Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat miesiąca , Otwarty dostęp

10 kwietnia 2019

NR 101 (Kwiecień 2019)

Preorientacja zawodowa w przedszkolu w ramach perspektywy uczenia się przez całe życie

0 157

Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe wprowadza nowy obowiązek dla przedszkoli w zakresie doradztwa zawodowego. Dla wielu pomysł ten wydaje się kontrowersyjny, jednak z pewnością należy do obowiązków dyrektora. Jak zatem się z niego wywiązywać?

Z dniem 1 września 2019 r. wchodzi w życie dodany art. 26a ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), który w ust. 1 pkt 1 stanowi, że: 
„Przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych i inne formy wychowania przedszkolnego oraz szkoły, z wyjątkiem szkół artystycznych, prowadzą zaplanowane i systematyczne działania w zakresie doradztwa zawodowego, w celu wspierania dzieci i uczniów w procesie rozpoznawania zainteresowań i predyspozycji zawodowych oraz podejmowania świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych, w tym przygotowania do wyboru kolejnego etapu kształcenia i zawodu, polegające w szczególności na prowadzeniu:
w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego preorientacji zawodowej, która ma na celu wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień”. 

Podstawę tej decyzji ministerstwa stanowi zapewne nowy kształt polityki w tym zakresie, która jest:

  • zorientowana na efekty uczenia się – z podkreśleniem możliwie najszerszego dostępu do dobrej jakości uczenia się (niezależnie od sytuacji, w których ono zachodzi) i uzyskiwania kwalifikacji docenionych w kraju i za granicą,
  • podporządkowana interesowi osób uczących się w różnych sytuacjach (w szkole i uczelni, na stażach i kursach, w pracy, w różnych organizacjach i wprost w sytuacjach życia codziennego) i w różnym wieku – z podkreśleniem potrzeby spójności działań wielu instytucji, resortów i partnerów,
  • nastawiona na równe traktowanie, docenianie i promowanie uczenia się w różnych formach i na różnych etapach życia – z podkreśleniem potrzeby rozwoju słabiej dotychczas rozwiniętych form i etapów uczenia się, w tym zwłaszcza wczesnej edukacji, edukacji praktycznej powiązanej ściśle z potrzebami gospodarki i społeczeństwa obywatelskiego oraz edukacji dorosłych, łącznie z edukacją seniorów.

Polska – jako członek Unii Europejskiej – ma obowiązek wdrażania unijnych regulacji, a perspektywa uczenia się przez całe życie jest jedną z nich. Pierwszym celem współpracy europejskiej w edukacji (obejmującej kształcenie i szeroko rozumiane szkolenie) do roku 2020 jest urzeczywistnienie idei uczenia się przez całe życie i mobilności edukacyjnej. 

Przyjęcie perspektywy uczenia się przez całe życie wiązało się m.in. z przygotowaniami Polski do perspektywy finansowej UE na lata 2014–2020. Jednym z warunków wstępnych zapewnienia ze strony UE pomocy w zakresie edukacji jest istnienie kompleksowych i spójnych ram polityki na rzecz uczenia się przez całe życie. Zachodzi zatem potrzeba kształtowania polityki, która obejmie kompleksowo wszystkie formy uczenia się, okresy w rozwoju człowieka i poziomy efektów uczenia się, a jednocześnie będzie ukierunkowana na zapewnienie spójności między tymi formami, etapami i poziomami uczenia się. Stąd decyzja zmian w ustawie polegająca na włączeniu wszystkich poziomów edukacji formalnej dla zachowania ciągłości uczenia się przez całe życie. 
Polityka na rzecz uczenia się przez całe życie:

  • polega na promowaniu i wspieraniu dobrej jakości uczenia się w każdym wieku, w różnych formach i miejscach, oraz na potwierdzaniu efektów uczenia się w systemach kwalifikacji;
  • stawia osoby uczące się w centrum, a miarą jej skuteczności są kompetencje i kwalifikacje osób – niezależnie od drogi, na jakiej zostały osiągnięte;
  • realizowana jest we współpracy rządu, samorządu terytorialnego, pracodawców, pracobiorców, organizacji obywatelskich, podmiotów oferujących kształcenie i szkolenie.

Preorientacja zawodowa w przedszkolu na pierwszy rzut oka wydaje się działaniem zbyt wczesnym, jednak biorąc pod uwagę powyższe rozumienie polityki uczenia się przez całe życie, idea ta ma sens. Przecież znamiona preorientacji zawodowej były już wcześniej i nadal są elementem podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Program edukacji przedszkolnej zakłada poznawanie różnych zawodów, specyfiki pracy, miejsc pracy, wartości pracy itp. Obecnie jednak bardzo mocno podkreśla się praktyczny wymiar tej edukacji, powiązany ściśle z rodziną. 

Dzieci – uczenie się w rodzinie

W nowym rozumieniu polityki uczenia się przez całe życie podkreśla się rolę doświadczeń zdobytych w pierwszych latach życia dla dalszego rozwoju człowieka. Nie można w tym kontekście nie docenić roli rodziców i opiekunów małych dzieci, w tym także wpływu edukacji domowej i instytucjonalnej. Pierwsi wychowawcy dzieci powinni być odpowiednio wspierani w wypełnianiu tej roli, szczególnie gdy z różnych powodów mogą napotykać trudności. Takie wsparcie służy realizacji idei uczenia się przez całe życie, bo przebiega w dwóch wymiarach: daje podstawy do przyszłej edukacji dzieci i rozwija kompetencje rodziców. Istotne jest więc promowanie zintegrowanego podejścia do rozwoju i edukacji dzieci od najwcześniejszych lat życia, polegające na podejściu obejmującym uczenie się w rodzinie powiązane z edukacją przedszkolną. 

Warunki, w jakich wychowują się dzieci, są bardzo różne, od sprzyjających do skrajnie nieodpowiednich, wręcz patologicznych. Wczesna edukacja i opieka jest silnie powiązana z warunkami życia dzieci, gdyż status materialny i społeczny rodziny, stan zdrowia, bezpieczeństwo, warunki mieszkaniowe itp. mają znaczny wpływ na rozwój fizyczny i intelektualny dzieci. Chociaż status polskich rodzin jest dość zróżnicowany, pomimo poprawy, jaką przyniósł program 500+, na tle innych krajów rozwiniętych gospodarczo nie wypadamy źle, ale też nie bardzo dobrze. Mają na to wpływ następujące czynniki:

  • struktura rodzin – Polska jest w czołówce krajów rozwiniętych, w których dzieci wychowywane są przez dwoje rodziców,
  • dostępność i powszechność obowiązkowej edukacji połączona z przewyższającym lub bliskim średniej UE i OECD poziomem kompetencji uczniów kończących obowiązkowy etap edukacji szkolnej (wyniki międzynarodowego badania PISA10),
  • wzrost wskaźnika powszechności edukacji przedszkolnej w ostatnich dziesięciu latach, według stanu z 30 września 2018 r. 86,4% dzieci w wieku 3–6 lat uczestniczyło w różnych formach wychowania przedszkolneg...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy