Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo , Otwarty dostęp

27 sierpnia 2019

NR 104 (Wrzesień 2019)

Wczesne wspomaganie rozwoju

0 83

Termin „wczesne wspomaganie rozwoju dziecka” funkcjonuje w placówkach oświatowych od 14 lat. Pierwsze uregulowania prawne wprowadziło rozporządzenie MENiS z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju, stwarzając możliwość organizowania na szeroką skalę zajęć stymulujących rozwój dziecka niepełnosprawnego od chwili jego urodzenia aż do momentu pójścia do szkoły. Jak się okazuje, w wielu placówkach realizacja WWR pozostawia nadal wiele do życzenia. Dlaczego?

Dane statystyczne wskazują na stały wzrost liczby korzystających z takiego wsparcia, np. w latach 2015–2018 było to odpowiednio 36 752, 48 889 i 57 369 dzieci, spośród których niecałe 25% to dzieci poniżej trzeciego roku życia. Na przestrzeni tych lat wzrosła też liczba zespołów WWR – w 2017 r. funkcjonowało 32 958 zespołów w publicznych placówkach edukacyjnych oraz 24 000 w placówkach niepublicznych.


Ilość nie zawsze przekłada się na jakość


Raport NIK z 2018 r. – dotyczący WWR dzieci z różnymi dysfunkcjami – ujawnił wiele problemów. Spora część z nich ma charakter systemowy i nie dotyczy bezpośrednio placówek, w których organizowane jest wczesne wspomaganie, typu: późne diagnozowanie dzieci, brak jasno określonego katalogu niepełnosprawności, które wymagają wczesnego wspomagania rozwoju (w przeciwieństwie do tzw. niepełnosprawności „szkolnych”, które są jasno sprecyzowane), niska aktywność lekarzy rodzinnych i pediatrów w wykrywaniu niepełnosprawności u małych dzieci, ograniczona dostępność do profesjonalnych badań i diagnozy psychologiczno pedagogicznej (kilkumiesięczny czas oczekiwania), daleko położone miejsca odbywającej się terapii, szczególnie w rejonach słabo zurbanizowanych, na wsiach i w małych miasteczkach. 

Od 1 lutego 2017 r. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka mogą wydawać wyłącznie zespoły orzekające i działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.

Do rozwiązania powyższych problemów potrzebne są decyzje podejmowane na szczeblach władzy ustawodawczej i wykonawczej. Aby poprawić warunki realizacji wsparcia, do MEN skierowano więc wniosek o dokonanie nowelizacji ustawy Prawo oświatowe o zapisy pozwalające na poprawę spójności działań terapeutycznych podejmowanych w odniesieniu do dzieci z niepełnosprawnościami w różnych placówkach oświatowych. Skierowano także wnioski do samorządów lokalnych odpowiadających za finansowanie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, które na mocy rozporządzenia MEN z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2446) powinny przekazać właściwe fundusze z otrzymanej subwencji (przelicznik P62 = 0,840) zgodnie z zasadą „pieniądz idzie za dzieckiem”.


Tego robić nie wolno!


Wspomniany raport ujawnił niestety kilka bardzo poważnych nieprawidłowości, jakich dopuszczają się placówki organizujące WWR, w tym publiczne przedszkola. Ich analiza wskazuje, że niektórzy dyrektorzy – osoby odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie wczesnego wspomagania rozwoju – albo nie znają obowiązujących wymogów prawnych, albo ich nie przestrzegają, albo nieprawidłowo sprawują nadzór pedagogiczny. Skutkiem tego lekceważone są również prawa małych dzieci oraz ich rodziców do bezpłatnego, rzetelnego i profesjonalnie prowadzonego wsparcia, jakie gwarantuje im – jeśli mają opinie o potrzebie WWR – rozporządzenie MEN z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. z dnia 30 sierpnia 2017 r., poz. 1635). Pilnie trzeba więc przypomnieć, jakich błędów należy unikać z całą starannością.

  • Brak odpowiednich warunków do realizacji zaleceń z opinii (warunki lokalowe, nieodpowiednia kadra) – § 2 przywołanego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że wczesne wspomaganie może być organizowane w placówce, jeżeli: 

    1) dysponuje ona pomieszczeniami do prowadzenia zajęć w ramach WWR indywidualnie i w grupie, wyposażonymi w sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci, to oznacza, że w przedszkolu powinien być: odrębny gabinet przystosowany do zajęć z psychologiem, pedagogiem i logopedą, a w nim: niezbędne narzędzia diagnostyczne i pomoce adekwatne do prowadzonych zajęć terapeutycznych z dzieckiem i rodziną, oraz co najmniej jedna z sal do terapii specjalistycznej, np. sala SI, sala terapii ruchem, sala doświadczania świata, rodzaj, wielkość pomieszczeń i dostępność środków terapeutycznych muszą być adekwatne do potrzeb małych podopiecznych; 

    2) zatrudnia ona kadrę mającą kwalifikacje do prowadzenia zajęć w ramach wczesnego wspomagania określone w rozporządzeniu MEN z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U., poz. 1575 ze zmianą z 1 marca 2019 – Dz. U.,poz. 465), którymi są – obok wymogu przygotowania pedagogicznego:
     
  • jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia, 
  • studia wyższe na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka,
  • jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia, studia wyższe na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna i studia podyplomowe z zakresu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, terapii pedagogicznej, terapii rodzin lub innego rodzaju terapii właściwej dla pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka,
  • studia wyższe z zakresu fizjoterapii, rehabilitacji ruchowej lub terapii pedagogicznej,
  • kwalifikacje do zajmowania stanowiska logopedy.

Od 31 maja 2004 r. oceny kwalifikacji osoby zatrudnianej na stanowisku nauczyciela, a więc również członka zespołu WWR, dokonuje tylko dyrektor przedszkola. Pamiętając przy tym o tak ważnej sprawie, jaką jest zachowanie kwalifikacji nabytych oraz kwalifikacji zbliżonych respektowane w obowiązującym Prawie oświatowym, choć z pewnymi ograniczeniami: 

  • Kwalifikacje nabyte zachowują – do zajmowania stanowiska nauczyciela – tylko osoby zatrudnione 1 września 2017 r. na podstawie mianowania, które spełniały wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów. 
  • Kwalifikacje zbliżone, które mógł uznawać dyrektor do 31 sierpnia 2009 r., zachowują – do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym rodzaju placówki – nauczyciele, którym na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów uznano ukończony kierunek (specjalność) studiów za zbliżony do rodzaju prowadzonych zajęć. Uznanie takie nie wpływa jednak na ustalenie kwalifikacji przy kolejnym zatrudnieniu nawet w tym samym przedszkolu. Kolejne zatrudnienie (nowa umowa) zależy już od kwalifikacji aktualnie wymaganych. 

Obowiązujące przepisy przewidują wyjątkowe sytuacje, w których można zatrudnić osoby niespełniające wymagań kwalifikacyjnych, tj. brak możliwości zatrudnienia nauczyciela mającego wymagane kwalifikacje, potrzeba wynikająca z zastępstwa nieobecnego nauczyciela oraz złożenie do kuratora oświaty wniosku o wyrażenie zgody na zatrudnienie nauczyciela niespełniającego wymagań kwalifikacyjnych i otrzymanie na to zgody. W takiej sytuacji dyrektor może nawiązać stosunek pracy, przy czym nauczyciel ani nie rozpoczyna, ani nie kontynuuje już rozpoczętego stażu, i bez względu na posiadany stopień awansu zawodowego – dla celów płacowych – traktowany jest jak nauczyciel stażysta. 

Dyrektor może również zatrudnić osobę niemającą przygotowania pedagogicznego, bez uzyskania zgody kuratora oświaty, gdy istnieje szczególny przypadek uzasadniony potrzebami przedszkola, osoba rozpoczyna dopiero pracę w przedszkolu, legitymuje się wymaganym poziomem wykształcenia, nie ma przygotowania pedagogicznego, ale zobowiązuje się je uzyskać w trakcie odbywania sta...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy