Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca

2 maja 2018

NR 69 (Luty 2016)

Ustawa do poprawki
czyli o zmianach w organizacji szkolnictwa

0 206

Zapowiadane przez nowy rząd zmiany w organizacji wychowania przedszkolnego i nauczania początkowego dokonały się. W dość krótkim czasie została przygotowana nowelizacja ustawy o systemie oświaty wprowadzająca szereg nowych rozwiązań. Koncepcje dotyczące organizacji ustroju szkolnego nie można tak do końca nazwać nowymi, ponieważ opierają się na modelu, który już funkcjonował. Najkrócej można by zobrazować te zmiany jako powrót do organizacji wychowania przedszkolnego sprzed 2009 r., kiedy to weszła nowa podstawa programowa, oraz sprzed września 2015 r., kiedy obowiązkowo wszystkie sześciolatki poszły do szkoły, oprócz tych, które uzyskały odroczenie.

Co gwarantuje nowelizacja ustawy o systemie oświaty? 

Otóż nowa ustawa:

  • gwarantuje prawo dziecka w wieku od trzeciego do piątego roku życia do korzystania z wychowania przedszkolnego;
  • przywraca obowiązek odbycia rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego przez dziecko sześcioletnie;
  • wprowadza obowiązek szkolny od siódmego roku życia;
  • na wniosek złożony przez rodziców daje prawo do rozpoczęcia edukacji szkolnej od szóstego roku życia pod warunkiem, że dziecko:
    • uczęszczało do przedszkola (oddziału przedszkolnego w szkole lub do innej formy wychowania przedszkolnego) w roku szkolnym poprzedzającym rok szkolny, w którym ma rozpocząć naukę w szkole podstawowej
      albo
    • posiada opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej, przy czym w przypadku dziecka urodzonego w okresie wrzesień–grudzień opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej jest obligatoryjna;
  • wprowadza możliwość odroczenia obowiązku szkolnego przez dziecko siedmioletnie, przy czym rozpoczęcie spełniania przez dziecko obowiązku szkolnego może być odroczone o jeden rok szkolny, jeżeli dziecko posiada opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, z której wynika potrzeba odroczenia;
  • daje możliwość kontynuacji w roku szkolnym 2016/2017 nauki w klasie pierwszej szkoły podstawowej przez dzieci siedmioletnie, które rozpoczęły edukację w klasie pierwszej w roku szkolnym 2015/2016 jako sześciolatki, jednakże rodzice muszą złożyć wniosek do dyrektora szkoły w terminie do końca marca 2016 r. W przypadku złożenia takiego wniosku dziecko nie podlega klasyfikacji rocznej ani promowaniu do klasy drugiej, a także nie otrzymuje świadectwa szkolnego promocyjnego;
  • wprowadza możliwość odroczenia obowiązku szkolnego do dziewiątego roku życia dla dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego;
  • przesuwa o trzy lata termin przekształcenia oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych w przedszkola (z 1 września 2016 r. na 1 września 2019 r.);
  • przesuwa termin wprowadzenia nowych przepisów dotyczących ramowych statutów publicznych przedszkoli, szkół i placówek (z 1 września 2016 r. na 1 września 2019 r.).

W przypadku braku możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego, np. z powodu braku miejsca, dziecko musi dalej uczyć się w pierwszej klasie, a od nowego roku szkolnego może ponownie do niej uczęszczać

Uzasadnienie wprowadzenia powyższych zmian ministerstwo tłumaczy tym, że obniżenie wieku obowiązku szkolnego zostało wprowadzone wbrew woli większości rodziców. Zmiany w ustawie uwzględniają zdanie rodziców, którzy protestowali przeciwko obniżeniu wieku obowiązku szkolnego w ramach inicjatywy „Ratuj maluchy”. Rodzice wymieniali wiele utrudnień, na jakie napotykają dzieci lub szkoły w przypadku rozpoczynania edukacji szkolnej o rok wcześniej. Chodziło głównie o:

  • emocjonalne problemy dziecka sześcioletniego,
  • nieprzygotowanie infrastruktury części szkół na przyjęcie sześciolatków,
  • nauczanie w oddziałach mieszanych złożonych z uczniów sześcio- i siedmioletnich,
  • oparcie dużej części pracy dydaktycznej z sześciolatkami na pakietach edukacyjnych i podręcznikach, wymuszającej długotrwałe siedzenie przy stolikach,
  • niedostosowanie opieki świetlicowej do potrzeb emocjonalnych młodszych dzieci.

Wielkim „ukłonem” w stronę rodziców jest wprowadzenie przepisów przejściowych odnoszących się do roku szkolnego 2015/2016 oraz 2016/2017. Ustawa zakłada, że dzieci urodzone w 2009 r., które są już w obowiązku szkolnym w obecnym roku szkolnym, mogą na wniosek rodziców kontynuować naukę w pierwszej klasie szkoły podstawowej w następnym roku szkolnym lub powrócić do przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub do innej formy wychowania przedszkolnego, jeżeli dyrektor wybranego przez rodziców przedszkola lub szkoły albo osoba prowadząca inną formę wychowania przedszkolnego wyrażą zgodę na przyjęcie dziecka. W przypadku braku możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego, np. z powodu braku miejsca, dziecko musi dalej uczyć się w pierwszej klasie, a od nowego roku szkolnego może ponownie do niej uczęszczać. Zdaniem ministerstwa ta regulacja jest zgodna z oczekiwaniami wielu rodziców i potrzebami dzieci, zwłaszcza uczęszczających do klas mieszanych. Ministerstwo kierowało się opiniami rodziców, którzy wskazywali, że młodsze dzieci mają problemy z koncentracją uwagi, nie nadążają z wypełnianiem poleceń wydawanych przez nauczyciela. Proponowana zmiana ma pomóc w wyrównaniu szans edukacyjnych tych dzieci, które na starcie szkolnym natrafiły na problemy adaptacyjne i trudności z realizacją obowiązków szkolnych.

Jak wynika z powyższych regulacji, w przyszłym roku szkolnym w klasach pierwszych będą dzieci:

  • urodzone w 2009 r., którym, na wniosek rodziców, w roku szkolnym 2015/2016 odroczono rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego, tj. 92,5 tys. dzieci,
  • urodzone w 2009 r., którym, na wniosek rodziców, odroczono spełnianie obowiązku szkolnego w pierwszym półroczu obecnego roku szkolnego (powrót do wychowania przedszkolnego),
  • dzieci urodzone w 2009 r., które, na wniosek rodziców, będą kontynuować naukę w pierwszej klasie szkoły podstawowej w roku szkolnym 2016/2017 (powtórnie klasa pierwsza),
  • dzieci urodzone w 2010 r., które, na wniosek rodziców, jako sześciolatki zostaną zapisane do klasy pierwszej.

Nowelizacja ustawy zatrzymuje przekształcanie oddziałów przedszkolnych w szkołach w przedszkola na najbliższe trzy lata. Oznacza to, że 1 września 2016 r. oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych nie będą funkcjonowały jako przedszkola, a szkoły nie będą musiały przystosowywać pomieszczeń do warunków dotyczących ochrony przeciwpożarowej określonych w ostatnim rozporządzeniu w tej sprawie. Ministerstwo wysłuchało próśb wielu organów prowadzących, zarówno gmin, jak i innych osób prawnych i fizycznych, które wielokrotnie postulowały konieczność przesunięcia tego terminu, argumentując to brakiem dostatecznego czasu na przystosowanie pomieszczeń, a przede wszystkim brakiem środków finansowych. Wiele gmin planowało zlikwidowanie oddziałów przedszkolnych, by uniknąć kłopotliwego ich zdaniem przekształcenia, co mogłoby skutkować zmniejszeniem się liczby miejsc wychowania przedszkolnego. Dlatego zdecydowano o odłożeniu tego przekształcenia do września 2019 r. Trzy lata to zdaniem ministerstwa wystarczający czas na przygotowanie się do zmiany. W tym czasie mogą być przeprowadzone odpowiednie analizy potrzeb w zakresie wychowania przedszkolnego, uwzględniające tendencje demograficzne po wdrożeniu wprowadzanych rozwiązań prorodzinnych.

Nowe przepisy mają na celu przywrócenie kontroli kuratorów oświaty nad działaniami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie racjonalnego kształtowania sieci publicznych szkół i przedszkoli. 

Ustawa podtrzymuje prawo dziecka pięcioletniego do wychowania przedszkolnego i przywraca obowiązek przygotowania przedszkolnego dla sześciolatków. Edukacja szkolna powinna być poprzedzona przygotowaniem przedszkolnym, toteż dzieci sześcioletnie zostaną objęte obowiązkowym przygotowaniem przedszkolnym. Powszechność edukacji przedszkolnej rozpoczyna się już od trzech lat, ale to od decyzji rodziców zależy, czy dziecko zacznie korzystanie z wychowania przedszkolnego w wieku trzech lat, czy później. Ustawa zdejmuje obowiązek uczęszczania do przedszkola dzieci w wieku pięciu lat, bowiem granica przesuwa się o rok. Obowiązkowo do przedszkola będą chodziły sześciolatki w ramach obowiązkowego rocznego przygotowania do szkoły, oczywiście oprócz tych sześciolatków, których rodzice zdecydują się posłać je do szkoły. Prawo rodziców do decydowania w tej sprawie jest niepodważalne. Ministerstwo jest zdania, że rodzice najlepiej wiedzą, jakie są potrzeby i możliwości ich dzieci. W związku z tym zasadne jest, by rodzice mieli prawo wyboru korzystania z wychowania przedszkolnego przez ich dziecko, a gminy nadal są zobowiązane do zapewnienia miejsc w placówkach wychowania przedszkolnego dla wszystkich uprawnionych dzieci, czyli od trzech do sześciu lat. Nowe brzmienia art. 14 ust. 1 ustawy gwarantuje to od 1 września 2016 r.:
 

„Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 3 lata, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat”.

W związku ze zmianami w zakresie obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego oraz z przesunięciem na 1 września 2019 r. terminu przekształcenia oddziałów przedszkolnych funkcjonujących w szkołach podstawowych w przedszkola nie będzie zmiany rozporządzenia w sprawie statutów publicznych przedszkoli, szkół i placówek aż do 1 września 2019 r.

Ministerstwo szacuje, że w roku szkolnym 2016/2017 odsetek dzieci w wieku sześciu lat objętych wychowaniem przedszkolnym może wynieść 90%. Oznacza to, że dyrektorzy przedszkoli, szkół podstawowych, w których są oddziały przedszkolne, oraz osoby prowadzące inne formy wychowania przedszkolnego powinny pomyśleć o zapewnieniu przede wszystkim miejsca dla tych dz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy