Dołącz do czytelników
Brak wyników

Sytuacje kryzysowe

10 stycznia 2019

NR 98 (Styczeń 2019)

Sytuacje kryzysowe z udziałem przedszkolaków
Dziecko zaniedbane w przedszkolu

0 11

Pomimo szybkiego rozwoju cywilizacji niepokojącym zjawiskiem współczesnego świata staje się przemoc, która przybiera różne formy. Dotyka nie tylko dorosłych, młodzież, ale także dzieci. Co zatem możemy zrobić, kiedy dostrzegamy w naszym przedszkolu dziecko, które doświadcza przemocy? Z pewnością jesteśmy w stanie mu pomóc, stwarzając bezpieczne warunki pobytu w przedszkolu, otaczając troską, wykazując zainteresowanie, dając wsparcie w rozwoju poprzez odpowiednie działania edukacyjno-wychowawcze. Ale czy to wystarczy? Przecież nasz przedszkolak wraca do domu, do rodziny, w której jest nadal krzywdzony, zaniedbywany.

Sytuacje związane z postępowaniem w przedszkolu z dzieckiem, wobec którego podejrzewamy stosowanie przemocy, są problemem trudnym do rozwiązania nie tylko ze względu na jego powagę i złożoność, ale też przez konieczność zachowania delikatności w jego rozwiązywaniu. Często nie chcemy dopuszczać do siebie myśli, że są w gronie rodziców naszych podopiecznych tacy, którzy mogą krzywdzić swoje bezbronne dziecko. Jeżeli jednak dostrzegamy symptomy zaniedbania, krzywdzenia dziecka, nie możemy być bierni. 

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRACOWNIKÓW PRZEDSZKOLA W ŚWIETLE PRAWA 

Zapisy prawne nakładają na przedszkole konkretne obowiązki w sytuacjach noszących znamiona przestępstwa. 
W art. 304 Kodeksu postępowania karnego czytamy: „Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję”. W § 2 tego artykułu napisano: 
„Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub policję”.
W Kodeksie postępowania cywilnego w art. 572 znajduje się zapis: „Każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy”, a w § 2 tego artykułu: „Obowiązek wymieniony w § 1 ciąży przede wszystkim na urzędach stanu cywilnego, sądach, prokuratorach, notariuszach, komornikach, organach samorządu i administracji rządowej, organach policji, placówkach oświatowych, opiekunach społecznych oraz organizacjach i zakładach zajmujących się opieką nad dziećmi lub osobami psychicznie chorymi”.
Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie w art. 12 stanowi, że: „Osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych powzięły podejrzenie o popełnieniu przestępstwa z użyciem przemocy wobec członków rodziny, powinny niezwłocznie zawiadomić o tym policję lub prokuratora”.

ZANIEDBANIE FORMĄ PRZEMOCY WOBEC DZIECKA

Report of the Consultation on Child Abuse Prevention (raport z konsultacji w sprawie zapobiegania krzywdzeniu dzieci) wydany w Genewie w 1999 r. wskazuje, że zaniedbywanie to niezapewnienie dziecku odpowiednich warunków w sferze zdrowia, edukacji, rozwoju emocjonalnego, odżywiania, schronienia i bezpiecznych warunków życia w ramach racjonalnych i dostępnych rodzicom lub opiekunom środków, co może skutkować wysokim prawdopodobieństwem spowodowania szkody dla zdrowia dziecka, jego rozwoju fizycznego, psychicznego, duchowego, moralnego lub społecznego. 
Zaniedbanie zatem jest jedną z form krzywdzenia dziecka, których definicje podają różne dokumenty prawne: „Krzywdzenie dziecka to zamierzone lub niezamierzone działanie lub zaniechanie osoby dorosłej, społeczeństwa lub państwa, które negatywnie wpływa na zdrowie dziecka jego rozwój fizyczny lub psychospołeczny” [konferencja pod auspicjami Council for International Organizations of Medical Sciences – CIOMS (Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych) – i Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Berno 1985]. 

Najbardziej powszechnymi formami zaniedbania fizycznego dziecka w środowisku rodzinnym są:

  • brak kontroli nad dzieckiem – rodzice lub osoby odpowiedzialne za dziecko nie sprawują nad nim odpowiedniej kontroli;
  • porzucenie – następuje, gdy przez dłuższy czas nikt nie zajmuje się dzieckiem;
  • głodzenie dziecka, niewystarczający lub nieodpowiedni ubiór – dziecko ubrane jest w rzeczy brudne, zniszczone lub też nieadekwatne do warunków atmosferycznych, brudne, stale noszone, niereperowane, nieodpowiednie do rozmiarów ciała dziecka;
  • zaniedbanie stanu zdrowia – opiekunowie nie zapewniają dziecku opieki medycznej, należytego leczenia;
  • zaniedbanie wychowawcze – dziecko nie otrzymuje odpowiednich bodźców do harmonijnego rozwoju;
  • wykorzystywanie w pracy, np. żebractwo;
  • prowadzenie w obecności dziecka awantur, libacji; 
  • brak dbałości o higienę dziecka.

Istnieją także formy zaniedbywania emocjonalnego, do których należą:

  • odrzucenie – dorosły nie chce uznać potrzeb dziecka, unika i nie akceptuje obecności dziecka;
  • wyobcowanie – dorosły uniemożliwia dziecku kontakt z jego rówieśnikami, ogranicza dostęp do normalnych i zwyczajnych doświadczeń społecznych;
  • zastraszanie – dorosły grozi, straszy, atakuje dziecko werbalnie, tworząc klimat strachu i napięcia.

Przedszkole to instytucja, w której zaniedbane dziecko powinno otrzymać odpowiednią pomoc. 

Możliwości konkretnych działań dyrektora, nauczycieli, pedagogów w sytuacji krzywdzenia dziecka powinny obejmować zagadnienia dotyczące: 

  • obserwacji dziecka połączonej z wczesną identyfikacją przypadków krzywdzenia dzieci;
  • przygotowania wstępnej diagnozy sytuacji dziecka i rodziny;
  • zgłoszenia przypadku krzywdzenia dziecka lub uzasadnionego podejrzenia do odpowiedniej instytucji; 
  • zapewnienia wsparcia dziecku w zakresie samoobsługi oraz emocji – wdrażanie nawyków higienicznych, nauka norm i zasad obowiązujących w przedszkolu; 
  • wsparcia rodziny w sytuacji ujawnienia problemu przemocy;
  • współpracy z instytucjami w zakresie monitorowania sytuacji dziecka w rodzinie;
  • organizowania i prowadzenia działań reedukacyjnych, terapeutycznych w stosunku do zaburzeń i deficytów dziecka wynikających z doświadczania przemocy rodzinnej;
  • prowadzenia działań prewencyjnych wobec przypadków podwyższonego ryzyka wystąpienia przemocy;
  • prowadzenia niektórych form pracy z rodzicami krzywdzącymi dzieci;
  • prowadzenia ogólnej profilaktyki zjawiska;

OBSERWACJA 

W...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Przedszkola"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy