Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor a finanse

9 marca 2021

NR 119 (Marzec 2021)

Z czego składa się nauczycielska pensja?

0 467

Kwestia nauczycielskiego wynagrodzenia to złożona problematyka unormowana w kilku aktach prawnych oraz aktach prawa miejscowego obowiązujących na obszarze działania danego organu prowadzącego. Podstawowa regulacja dotycząca pensji nauczycielskiej znajduje się w art. 30 Karty Nauczyciela1.

POLECAMY

 

Z ust. 1 art. 30 Karty Nauczyciela wynika, że wynagrodzenie nauczyciela składa się z następujących składników: 

  • wynagrodzenia zasadniczego,
  • dodatku za wysługę lat, 
  • dodatku motywacyjnego, 
  • dodatku funkcyjnego, w tym z tytułu sprawowania funkcji wychowawcy klasy, 
  • dodatku za warunki pracy,
  • wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw,
  • nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy.

Ważne!
W skład wynagrodzenia nie wchodzą świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, jednorazowe świadczenie na start dla nauczycieli stażystów odbywających staż na nauczyciela kontraktowego (art. 53a Karty Nauczyciela) oraz tzw. dodatek wiejski (art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela). 

Szczegółowe regulacje prawne dotyczące naliczania i wypłaty poszczególnych składników wynagrodzenia nauczycieli ustalone są w rozporządzeniu w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy2.

Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 6 Karty Nauczyciela, organ prowadzący przedszkole będący jednostką samorządu terytorialnego zobowiązany jest w drodze regulaminu określić dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu zawodowego:

  • wysokość stawek dodatków: za wysługę lat, motywacyjnego, funkcyjnego i za warunki pracy, oraz szczegółowe warunki ich przyznawania, 
  • szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw, 
  • wysokość i warunki wypłacania nagród i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. 

Z uwagi na powyższe, szczegółowych zasad dotyczących wysokości i wypłaty dodatków należy szukać w regulaminie obowiązującym na terenie danego organu prowadzącego. Regulamin taki przyjmowany jest w postaci uchwały rady gminy, powiatu lub sejmiku województwa. Jest to lektura obowiązkowa dla każdego nauczyciela, dyrektora i pracownika zajmującego się wynagrodzeniami w przedszkolu. 

Szczegółowych zasad dotyczących wysokości i wypłaty dodatków należy szukać w regulaminie obowiązującym na terenie danego organu prowadzącego. Regulamin taki przyjmowany jest w postaci uchwały rady gminy, powiatu lub sejmiku województwa. 

Wysokość wynagrodzenia nauczycieli

Stosownie do art. 30 ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela wysokość wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela uzależniona jest od stopnia awansu zawodowego, posiadanych kwalifikacji oraz wymiaru zajęć obowiązkowych. Z kolei wysokość dodatków uwarunkowana jest: 

  • okresem zatrudnienia, 
  • jakością świadczonej pracy, 
  • wykonywaniem dodatkowych zadań lub zajęć,
  • powierzonym stanowiskiem, 
  • sprawowaną funkcją, 
  • warunkami pracy.

Ważne!
Co ciekawe, zgodnie z art. 30 ust. 10 Karty Nauczyciela organy prowadzące placówkę będące jednostkami samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) mogą zwiększać środki na wynagrodzenia nauczycieli. Mogą również podwyższać ustalone w przepisach ogólnych minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków. Z wiadomych przyczyn są to oczywiście przypadki bardzo rzadkie. 

W dalszej części niniejszego tekstu postaram się w miarę przystępnie omówić podstawowe kwestie dotyczące składników nauczycielskiego wynagrodzenia. 

Wynagrodzenie zasadnicze

Artykuł 35 ust. 5 Karty Nauczyciela nakłada na ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania obowiązek corocznego ustalenia wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego dla nauczycieli realizujących tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin. 

Szczególnym rodzajem dodatku funkcyjnego jest dodatek za wychowawstwo, o którym mowa w art. 34a Karty Nauczyciela. Organ prowadzący przedszkole może w regulaminie zwiększyć wysokość takiego dodatku.

Bardzo ważne jest udokumentowanie prawa do okreś­lonej stawki wynagrodzenia. Zgodnie z § 3 rozporządzenia następuje to poprzez przedstawienie oryginalnych dokumentów (aktów nadania stopnia awansu zawodowego, świadectw, dyplomów) albo uwierzytelnionych odpisów (kopii) tych dokumentów. Sposób uwierzytelniania określają odrębne przepisy. 

Dodatek za wysługę lat

Zasady obliczania i wypłaty dodatku stażowego wskazane są w art. 33 Karty Nauczyciela i w § 7 rozporządzenia dotyczącego wynagrodzeń nauczycieli. Co do zasady, nauczycielom przysługuje dodatek 
za wysługę lat w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy. Jest on wypłacany w okresach miesięcznych, poczynając od czwartego roku pracy. Dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego. 

Bardzo ważną kwestią jest ustalenie okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat. Są nimi wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy obowiązujących przepisów prawa podlegają wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

W przypadku nauczycieli zatrudnionych w więcej niż jednej placówce, okresy uprawniające do dodatku za wysługę lat ustala się odrębnie dla każdego stosunku pracy. Do okresu tego nie wlicza się: 

  • okresu pracy w innym zakładzie, w którym nauczyciel jest lub był jednocześnie zatrudniony

oraz

  • okresów podstawowego zatrudnienia.

Ważne!
Sytuacja wskazana powyżej dotyczy tylko osób zatrudnionych w przedszkolach na obszarze działania jednego organu prowadzącego, jeżeli wymiar zatrudnienia nauczyciela przekracza obowiązujący go wymiar zajęć (pełen etat). W takiej sytuacji pracownik wskazuje w oświadczeniu, która placówka jest jego podstawowym miejscem zatrudnienia i w tym zakładzie pracy wypłaca mu się dodatek stażowy. 

Inaczej sprawa wygląda w sytuacji, gdy nauczyciel pracuje w kilku placówkach w łącznym wymiarze nieprzekraczającym etatu. Wówczas każda placówka zobowiązana jest do wypłaty dodatku za wysługę lat na zasadach ogólnych, wliczając do okresów zatrudnienia wszystkie okresy poprzedniego zatrudnienia oraz inne udowodnione okresy. 

Nauczycielowi mianowanemu lub dyplomowanemu, który przeszedł do pracy w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej lub Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej na stanowisko wymagające kwalifikacji pedagogicznych, do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy pracy zaliczane do dodatku za wysługę lat w placówce, w której nauczyciel otrzymał urlop bezpłatny na czas zajmowania tego stanowiska.

Dodatek motywacyjny

Zasady przyznawania nauczycielom dodatku motywacyjnego zostały określone w § 6 rozporządzenia. Wskazano w nim ogólne warunki przyznawania nauczycielom tego dodatku, do których należą: 

  • osiągnięcia w realizowanym procesie dydaktycznym, 
  • osiągnięcia wychowawczo-opiekuńcze, 
  • wprowadzanie innowacji pedagogicznych skutkujących efektami w procesie kształcenia i wychowania, 
  • zaangażowanie w realizację czynności i zajęć, 
  • szczególnie efektywne wypełnianie zadań i obowiązków związanych z powierzonym stanowiskiem, 

realizowanie w przedszkolu zadań edukacyjnych wynikających z przyjętych przez organ prowadzący priorytetów w realizowanej lokalnej polityce oświatowej.

Są to warunki ogólne, które organ prowadzący będący jednostką samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo) zobowiązany jest uszczegółowić w regulaminie, o którym wspomniałam na początku.

Dodatek funkcyjny

„Podstawowy” dodatek funkcyjny został uregulowany przez zapisy § 5 rozporządzenia, z których wynika, że uprawnionymi do uzyskania dodatku funkcyjnego są nauczyciele, którym powierzono: 

  • stanowisko dyrektora lub wicedyrektora przedszkola, szkoły, placówki lub innej jednostki organizacyjnej, 
  • inne stanowisko kierownicze przewidziane w statucie szkoły, przedszkola lub placówki, 
  • sprawowanie funkcji: wychowawcy klasy, doradcy metodycznego lub nauczyciela-konsultanta, opiekuna stażu, nauczyciela opiekującego się oddziałem przedszkolnym. 

Tak jak w przypadku dodatku motywacyjnego, szczególne warunki nabycia prawa i wypłaty dodatku wskazane są w regulaminie wydanym przez właściwy organ prowadzący. 

Szczególnym rodzajem dodatku funkcyjnego jest dodatek za wychowawstwo, o którym mowa w art. 34a Karty Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że nauczycielowi, któremu powierzono sprawowanie funkcji wychowawcy klasy, przysługuje z tego tytułu dodatek funkcyjny w minimalnej wysokości 300 zł. Organ prowadzący przedszkole może w regulaminie zwiększyć wysokość takiego dodatku. 

Dodatek za warunki pracy

Artykuł 34 Karty Nauczyciela stanowi, że nauczycielom pracującym w trudnych lub uciążliwych warunkach przysługuje z tego tytułu dodatek za warunki pracy.

Wykaz trudnych i uciążliwych warunków pracy stanowiących podstawę do przyznania z tego tytułu dodatku wskazany jest w § 8 rozporządzenia. I tak, za pracę w trudnych warunkach uznaje się prowadzenie przez nauczycieli:

  • praktycznej nauki zawodu szkół górniczych, leśnych, rolniczych, medycznych, w szkołach 
  • specjalnych oraz w szkołach w zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich, 
  • zajęć dydaktycznych w szkołach (oddziałach) przysposabiających do pracy, 
  • zajęć rewalidacyjno-wychowawczych z dziećmi i młodzieżą upośledzonymi umysłowo w stopniu głębokim, 
  • zajęć dydaktycznych i wychowawczych w specjalnych przedszkolach (oddziałach), szkołach (oddziałach) specjalnych oraz prowadzenie indywidualnego nauczania dziecka zakwalifikowanego do kształcenia specjalnego, 
  • zajęć dydaktycznych w szkoł...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy