uczyć, a w procesie wychowawczym jedynie wspierać rodziców, nie jest już tak podkreślana, jak wychowawcza rola szkoły. Na poziomie edukacji przedszkolnej wychowanie do wartości, w szczególności rozróżnianie dobra od zła, kształtowanie charakteru poprzez odpowiednie postawy, ma miejsce od dawna. 

Oczekuje się, że instytucje publiczne, m.in. placówki oświatowe, będą skutecznie promować czytelnictwo jako sposób spędzenia wolnego czasu  w rodzinie.   

W podstawie programowej wychowania przedszkolnego treści te przejawiają się w wielu jej obszarach. Niektórymi z celów wychowania przedszkolnego są: budowanie systemu wartości, w tym wychowywanie dzieci tak, żeby lepiej orientowały się w tym, co jest dobre, a co złe, wprowadzenie dzieci w świat wartości estetycznych i rozwijanie umiejętności wypowiadania się poprzez muzykę, taniec, śpiew, małe formy teatralne oraz sztuki plastyczne, kształtowanie u dzieci poczucia przynależności społecznej (do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty narodowej) oraz postawy patriotycznej.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego określa wprost treści, które odnoszą się do wartości ogólnych, kształtujących postawy i charakter młodego człowieka. Są to następujące zapisy:

  • dziecko grzecznie zwraca się do innych w domu, w przedszkolu, na ulicy,
  • dziecko wie, że nie należy chwalić się bogactwem i nie należy dokuczać dzieciom, które wychowują się w trudniejszych warunkach, a także że nie należy wyszydzać i szykanować innych,
  • dziecko rozumie potrzebę poszanowania odmienności i autonomii drugiego człowieka,
  • dziecko dba o swoje zdrowie; zaczyna orientować się w zasadach zdrowego żywienia i zdrowego trybu życia,
  • dziecko wie, jak trzeba zachować się w sytuacji zagrożenia i gdzie można otrzymać pomoc, umie o nią poprosić,
  • dziecko wie, jak należy się zachować na uroczystościach, np. na koncercie, festynie, przedstawieniu, w teatrze, w kinie,
  • dziecko zna swoje prawa i obowiązki,
  • dziecko wie, jakiej jest narodowości, że mieszka w Polsce, a stolicą Polski jest Warszawa, zna godło i flagę państwową, zna polski hymn i wie, że Polska należy do Unii Europejskiej,
  • dziecko wie, że wszyscy ludzie mają równe prawa.

Rozwój moralny młodego człowieka jest w pełni uzależniony od warunków, w jakich jest kształtowana postawa moralna poszczególnych osób. To, czy młodzi ludzie będą potrafili odróżniać dobro od zła i będą posiadali wysoką wrażliwość moralną, zależy od rozwiniętej u nich dojrzałości moralnej. Wychowanie przedszkolne, ze względu na okres rozwojowy człowieka, może zapoczątkować ten rozwój, skierować uwagę dzieci na wartości ponadczasowe, wzorce i ideały zgodne z prawami humanizmu i patriotyzmu. Każdy wychowawca ma nie tylko nauczyć odróżniania dobra od zła, dostarczać rzetelnej wiedzy wychowankom o tym, na czym polega spełnianie dobra lub wyrządzanie zła,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy