Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyrektor kontra prawo , Otwarty dostęp

27 sierpnia 2019

NR 104 (Wrzesień 2019)

Wczesne wspomaganie rozwoju

299

Termin „wczesne wspomaganie rozwoju dziecka” funkcjonuje w placówkach oświatowych od 14 lat. Pierwsze uregulowania prawne wprowadziło rozporządzenie MENiS z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju, stwarzając możliwość organizowania na szeroką skalę zajęć stymulujących rozwój dziecka niepełnosprawnego od chwili jego urodzenia aż do momentu pójścia do szkoły. Jak się okazuje, w wielu placówkach realizacja WWR pozostawia nadal wiele do życzenia. Dlaczego?

Dane statystyczne wskazują na stały wzrost liczby korzystających z takiego wsparcia, np. w latach 2015–2018 było to odpowiednio 36 752, 48 889 i 57 369 dzieci, spośród których niecałe 25% to dzieci poniżej trzeciego roku życia. Na przestrzeni tych lat wzrosła też liczba zespołów WWR – w 2017 r. funkcjonowało 32 958 zespołów w publicznych placówkach edukacyjnych oraz 24 000 w placówkach niepublicznych.


Ilość nie zawsze przekłada się na jakość


Raport NIK z 2018 r. – dotyczący WWR dzieci z różnymi dysfunkcjami – ujawnił wiele problemów. Spora część z nich ma charakter systemowy i nie dotyczy bezpośrednio placówek, w których organizowane jest wczesne wspomaganie, typu: późne diagnozowanie dzieci, brak jasno określonego katalogu niepełnosprawności, które wymagają wczesnego wspomagania rozwoju (w przeciwieństwie do tzw. niepełnosprawności „szkolnych”, które są jasno sprecyzowane), niska aktywność lekarzy rodzinnych i pediatrów w wykrywaniu niepełnosprawności u małych dzieci, ograniczona dostępność do profesjonalnych badań i diagnozy psychologiczno pedagogicznej (kilkumiesięczny czas oczekiwania), daleko położone miejsca odbywającej się terapii, szczególnie w rejonach słabo zurbanizowanych, na wsiach i w małych miasteczkach. 

Od 1 lutego 2017 r. opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka mogą wydawać wyłącznie zespoły orzekające i działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych.

Do rozwiązania powyższych problemów potrzebne są decyzje podejmowane na szczeblach władzy ustawodawczej i wykonawczej. Aby poprawić warunki realizacji wsparcia, do MEN skierowano więc wniosek o dokonanie nowelizacji ustawy Prawo oświatowe o zapisy pozwalające na poprawę spójności działań terapeutycznych podejmowanych w odniesieniu do dzieci z niepełnosprawnościami w różnych placówkach oświatowych. Skierowano także wnioski do samorządów lokalnych odpowiadających za finansowanie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, które na mocy rozporządzenia MEN z dnia 18 grudnia 2018 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2019 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2446) powinny przekazać właściwe fundusze z otrzymanej subwencji (przelicznik P62 = 0,840) zgodnie z zasadą „pieniądz idzie za dzieckiem”.


Tego robić nie wolno!


Wspomniany raport ujawnił niestety kilka bardzo poważnych nieprawidłowości, jakich dopuszczają się placówki organizujące WWR, w tym publiczne przedszkola. Ich analiza wskazuje, że niektórzy dyrektorzy – osoby odpowiedzialne za prawidłowe funkcjonowanie wczesnego wspomagania rozwoju – albo nie znają obowiązujących wymogów prawnych, albo ich nie przestrzegają, albo nieprawidłowo sprawują nadzór pedagogiczny. Skutkiem tego lekceważone są również prawa małych dzieci oraz ich rodziców do bezpłatnego, rzetelnego i profesjonalnie prowadzonego wsparcia, jakie gwarantuje im – jeśli mają opinie o potrzebie WWR – rozporządzenie MEN z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz. U. z dnia 30 sierpnia 2017 r., poz. 1635). Pilnie trzeba więc przypomnieć, jakich błędów należy unikać z całą starannością.

  • Brak odpowiednich warunków do realizacji zaleceń z opinii (warunki lokalowe, nieodpowiednia kadra) – § 2 przywołanego rozporządzenia jednoznacznie wskazuje, że wczesne wspomaganie może być organizowane w placówce, jeżeli: 

    1) dysponuje ona pomieszczeniami do prowadzenia zajęć w ramach WWR indywidualnie i w grupie, wyposażonymi w sprzęt specjalistyczny i środki dydaktyczne, odpowiednie do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci, to oznacza, że w przedszkolu powinien być: odrębny gabinet przystosowany do zajęć z psychologiem, pedagogiem i logopedą, a w nim: niezbędne narzędzia diagnostyczne i pomoce adekwatne do prowadzonych zajęć terapeutycznych z dzieckiem i rodziną, oraz co najmniej jedna z sal do terapii specjalistycznej, np. sala SI, sala terapii ruchem, sala doświadczania świata, rodzaj, wielkość pomieszczeń i dostępność środków terapeutycznych muszą być adekwatne do potrzeb małych podopiecznych; 

    2) zatrudnia ona kadrę mającą kwalifikacje do prowadzenia zajęć w ramach wczesnego wspomagania określone w rozporządzeniu MEN z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U., poz. 1575 ze zmianą z 1 marca 2019 – Dz. U.,poz. 465), którymi są – obok wymogu przygotowania pedagogicznego:
     
  • jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia, 
  • studia wyższe na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna w zakresie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka,
  • jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia, studia wyższe na kierunku pedagogika lub pedagogika specjalna i studia podyplomowe z zakresu wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, terapii pedagogicznej, terapii rodzin lub innego rodzaju terapii właściwej dla pobudzania psychoruchowego i społecznego rozwoju dziecka,
  • studia wyższe z zakresu fizjoterapii, rehabilitacji ruchowej lub terapii pedagogicznej,
  • kwalifikacje do zajmowania stanowiska logopedy.

Od 31 maja 2004 r. oceny kwalifikacji osoby zatrudnianej na stanowisku nauczyciela, a więc również członka zespołu WWR, dokonuje tylko dyrektor przedszkola. Pamiętając przy tym o tak ważnej sprawie, jaką jest zachowanie kwalifikacji nabytych oraz kwalifikacji zbliżonych respektowane w obowiązującym Prawie oświatowym, choć z pewnymi ograniczeniami: 

  • Kwalifikacje nabyte zachowują – do zajmowania stanowiska nauczyciela – tylko osoby zatrudnione 1 września 2017 r. na podstawie mianowania, które spełniały wymagania kwalifikacyjne na podstawie dotychczasowych przepisów. 
  • Kwalifikacje zbliżone, które mógł uznawać dyrektor do 31 sierpnia 2009 r., zachowują – do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym rodzaju placówki – nauczyciele, którym na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów uznano ukończony kierunek (specjalność) studiów za zbliżony do rodzaju prowadzonych zajęć. Uznanie takie nie wpływa jednak na ustalenie kwalifikacji przy kolejnym zatrudnieniu nawet w tym samym przedszkolu. Kolejne zatrudnienie (nowa umowa) zależy już od kwalifikacji aktualnie wymaganych. 

Obowiązujące przepisy przewidują wyjątkowe sytuacje, w których można zatrudnić osoby niespełniające wymagań kwalifikacyjnych, tj. brak możliwości zatrudnienia nauczyciela mającego wymagane kwalifikacje, potrzeba wynikająca z zastępstwa nieobecnego nauczyciela oraz złożenie do kuratora oświaty wniosku o wyrażenie zgody na zatrudnienie nauczyciela niespełniającego wymagań kwalifikacyjnych i otrzymanie na to zgody. W takiej sytuacji dyrektor może nawiązać stosunek pracy, przy czym nauczyciel ani nie rozpoczyna, ani nie kontynuuje już rozpoczętego stażu, i bez względu na posiadany stopień awansu zawodowego – dla celów płacowych – traktowany jest jak nauczyciel stażysta. 

Dyrektor może również zatrudnić osobę niemającą przygotowania pedagogicznego, bez uzyskania zgody kuratora oświaty, gdy istnieje szczególny przypadek uzasadniony potrzebami przedszkola, osoba rozpoczyna dopiero pracę w przedszkolu, legitymuje się wymaganym poziomem wykształcenia, nie ma przygotowania pedagogicznego, ale zobowiązuje się je uzyskać w trakcie odbywania sta...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy